DIE FISIEKE FIKSHEID VAN LOTELINGE VAN DIE SUID-AFRIKAANSE WEERMAG, SUID-AFRIKAANSE POLI­ SIE IN OPLEIDING EN SKOLIERE IN STANDERD TIEN deur GERT JOHANNES LINDEQUE SCHOLTZ (B.A., U.O.D., HONNS. B.A.) r Voorge1~ ter vervu11ing van 'n dee1 van die vereis­ tes van die graad Magister Educationis in die Faku1- teit Opvoedkunde, van die Potchefstroomse Universi­ teit vir Christe1ike Ho~r Onderwys, Potchefstroom, 31 Januarie 1968. - ii - VOUR1NOORD Die basiese opleiding van die Suid-Afrikaanse Weermag het 'n tradisie geword wat vir geslagte al geld en wat vir die toe­ koms steeds sterker sal geld. Ook in die Suid-Afrikaanse Poli ­ siekollege word besondere aandag aan die fisieke opleiding van voornemende polisiemanne geskenk. Op die middelbare skool is liggaamlike opvoeding 'n skoolvak -waara._l.n baie sorg bestee word. Om die resultate van opleiding vas te stel, is toetsing nodig. Resultate van toetsing kan aantoon of die opleiding van die on­ derskeie instansies 'n bydrae lewer tot die bevordering en in­ standhouding van fisieke fiksheid. 'n Groot aantal toetse is op •n verteenwoordigende groep van sowel die Polisiekollege, die Weermag as die Middelbare skool toegepas en hierdie resul­ tate sal kan aantoon in welke mate die betrokke instansies suk­ ses behaal met hul onderskeie stelsels van fiksmaking. Vir die suksesvolle afhandeling van so 'n ondersoek word die hulp van verskeie persone benodig. My W.3.ardering wil ek graag uitspreek teenoor Prof. dr. D.P.J. Smith, Hoof van die Departement Liggaamlike Opvoeding van die P.U. vir C.H.u. vir sy dinamiese en insiggewende leiding. Ek betuig graag my dank teenoor my vrou Winy wat steeds bereid was om onder moeilike omstandighede te help; teenoor mevrou Elbie Steenberg wat die taalkundige versorging behartig het; meneer Louis Viljoen wat behulpsaam was met die afneem van die toetse op die skoliere van die Hoerskool Gimnasium, Pot­ chefstroom; mevrou Emma du Preez wat my met die tikwerk gehelp het. Die weermagkorps van Potchefstroom het alle moontlike vorms van hulp baie ,. gratig verleen. Ek betuig my waardering teen­ oar Kommandant C.F.G. Hawtayne en Majore M.J. duPlessis, M. van Heerden en P. van Pletzen wat hierdie ondersoek op weer­ maglotelinge moontlik gemaak het, asook teenoor Veldkornet J. Blignaut wat deur sy raak organisasie die praktiese hante­ ring van die toetse laat vlot het. Ek bedank graag die volgen­ de pe.:rsone wat behulpsc1am was by die afneem van die toetse~ Stafsersante H.W. Collen en H.L. Pretorius, Sersante C.L. Snyman en P.A. du Toit, Bombardiers M.J. Kearns, D.S. Bailey en R.R. Dorse. - iii - Die bereidwilligheid van die Suid-Afrikaanse Polisiekollege met betrekking tot die ondersoek word baie hoog waardeer. Ek spreek my waardering uit teenoor Brigadier D.J.J. Maritz, Luite­ nant-Kolonel Bierman van Zyl, Kolonel Alwyn Burger, Kaptein J.K. Esterhuizen, Luitenant W.J. Burnett en Adjudant-Offisier W.K. Schuld wat die ondersoek op polisiestudente moontlik ge­ maak het •. My dank aan. die volgende persone wat behulpsaam was by die afneem van die toetse~ Adjudant-Offisiera J.J. Sirakis. en D.J. Kriel, Sersante A.J. Schutte, P.~. le Roux, H.C. Minnaar, J.L. Pretorius, J.V'l. Fourie, E.A. du Toit, E.J. Kriel en J.H. Stander. Die nasionale raad vir sosiale navorsing het finansiele steun aan die ondersoek verleen waarvoor dank betuig word. Aan die hoof van die Potchefstroomse Hoer Volkskool, me­ neer A. van Rooyen en die hoof van die Hoerskool Gimnasium, Potchefstroom, meneer A.J. Combrink, my dank vir fasiliteite en geleenthede om toetse op 'hul 'skoliere te kon afneem. Die betroubaarheid van die resultate van so 'n ondersoek • ~ 1 , . '· .. , . ., " ' -. ~ .. .;; • - , . ?< r . .,_ • • , . ; : -:: soo s hferdie le in die sameW"erking. van die proefpersorie. . Aan di~ gro~·P jdngm~nne van· die s·ufd-Af'r.ika.'an~e. Polisi.e1Eo:iiege en .. . ' . • • - i ~" Suid-Afrikaanse·weermag POTCHEF.ST ROOM JANUARIE 1968. dra ek.hie~die ondeisoek o~~ G .J •. L. SCHOLTZ Hoofstuk 1. 2. 3. 4. 5. 6. - iv - INHOUDSOPGAWE Beskrywing VOORWOORD INLEIDING • • • 0 0 • • • • • • • • • • • • • • • • • DIE PROBLEEM EN DIE ONDERSOEK DOEL VAN . . . . . . . . . . . DIE BEGRIP FISIEKE FIKSHEID 1. A1gemeen e 0 6 • G • e a e • • 0 e • e • e 2. Beskouings oor fisieke fiksheid ••.•..••••.••••. 3. Samevatting .••••.••.••.••• DIE KOMPONENTE VAN FISIEKE FIKSHEID 1. 2. 3. Algemeen ................. . Ui teensetting .••..••..•.•• Die ont1eding van enke1e spesifieke komponente (1) Mediese geskiktheid ( 2 )'", Krag en sne 1he i d •••.• (3) Uithouvermo~ .•.•..... ~. Fisieke fiksheid en dte verband met 1eeftyd, 1engte en gewig ••.•••••...•..•.•• DIE ThffiTING VAN FISIEKE FIKSHEID ••..••••.••.•••••• DIE BEVORDERING VAN DIE BA- 1. SIESE SIEKE KOMPONENTE FIKSHEID VAN FI- Algemeen .......... 9 ••••••• 2. Die behoud van goeie gesond- he i d •••••••••••••••••••••• 3. Die ontwikke1ing van krag en sne1heid •....•..•....•. 4. Die ontwikke1ing van uit- houvermoe ................ ... B1adsy 1 - 6 7 - 12 13 - 23 13 - 13 - 21 21 - 23 24 - 24 - 30 31 - 32 33 - 36 37 - "'8 38 47 48 - 68 69 - 73 73 - 75 75 - 88 89 - 92 7. 8. 9. 10. - v - KEUSE VAN DIE TOETSBATTERY VIR DIE METING VAN FISIEKE FIKSHEID 1. Metode van samestelling •. 2. Keuse van die toetse ~--·----- ( 1) ' Optrekke aan die rek- st ang .............. . (2) Opstote op die brug • (3) Standverspring •.•••• (4) 2 Minute hoeksitte •• (5) 100 Tree-hardloop •.• (6) Skietsprong ...•..•.• (7) 800 Voet-wisselloop . (8) 440 Tree-hardloop •.• (9) Die Gallagher- en Brouha- opstaptoets . INSTRUKSIES VIR DIE AFNEEM VAN DIE TOETSE 1. 2. 3. Algemene instruksies ...•. Volgorde vir die afneem van die toetse ..••..•..•• Instruksies vir die onder- skeie toetse •.•..•...••.. DIE KEUSE VAN DIE SONE EN DIE AFNEE:r.;:; TOETSE PROEFPER­ VAN DIE 1. Die keuse van die proef- persone . o •••••••••••••••• 2. Die afneem van die toetse. DIE VERSMlELING EN BEREKE­ NING VAN DIE GEGEWENS 1. Die versameling van die gegewens ........ o •••••••• 2. Die berekening van die gegewens .•.•..•.•..•..•.. 93 - 95 95 - 101 95 - 101 102 - 104 104 - 107 107 - 109 109 - 110 110 - 112 112 - 114 114 - 117 118 - 118 - 119 120 - 128 129 - 133 133 - 136 137 - 138 - 141 11. 12. - vi - DIE RESULT ATE VAN DIE ONDERSOEK 1. Leeftyd • • 0 • • • • • • • • • • • • • • • • 2. Liggaams1engte . . . . . . . . . . . . 3. Liggaamsgewig . . . . . . . . . . . . . 4 ~\ Optrekke san die rekstang •• 5. Opstote op die brug . . . . . . . 6. Standverspring . . . . . . . . . . . . 7. Skietsprong . . . . . . . . . . . . . . . 8. 2 Minute hoeksitte . . . . . . . . 9. 100 Tree-hardloop . . . . . . . . . 10. 800 Voet-wissel1oop . . . . . . . 11. 440 Tree-hardloop . . . . . . . . . 12. Die Gallagher- en Brouha- opstaptoets . . . . . . . . . . . . . . . 13. Die fisieke fiksheidsindeks 14. Samevatting van die resul- tate . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . SAIIiJEVATTING, GEVOLGTREKKINGS EN ONDERSOEKE VIR VEHDERE NAVORSING 142 - 144 144 - 145 145 - 147 147 - 151 152 - 154 154 - 159 159 - 161 162 - 164 164 - 167 168 - 171 172 - 174 174 - 177 177 - 187 187 - 199 1. Samevatting ••.••.••••.•... 200- 204 2. Gevolgtrekkings •••••.••••• 204- 208 3. Onderwerpe vir verder navor- sing ..................... . BIBLIOGRAFIE BYVOEGSEL. • • • • • • • • • 0 • • • • • • • • • 208 209 210 - 222 - vii - TABELLE Nommer 1. Die gemiddelde leeftyd in jare van skolie­ re, lotelinge en polisiestudente 2. Die gemiddelde liggaamslengte in duime van skoliere, lotelinge en polisiestudente 3. Die gemiddelde liggaamsgewig in ponde van skoliere, lotelinge en polisiestudente '· Statistiek uit die gemiddelde a3ntal op­ trekke van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangs- en finale toetsing 5. ·. Statistiek ui t die gemiddelde aantal optrek­ ke van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing. en 'n vergelyking met die gemiddelde aantal optrekke van skoliere 6. Statistiek uit die gemiddelde aantal optrek­ ke van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die gemiddelde aan­ tal optrekke van skoliere 7. Statistiek uit die gemiddelde aantal opsto­ te van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en finale toetsing 8. Statistiek uit die gemiddelde aantal op­ stote van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangstoetsing en die gemid­ delde aantal opstote van skoliere 9. Statistiek uit die gemiddelde aantal op­ stote van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by finale toetsing en die gemiddelde opstote van skoliere. 10. Statistiek uit die gemiddelde standverspring­ prestasie van weermaglotelinge en polisie­ studente by aanvangs- en finale tutsing Bladsy 142 145 146 147 148 149 152 153 153 156 -viii- 11. Statistiek uit die gemiddelde standverspring­ prestasie van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangstoetsing en die gemiddelde standverspringprestasie van skoliere 157 12. Statistiek uit die gemiddelde standver­ springprest~sie van weermaglotelinge en po­ lisiestudente by finale toetsing en die ge­ middelde standverspringprestasie van skoliere 157 13. Statistiek uit die gemiddelde skietsprong­ prestasie van weermaglotelinge en polisie- studente by aanvangs- en finale toetsing 160 14. Statistiek uit die gemiddelde skietsprong­ prestasie van weermaglotelinge en polisie­ studente by finale toetsing en die skiet­ sprongprestasie van skoliere 15. Statistiek uit die gemiddelde skietsprong­ prestasie van weermaglotelinge en polisie­ studente by finale toetsing en die gemid­ delde skietsprongprestasie van skoliere 16. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangs- en finale 160 161 toetsing 162 17. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en die prestasie van skoliere 18. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die prestasie van skoliere 163 164 ix - 19. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 100 tree-naelloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangs- en by fina- le toetsing 165 20. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 100 tree-naelloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en die prestasie in die 100 tree-naelloop van skoliere 165 21. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 100 tree-naelloop van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die prestasie in die 100 tree-naelloop van skoliere 22. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 800 voet-wisselloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangs- en finale toetsing 23. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 800 voet-wisselloop van lotelinge en po­ lisiestudente by aanvangstoetsing en die prestasie van skoliere 24. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 800 voet-wisselloop van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die prestasie van skoliere 25. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 440 tree-hardloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en finale toetsing 26. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 440 tree-hardloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en die prestasie van skoliere 166 168 169 169 162 173 - X - 27. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 440 tree-hardloop \an lotelinge en po­ lisiestudente by finale toetsing en die prestasie van skoliere 28. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die Gallagher- en Brouha-opstaptoets van weermaglotelinge en polisiestudente by aan­ vangstoetsing en finale toetsing ?9. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die Gallagher- en Brouha-opstaptoets van weermaglotelinge en polisiestudente by fi ­ nale toetsing 30. Die samestelling van die fisieke fiksheids­ indeks volgens Toetsbattery 1 van proefper­ soon W.J. Burnett 31. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van weermaglotelinge (artilleriegroep) by aanvangs- en finale toetsing, gemeet aan 173 D5 180 Toetsbattery 1 181 32. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente by aanvangs- en finale toetsing gemeet aan Toetsbattery 1 182 33. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente en weermaglotelinge by aanvangstoetsing en die fisieke fiksheids- indeks van skoliere 34. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van weermaglotelinge (artilleriegroep} en polisiestudente by aanvangs- en finale toetsing 182 183 - xi - 35. Statistiek uit die fisieke fiksheids1ndeks van weermaglotelinge van die ~rtillerie- en infanteriegroepe by finale toetsing, Toets- battery 1 184 36. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van weermaglotelinge (artillerie+infanterie) en skoliere, gemeet aan Toetsbattery 2 37. Die gemiddelde prestasie van weermaglote­ linge en skoliere in optrekke, standver­ spring en 800 voet-wisselloop, soos gemaet deur De Lange en resultate van hierdie on­ dersoek 38. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente by finale toetsing en 184 185 die van skoliere, gemeet aan Toetsbattery 2 186 39. Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente en weermaglotelinge by finale toetsing, gemeet aan Toetsbattery 1 187 40. Prestasieskale vir die Suid-Afrikaanse Weer­ maglotelinge en studente van die Suid-Afri- kaanse Polisiekollege 41. Statistieke om die vordering van weermag- 191-193 lotelinge en polisiestudente "ian te toon 194 42. Statistieke om die persentasievordering van weermaglotelinge en polisiestudente aan te to on 43. Statistiek om die verskil in prestasie aan te toon tussen A: SAW-lotelinge artillerie toets 1 en ako1iere; B: SAP-studente toets 1 en ako1iere 195 196 - xii - 44. Statistiek uit die vergelyking van die pres­ tasies van A: SAW-artillerie toets 1 met skoliere; B: SAP-studente toets 1 met sko- 1iere; C: SAP-studente toets 1 met SAW-ar- ti11erie toets 1, uitgedruk in persentasies 197 45. Statistiek uit die verge1yking van die pres- tasies van A: SAW (art. +inf.) en sko1iere; B~ SAP toets 2 en skoliere; c~ SAW (art.+ inf.) en SAP toets 2 46. Statistiek uit die vergelyking van die pres­ tasies van A~ SAW-artillerie toets 2 & SAW-infanterie; B~ SAW (A+I) & skoliere; C: SAP T2 & sko1iere; D: SAW (A+I) & SAP T2 --- oooOooo --- 198 199 HOOFSTUK 1 INLEIDING By 'n studie oor fisieke fiksheid en fisieke weerbaarheid van die weermag of polisie, loop die ondersoeker gevaar om fi ­ sieke fiksheid te beskou as sinoniem met algehele weerba~rheid, of as die enigste komponent waara~n die sukses van weermagoplei­ ding of polisieopleiding gemeet word. Indian die ondersoeker nie versigtig is nie, loop hy wel gevaar om verkeerd geinter­ preteer te word. By wyse van inleiding wil ek gra~g onder an­ dere hierdie saak in die regte perspektief probeer stel. (a) As.weerbaarheid net in die bereiking van fisieke fiksheid gel~ het, was die taak van die weermag eenvoudig. Fisieke fiks­ heid is wel 'n baie belangrike aspek van weerbaarheid, maar dit vorm nie die enigste inhoud van opleiding nie. Wapenvernuf, wa­ penkennis, oorlogskennis, psigologiese metodes van oorlogvoe- ring en spesifieke bekwaamhede wat eie is aan weermagopleiding, karaktervorming en dissiplinering, die alles ( om enkeles te noem ) eienskappe wat eweneens ontwikkel moet word. Die inhoud en omvang van weerbaarheid is baie relatief: dit is altyd gerig op die aanval en afweer van die vyand; dit is re­ aksie op aksie, of omgekeerd. As ek 'n slaansak met die vuis slaan, slaan dit net so kragtig terug as wat ek dit geslaan het; aksie en reaksie neutraliseer mekaar. By goeie weerbaar­ heid geld veel meer: die slaansak moet dubbeld so hard terug­ slaan en boonop moet die wil tot verdere .c-tanval afgebreek of ondermyn word. Verdediging of aanv~l sluit twee aspekte in, die fisiese en die psigiese, die liggaamlike of materi~le en die geestelike. Fisiek moet ek in staat wees tot volgehoue aksie en reaksie, ek moet deeglik toegerus wees met wapens,.wapenver­ nuf en fisieke fiksheid; geestelik moet ek oor 'n groot wils­ krag, deursettingsvermo~, oortuiging van sukses, geloof in die saak waarvoor gestry word en kennis van my vyand se aanvals­ metodes en homself, beskik. Die sterkste anker van weerbaar­ heid 1~ in die geestelike toegerustheid, die oortuiging dat die saak waarvoor gestry word die moeite werd is en 'n vereen­ selwiging met die ideale van die bepaalde groep. 2. I ...... . - 2 - Die verbete vegter van Noord-Vi~tnam glo hartstogtelik in die saak waarvoor hy veg en d1.aruit put hy sy krn.g, uithouverm.o~ en bereidheid tot stryd. Die opstandelinge v~ die Hongaarse re­ wolusie het geglo in die verset teen die Kommunisme en in die vryheid en reg van die individu en van demokrasie en dit het hulle aangevuur om tenks met nietige "Molotov Cocktails" storm te loop. Die terroris op ons landsgrense en nader, glo in die egtheid van die sa:1.k W'3.lrvoor hy stry, ne1amlik die uitwis van blanke opper­ gesag, en dit dwing hom tot opoffering, aanval, oorwinning, dood of tot selfvernietiging. Wat ek hierm.ee wil tuis bring is dat alle gemotiveerde en st'3.ndhoudende vorms v~n weerba3.rheid geestelik verankerd moet wees: daar moet 'n vaste geloof in 'n gemeenskaplike saak wees, 'n saak waarvoor die vegter bereid sal wees om sy kosbaarste besitting op die spel te plaas: sy lewe. Hierdie geloof in 'n gemeenskaplike s:1.ak, is die kern van weerbaarheid, die motive­ ring van die aanslag en die sin van oorwinning of ondergang. Hierna volg mannekrag, goeie wapens, kundigheid in die hante­ ring van wapens, fisieke fiksheid, oorlogsvernuf en strategie. Om die vyand se verdediging onskadelik te stel, vra nie noodwendig verwoesting deur wapengeweld nie, maar 'n 'J.anslag op die geloof van die vyand, dit wat die grondslag van weerbaar­ heid vorm. As die vegsman daarin slaag om sy vyand te laat twyfel t>.c:m die onskendbaa.rheid van die saak waarvoor hy stry, is hy al klaar op die prtd van oorwinning. As hy daarin slaag om hom sy geloof in die saak waarvoor hy stry te L1at afsweer, het hy nie meer wapengeweld nodig om 'n oorwinning te verseker nie, maar slegs tyd! Hierdie waarheid word deeglik deur die vyande V3n Suid-Afrika besef. Die omgrensinge van nasionalisme r'3.ak in die moderne wereld vaer en die gemeenskaplikheid van alle menslike emosies en dryfvere kring al wyer uit, met die gevolg dat d~ar 'n verrui­ ming in gees pla'J.svind wat neig tot wereldburgerskap. Die be­ sef van die feilbaarheid en relatiwiteit van grense, sake en norme raak 'n wereldfilosofie. Hierdie filosofie oefen ook sy invloed uit op die burger van Suid-Afrika, op die soldJ.at en 3/ ......... . - 3 - op die polisieman. Die Suid-Afrikaanse sold.J.at is weerbaar, nie alleen omdat hy by uitnemendheid oor wapenvernuf en goeie wapentuig beskik nie, maar omdat hy glo in 'n saak wat vir hom eg is en wat vir hom waarde besit. Die grondslag vir sy weer­ baarheid is gele~ in sy wil en reg tot voortbestaan. Hieruit volg die voorwaardes wat vir voortbestaqn geld~ voortgesette besit van dit wat vir hom kosbJ.ar is en dit omvat die volgende: die persoonlike regte en vryhede van die individu; die bande en regte van die gesin; die gebondenheid aan die bodem; die ankers met die eie t·1.al, kultuur en leefwyse; die geloof in 'n eie Godsdiens; die begeerte om as homogene rassegroep te bly leef en die opeis van die reg om self oor sy toekoms te beskik. Die algehele of gedeeltelike behoud van bogenoemde dinge is vir hom sinoniem met voortbest·1.~. Dit vorm die inhoud van die weerbaarheid van die Suid-Afrikaanse soldaat. Hierteen word die felste aanslae gedoen in die vorm van die oorlog om die siel van die mens. As die vyand hierdie stryd wen, is wapengeweld nie meer nodig vir 'n oorwinning oor hom nie, maar slegs tyd. Die Suid-Afrikaanse weermag besef die noodsaak van gees­ telike weerbaarheid. In die jongste tyd word besondere aan­ dag aan die geestelike versorging van die soldaat gewy. Dit impliseer nie net Godsdienstige versorging nie, m':lar wel diepe insig in die sa1.k wa:1rin geglo word. Insig doen nie net 'n beroep op die emosie nie, m~ar ook op die rede. Dit vra nie vervreemding van die cie nie, maar weldeurdagte vereenselwiging met die eie. Ewe belangrik is die fisieke versorging van die soldaat. Geestelike weerbaar:!wid is die dryfveer tot aksie; fisieke toegerustheid is die energie van aksie self. Napoleon het hierdie noue verwantskap so uitgedruk: "In war, the morale is to the physical as three to one." l) 4./ ·-· ...... . 1. Seashore: Mental hygiene and physical fitness. Research Quarterly, 12:2, 1941, p. 479. - 4 - (b) Die fenomenale opkoms van Duitsland as milit~re moondheid sedert 1918, het hoofsa~klik gele in die beoefening van die slagspreuk: "Ten tyde van vrede, berei voor vir oorlog! 11 l) Duitsland het hierdie beginsel op alle terreine van die lewens­ praktyk uitgevoer. Die slaankrag van sy manskappe tydens die afgelope twee wereldoorloM is volgens die mening van Louis C. Schroeder 2 ) toe te skryf aan hul massadeelname aan appar~at­ gimnastiek, vrye oefeninge, ·sport en spele. Di t het sy manne­ krag opgebou en gevolglik was die Duitse volk ten tyde van Wereldoorlog II een van die weerbaarste volke ter wereld. Uit die meer resente geskiedenis kan die blitsoorlog van Israel in Julie 1967 aangehaal word. Sonder fisieke weerbaar­ heid, wapenvernu:f, ho(:!i mor'3.al, kennis van die vyand en sy strate­ gie, en die wil om te bly voortbest~an met besit van alle voor­ waardes w:1.t met voortbestaan gepaard ge.:m, sou die Jode nie kon st''lndhou voor die aanslae van die Nabye-Oosterse volkere nie. Voor Wereldoorlog II het nie alleen die V.S.A., Duitsland, Japan en ander lande groot programme vir die ontwikkeling van fisieke weerbaarheid aangepak nie, maar ook Rusland het 'n ongeMwen~arde projek vir die bevordering van sport en spele deurgevoer. Baie van die sukses wat Rusland gedurende W~reld­ oorlog II behaal het, kan toegeskry:f word aan sy omvattende vredestydse opleiding in liggaamlike opvoeding en sport. 3) Moderne lande gebruik die deelname a~ sport om die volk se tanende fisieke krag te probeer behou. Spierarbeid word grotendeels deur die gemeganiseerde kultuur van die moderne mens uitgeskakel, en dit oe:fen sy invloed uit op die fisieke krag en weerbaarheid van die bevolking. In die sin bly die uitbouing en grootskaalse beoefening van sport en spele 'n baie waardevolle belegging vir elke Rtaat en volk. l. 2. 3. Schroeder: Schroeder: Schroeder: 5./ Physical :fitness for a peacetime world. Journal of Health and Physical Education, 16:10, 1945, p. 561. op. cit., p. 561. op. cit., p. 562. - 5 - (c) Dis belangrik d1.t die fisieke fiksheidspeil van die jeug hoog moet wees. Deur goeie f~siliteite en 'n gunstige atmos- feer vir sportdeelname te sl{ep en toe te sien d3.t hierdie f~si­ liteite benut word, k~n die jeug se fisieke fiksheid langer behou word. In Suid-Afrika neem hierdie sa::tk die omvang aan dat dit die aand~g v~n die owerheid regverdig. Ek sal dit kortliks motiveer deur middel van die result3.te van onlangse ondersoeke. Suid-Afrika~nse jongm~nne vergelyk gunstig met ooreenstemmende gro~pe van die V.S.A. l). Jongmanne van die V.S.A. is bekend vir hul lae fisieke fiksheidspeil: dit k:m afgelei word uit die oproep van wyle President J.F. Kennedy om groter fisieke fiksheid en ook uit die uitermate hoE! afkeursyfer van jong- manne wat tydens W~reldoorlog II vir krygsdiens opgeroep is: ui t die twee miljoen jongmanne wat ::.an die einde van 1941 vir verpligte krygsdiens in die V.S.A. opgeroep is, is een miljoen afgekeur as medics ongeskik. 2 ) Die prest~sies van Suid-Afrikaan­ se jongelinge van 12 tot 18 j :-:.ar verrelyk gunstig met die von die Duitse seun van dieselfde ouderdom. 3 Smith merk op dat die ligga::tmlike bekw'J.:-.mheidspeil v1.n die Suid-Afrikaanse jeug egter nie d~arom as goed bestempel kan word nie, want die verskill0 in die meeste toetsnommers was baie gering. Nieteenst1.ande hierdie relatief gunstige vergelyking, het 'n onlangse ondersoek van Putter 4 ) aan die lig gebring dat die fisieke fiksheidspeil van Suid-Afrik'J.anse jongmanne na skoolverlating begin daal. Die verdere bevinding van Putter 5) d at die algemene ligga'.lmlike prestasievermoE! van die blanke man na die vier en twintigste lewensjaar al begin afncem, is onrusbarend: op hierdie leeftyd betree die jongm:m die fleur v:1n sy lewe. 1. 2. 3. 4. 5. Smith: Jones: Smith~ Putter~ Putter: 6 ./ ••••••••• Prestn.siesk::tle in 'J.ktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge von 12 tot 19 j.J.'ir. Potchefstroom, 1961, p. 125. Report on n·:1tional fitness. Journal of Health and Physical Education , 13;3, 1942, p. 133. op. cit. , p. 126. Die ligga~mlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans. Ongepubliseerde D.P.Ed.-proefskrif, Potchefstroom, 1964, p. 339. op. cit., p. 356. - 6 - Oor hierdie te vroe~ daling, merk die ondersoeker l) op: "Afgesien van die invloed van leeftyd in hierdie verband, is ek die mening toeged'"l'm dat die onaktiewe leefwyse en 'n oorgesonde eetlus, gep J,ard met liggaamlike luihe id, die vern~amste oorsake vir die liggaamlike verswakking is. Die Blanke man begin dus reeds op ongeveer vyf-en­ twintigjarige leeftyd "oud" word." By die Bantoeman van Suid-Afrika begin die daling in alge­ mene ligg~amlike prestasievermoe eers op nege-en-twintigjarige leeftyd. Die ondersoek van De Lange 2 ) het getoon dat skoliere gunstig vergelyk met weermaglotelinge. Dit blyk dat die fiks­ heidspeil van skoliere redelik bevredigend is, maar dat die jongman wat skool verl:11t het, swak da:J.r'l:m toe is wat fisieke fiksheid betref. Die weermag ag dit nodig om hul lotelinge w~t soms geruime tyd na skoolverlating aanmeld, eers aan 'n basiese kondisioneringsprogram vir die ontwikkeling van fisieke fiksheid te onderwerp. Die weermag gee voor dat hierdie kondi­ sioneringsprogramme nodig is, want dit stel die loteling in staat om aan die end van die basiese opleiding te kan voldoen aan die strawwe eise wat die weermag stel. Of dit wel bereik word, moet deur toetsing en meting bepaal word. 'n 0mvattende toetspro­ gram wat fisieke fiksheid meet is sanmgestel om lotelinge by die aanvang van hul basiese opleiding en ook na voltooiing da~=trvan te toets. Dis bekend dat die fisieke opleidingsprogram van die Suid-Afrikaanse Polisiekollege baie intensief is en dat meer tyd vir liggaamlike opvoeding afgestaan word as in die Suid-Afriklanse Weermag. Die vraag ontstaan hoe die vordering van hierdie groepe met meka1r vergelyk, en hoe albei groepe met skoliere in standerd tien vergelyk. 1. Putter: 7 ./ ••••••••• Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans, p. 356. 2. De Lange~ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel. - 7 - HOOFSTUK 2 DIE PROBLEEM EN DOEL VAN DIE ONDERSOEK 1. Motiver:tng (a) Justisie en Verdediging vorm twee sleutelorgane van die uitvoerende gesag van die regeringsvorm van die Republiek van Suid­ Afrika. Polisie ressorteer onder die Departement Justisie met 'n minister aan die hoof. Verdediging vorm 'n aparte portefeulje. Dis die taak van die uitvoerende gesag om die wetlike re~ling in die praktyk van landsbestuur toe te pas of om toe te sien dat dit toegepas word. Hiermee is die Suid-Afrikaanse Polisie direk ge­ moeid. Die uitvoerende gesag van die Republiek van Suid-Afrika be­ rus by die Staatspresident, handelende op die advies van sy Uitvoe­ rende Raad of Kabinet. Die Kabinet ontvang sy bevoegdhede van die Volksraad en die Volksraad weer van die stemgeregtigde landsburger. Artikel 7 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika bepaal dat die oppergesag van die Suid-Afrikaanse Weermag by die Stdats­ president berus en hy is daardeur bevoeg om krygswet af te kon- dig en te be~indig, om oorlog te verklaar en vrede te sluit, handelende op advies van sy Uitvoerende Raad. (b) By die uitvoering van die sta~tsgesag vervul die polisie 'n baie vername rol. Dis grootliks hul taak om goeie orde in die gemeenskap te help handhaaf. Die polisie het geen regssprekende of regsbeslissende gesag nie, maar is daar om toe te sien dat landsburgers die land se wette gehoorsaam. Wanneer die polisie nie meer in staat is om die goeie orde te handhaaf nie, word die bystand van die weermag ingeroep, wat dan gewoonlik die sta~ts­ gesag met geweld moet handhaaf. In die jongste tye het die taak van die polisie toegeneem en word buitengewone bekwaamhede en pligte van die polisie ver­ wag. Die polisie het in die uitvoering van sommige take nader na die weermag beweeg, aangesien hulle steeds meer te doene kry met opgeleide terroriste en vryheidsvegters wat deur middel van wapengeweld en sabotasie die staatsgesag wil trotseer en omver­ werp. Dit stel besondere eise aan die polisie. Dit verg van elke polisieman 'n vermo~ om noodgevalle te alle tye te kan trotseer. Hy is dit nie net aan homself, sy gesin en sy beroep verskuldig nie, maar in die eerste plek aan die burger vir wie se veiligheid hy medeverantwoordelik is. Waar die polisieman - 8 - menige keer deur middel van fisieke krag hom moet laat geld, is dit nodig dat hy te alle tye fisiek fiks moet wees om sy werk na behore te kan doen. Sy liggaamskragte moet sodanig wees dat waar sy werk dit van hom vereis, hy lang, vermoeiende take moet kan verrig sander 'n beduidende afname in doeltreffendheid. Ter wille van binnelandse veiligheid en goeie orde is dit beslis no dig. (c) Wa3.r 'n land deur 'n vyand bedreig word, hang die oorlog­ sukses grootliks af van die weerbaarheid van die land se le~r en sy burgers. Hoewel weerbaarheid grootliks bepaal word deur die bekwaamheid in wapenhantering en verdediging, speel psigolo­ giese en fisiologiese faktore 'n besondere rol. Fisiek moet die sold~2t in st~at wees om die strawwe eise van die oorlog te trotseer. Die wyse wa~rop hy dit kan trotseer, beslis in 'n groat mate die oorwinning of neerlaag. In vredestyd is dit ook van besondere belang dat die verdedigingsmag te alle tye paraat en slaggereed moet wees om skielike noodgevalle met sukses die hoof te bied. Dis die taak van sowel die polisie as die weermag om toe te sien dat hulle manskappe slaggereed is. Met die toe­ nemende gevaar van guerilla-oorlogvoering, waar lyf-tot-lyf-kon­ tak veelvuldig voorkom of kan voorkom, is dit tans des te meer nodig dat die soldaat fisiek fiks en sterk moet wees. Die op­ leiding wat die soldaat ondergaan, moet 'n besliste bydrae hier­ toe lewer, dit moet fisieke fiksheid bevorder, en wanneer 'n bevredigende peil bereik is, moet die peil so lank moontlik in stand gehou word. 2. Probleemstelling (a) Na die polisiestudente en weermaglotelinge se a~nkoms by hul betrokke opleidingsentra, word hulle aan 'n program van fisieke fiksmaking onderwerp. Teoreties gesproke behoort hier­ die studente 'n toename in fisieke fiksheid te toon. Nie alleen moet da~r 'n toename in fiksheid wees nie, maar 'n redelike stan­ d~3.rd van fisieke fiksheid moet ook bereik en gehandhaaf word. Of die teorie in die praktyk verwerklik sal word, sal bepaal word deur die stof, die student self, en deur die metode wat aange­ wend word om die bepaalde doel te bereik. Om vas te stel of daar wel vordering in fisieke fiksheid is en of die fiksheids­ peil na vordering bevredigend is, is toetsing en meting nodig. 9. I - 9 - L~~sgenoemde meet die sukses van die metoda wat aangewend is, en dit toon ook aan of die gestelde doel bereik is. "The only way a director can know that objectives have been accomplished is to measure." l) Deur die toepassing van oordeelkundige toetsing word nie alleen die sukses of tekortkominge van 'n bepaalde metode blootgele nie, maar sekere verdienstelike of onverdienstelike aspekte van die metode kan pertinent beklemtoon word. Vordering werk sterk moti­ verend vir sowel die student as die instrukteur. Ook bied so 'n wye objektiewe program van toetsing en meting 'n betroub~re maatstaf wa~raan vordering of agteruitgang gemeet kan word. Deur studente aan die begin van hul opleiding te toets, kan fisieke leemtes vasgestel word en moet die daaropvolgende programme 3.angewend word om dit aan te vul. Deur hertoetsing later word dan bepaal in hoeverre die metoda wat aangewend is, in sy doel gesla:1g het. (b) Deur toetsing kan ook vasgestel word of die weermag slaag in die doel wat hy stel met sy fisieke opleiding. Oor fiksheid in die le~r word die volgende opvatting gehuldig: "Fiksheid in die Le~r vereis behendigheid, uithouvermo~, krag, spoed en die ve~mo~ om te swem." 2 ) Dit betrek die vern3.amste komponente van fisieke fiksheid. As doelstellings van fisieke fiksheid in die le~r, geld die volgende~ a. om die rekruut liggaamlik en geestelik vir verdediging voor te berei, en dit sluit onder andere die ont­ wikkeling van algehele fisieke fiksheid in; b. om die opgeleide soldaat se fisieke fiksheid vir sy besondere rol in die oorlog te behou. Dit sluit in die behoud van 'n ho~ standJ.a.rd van algehele fisieke vaardigheid; c. die bevordering en behoud van goeie gesondheid en fi ­ sieke welsyn van manne van 35 jaar en bo, werkne­ mers en kantoorwerkers en rekrute moet liggaamlik en geestelik ontwikkel word. 10. . . . . . . . 1. Mathews: Measurement in physical education. London, W.B. Saunders Co., 1963, p. 11. 2. Le~rhoofkwartier Pretoria~ Liggaamlike opleiding in die S.A. le~r. Handleiding vir gevegsliggaamlike opleiding, 1 Mei 1966. - 10 - Die vraag het ontstaan of die basiese opleiding wat die weermag bied, werklik 'n bydrae lewer ter bevordering van fisieke fiksheid. In 'n ondersoek van De Lange l) na die fiksheidspeil van lotelinge w~t hul basiese opleiding voltooi het, en na die van skoolseuns in standerd tien, is die gevolgtrekking gemaak d~t skoolseuns en wee:;:rmaglotelinge, na voltooiing van hul basiese opleiding, onbeduidend van meka1r verskil wat fisieke fiksheid betref. So 'n gevolgtrekking bevraagteken die effektiwiteit van die weermag se fiksheidsprogramme vir rekrute; daarby impliseer dit dat hul programme ondoeltreffend is. Die ondersoek van De Lange was 'n blote vergelykende studie en as sodanig kan dit nie ten volle uitspr~ak gee oor die doeltreffendheid van die weermag se basiese opleiding in soverre dit die ontwikkeling van fisieke fiksheid betref nie. Hy het die fiksheidstoestand van die lotelinge na voltooiing van hul basiese opleiding gemeet en met die van skoliere vergelyk. Die vergelyking het nie rekening gehou met die peil van fisieke fiksheid by die aanvang van oplei- ding nie. Waarskynlik was di t op da•J.rdie tydstip swak, en hoe- wel dit gedurende die basiese opleiding kon verbeter het, was dit uiteindelik in vergelyking met skoliere, nog nie gunstig nie. Een toetsing na voltooiing van die basiese opleiding bied egter nie voldoende gegewens om 'n uitsprlak te kan lewer oor die ge­ slaagdheid van die programme van die weermag tot die fiksmaking van lotelinge nie. Hierdie vermoede word versterk deur die feit dat wanneer skoliere die skool verlaat, hul vir 'n lang tydperk liggaamlik onaktief raak en dat hul fiksheidspeil dan daal. 'n Ondersoek van Putter 2 ) het inderdaad getoon d::~.t die jongman se fiksheidspeil na skoolverlating daal. Hiervolgens blyk dat ~s die loteling of polisiestudent die weermag of polisiekollege betree vir opleiding, sy fiksheidspeil nie meer dieselfde kan wees as tydens skoolverlating nie. Toestande waaronder die polisiekollege en die weermag hul studente opneem, is baie eenders. Ui t die aa.rd van hul opleiding 11. • ..... . 1. De Lange~ 'n Ondersoek na die fisieke fiksheidsvereistes wat deur die Su; ~-A=~ .:..: ... _,~ ... H3e Leer gestel word en di'"' -- .u-.. wJ,arin Transv:1alse seuns wat J.ie mlddelbare skool verla:1t, hieraan voldoen. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Potchefstroom 1967. 2. Putter: Die liggaamlike geskiktheid va:.1 blanke en nie­ blanke mans. Ongepubliseerde D.P.Ed.-proefskrif, Potchefstroom, 1964, p. 339. - 11 - sal die inhoud v~n hul onderskeie fiksheidsprogramme verskil, en so ook hul resultate. Laasgenoemde veronderstelling meet getoets word, en uit die resultate sal moontlik bepaal kan word watter program die grootste bydr3.e lewer ter bevordering van fisieke fiksheid. Om die rede is sowel die weerm~glotelinge as die polisiestudente by 3.anV~3.ng van hul opleiding en weer na ver­ stryking van 'n basiese opleiding aan toetsing onderwerp. Dit was ook nodig om 'n verdere opname van die peil van fisieke fiksheid van die skoliere in standerd tien te maak. Deur hierdie resultate met die van aanvangstoetsing by die weer­ mag en polisie te vergelyk, kan die vermoede bevestig of verwerp word dat fisieke fiksheid in die periode tussenin verminder. Deur die resultate van skoliere verder te vergelyk met die van weermaglotelinge en polisiestudente by latere toetsing, kan 'n beeld gevorm word van die stand3.J.rd van fisieke fiksheid wat in die weermag en polisie bereik is na voltooiing van basiese oplei­ ding enersyds, en andersyds wat die vordering in fisieke fiksheid is wat die manne bereik het. In die sin sal hierdie ondersoek die korrektheid van sekere bevindinge van De Lange l) se ondersoek toets. 3. Die doel van die ondersoek Die doel van die ondersoek kan soos volg opgesom word~ a. om 'n vergelyJ~e tref tussen die peil van fisieke fiksheid van weerm:1glotelinge en polisiestudente soos getoets by 1anvang van hul opleiding, en skoliere in standerd tien; b. om 'n vergelyk te tref tussen die peil van fisieke fiksheid van weermaglotelinge en polisiestudente so~~ getoets na voltooiing van 'n tydperk van opleiding, en skoliere in st .1nderd tien; 12. I ...... . 1. De Lange~ 'n Ondersoek na die fisieke fiksheidsvereistes wat deur die Suid-Afrikaanse Le~r gestel word en die mate WJ.J.rin Transvaalse seuns wat die middelbare skool verla~t, hieraan voldoen. - 12 - c. om vas te stel of die basiese opleiding van die Suid­ Afrikaanse Polisiekollege 'n bydrae lewer tot die bevordering van die fisieke fiksheid van hul stu­ dente; d. om vas te stel of die basiese opleiding van die Suid­ Afrikaanse Weermag 'n bydrae lewer tot die bevordering van die fisieke fiksheid van hul lotelinge; e. om vas te stel of die basiese opleiding van die weer­ mag wel nodig is vir die bevordering van fisieke fiksheid; f. om die vermoede te toets of daar wel 'n afname in fisieke fiksheid by die Suid-Afrikaanse blanke jong­ manne intree na skoolverlating; g. om die peil van fisieke fiksheid van weermaglote­ linge, polisiestudente en skoliere te vergelyk met die van ander groepe; en h. om prestasieskale vir die toatee van die onder- soak saam te stel wat sal geld vir die rekrute van die Suid-Afrikaanse Weermag en studente van die Suid­ Afrikaanse Polisiekollege. --- G0000 --- - 13 - HOOFSTUK 3 DIE BEGRIP FISIEKE FIKSHEID 1. Algemeen Talle definisies en omskrywings van die begrip fisieke fiks­ heid is in die literatuur oor liggaamlike opvoeding opgeneem. Die klem wat op sekere aspekte da:1.rvan geplJ.as word, h-1-ng af van die doel wat met fiksheid gestel word. Dit bepaal die gesigspunt of hoek waaruit fisieke fiksheid gesien word. In die militere wese word fiksheid gesien in die lig van militere weerbaarheid; in die nywerheid word fiksheid gesien as 'n hulpmiddel tot gra­ ter produksie; die sportman sien fiksheid as 'n voorvereiste tot grater sportprestasie. Nie alleen bepaal die doel die defi ­ nisie nie, maar dit skryf ook die metode voor wat aangewend moet word ter verkryging van fisieke fiksheid. Die deursnee opvatting is dat liggaamlike arbeidsvermo~ die sentrale elemente is van fisieke fiksheid. Bovard en andere l) vat dit so s~am~ die enigste finale beskouing van fisieke fiks­ heid is gele~ in die vermo~ om 'n verlangde taak te verrig san­ der onnodige vermoeidheid of uitputting, en die eienskappe WSl.t dit moontlik m3.ak is die van die hele persoonlikheid. Die omvang van die arbeidsvermo~ of van fisieke fiksheid word wesenlik bep::1al deur die vereistes vir voortbesta3.n. Die wet van voorsiening wat pas by die .lanvr'.lag, geld baie sterk vir die graad van fisieke fiksheid wat die individu nastreef. Vervolgens word 'n aantal standpunte vart belangrike na­ vorsers van fisieke fiksheid gegee. 2. Beskouings oor fisieke fiksheid Oor die begrip fisieke fiksheid heers daar talle uiteen­ lopende standpunte. Ernest A. Wilbur 2 ) tipeer hierdie uiteen­ lopendheid van standpunte soos volg: 14. I . . . . . . . 1. Bovard, Cozens & Hagman~ Tests and measurement in physical education. Philadelphia, W.B. Saunders Co. 1949, p. 167. . ·. 2. Wilbur: A comparative study of physical fitness indices as measured by two programs of physical education: the sports method and the apparatus method. Research Quarterly, 14:3, 1943, p. 326. - 14 - "Furthermore there were no two individuals agreeing as to what physic~l fitness was, how to measure it, or which method was superior for achieving physical fitness." Charles Darwin l) was een van die eerste geleerdes wat hom uitgel'.lat het oor die term fiksheid. Bekend is veral sy teorie van oorlewing van die fiksste of "survival of the fittest." Brock e.a. 2 ) beklemtoon die feit dat dit die hele persoon­ likheid is wat by fiksheid betrek word: "It is the whole personality dynamically orgg.nized that results in motor fitness." Brock verkl:::.ar voorts d:J.t motoriese doeltreffendheid of vaardig­ heid saamgestel is uit krag, uithouvermo~, snelheid, en die koor­ dinasie van al hierdie elemente vir doeltreffende a~wending. Hy beskou motoriese fiksheid as die finale m~~tstaf wa~raan alle ander elemente van fisieke fiksheid gemeet moet word. Charles R. Brassfield 3) sien die sa'lk so: "To me physical fitness means the ability of the human to adjust himself to his environment." Die eise w~t die omgewing stel, sal hier die omvang van fisieke fiksheid bep'l-:.1. Die eise van die omgewing stel die sto.ndal-rd. Brassfield beweer verder d~t die mens se fiksheid grootliks be­ pJ.-::tl word deur sy morfologie (ligg'3.2.IllSbou), fisiologie en psigo­ logie. Ligga?.msbou is hoofsa:::tklik 'n produk van oorerwing. Oor­ erwing bepo.:1l verder die moontlike rigting en perke V:J.n ontwikke­ ling. Gere~lde gebruik V'ln organe verhoog hul vermo~ tot arbeid. ~rqssfield kom tot die slotsom dat fisieke fiksheid nie net uit die morfologie, fisiologie en psigologie van die mens best::t"-n nie, mJ.:..r ook uit die vermo~ om 'lrbeid te kan verrig: "In proportion ·:1s these three categories o:f the body are properly developed and maintained, there is preparedness :for ':l.ctivi ty and a rel:.1tive :freedom from fatigue; thn.t is some degree o:f physical fitness." 15. I 1. Hart en Shay: RelJ.tionship between physical fitness and c.1.c1.demic success. Rese'lrch Qu:::trterly, 53:3, 1964, p.443. 2. Brock, Cox en Pennock: Motor fitness. Research Quarterly, 12:2, 1941, 408. 3. Br::1.ssfield: Some physiological 2spects o:f physical fitness. Rese~rch Quarterly, 14:1, 1943, p.l06. - 15 - Hy onderskei vier hoofeienskappe van fisieke fiksheid, n·J.amlik krag, uithouvermo~, snelheid en vaardigheid. 'n Besonder belangrike bydrae tot 'n beter begrip v~n wat fisieke fiksheid is, is gedoen deur Thom~s K. Cureton1 ). Hy vind dat, benewens 'n goeie sta1.t van csesondheid, die besi t van goeie t'J.nde, gehoor, gesig en norm'lle verst md~ fisieke fiksheid die vermo~ beteken om die ligg:l.~ goed te kan hanteer, en die vermo~ om vir 'n 19.hg tyd harde arbeid te kJ.n verrig sander verminderde doeltreffendheid. Hall 2) gee die volgende beknopte opsomming v1.n m~.,)toriese fiksheid: "Motor Fitness. The capacity for power, strength, endu­ r:J.nce, agility, b'J.l-:..nce and movement necessary for work, protection 1.nd recre'ltion." Mediese geskiktheid word buite rekening gela1.t. Volgens Mathews 3 ) het die term motoriese fiksheid gedurende die Tweede Wereldoorlog populer geword, en dit k3n omskryf word "as a limited ph':lse of motor ability, emph3.sizing capacity for vigorous work. The aspects selected for emphasis are endur.1nce, power, strength, agility, flexibility,::md b"J.lance. " Brouha en sy medewerkers 4) onderskei drie belangrike aspek­ te v1.n fisieke fiksheid, te wete a. mediese fiksheid of goeie gesondheid; b. funksionele of dinamiese fiksheid - dis die vermo~ om inspmnende arbeid te k·J.n verduur en d3.:lrnJ. vinnig te ko.n herstel. Sodanige fiksheid impliseer dJ.t die ge­ stel goed moet fungeer, dat d ~·1r 'n doel treffende bloedsirkul1.sie is, 'n gesonde respir:J.toriese mega­ nisme, en 'n goeie spierkoordin~sie; en 16. I ...... . 1. Cureton: Wh1.t is physical fitness. Journal of Health and Physical Educ1.tion, 16:3, 1945, p.lll. 2. Hall~ Motor fitness tests for fo.rm boys. Rese1.rch Qu~rterly, 13~4, 1942, p.442. 3. Mathews: Measurement in physical education, p. 92. 4. Brouha, Fradd en SavJ.ge: Studies in physicG.l efficiency of college students. Research Quarterly, 15:3, 1944, p.2ll. - 16 - c. spesifieke fiksheid, of fiksheid vir verskillende vorms V':tn spesifieke spierkoordinl.sies, V3-1rdighede soos hlrdloop, spring, klim en gooi. Slo~n en Keen l) vereenselwig hulle met die omskrywing en indeling v~n Brouh3 e.~., en gee hierdie beskrywing v2n din3miese fiksheid~ dit is die vermoe om inspannende fisieke nrbeid, wal.r ­ by die groot spiergroepe v~n die ligga2m betrek word, te verrig. Hart en Shay 2 ) beweer d~t die woord fiksheid nltyd veron­ derstel (l) die vermoe van 'n dier of mens om met 'n maksim~le gr·1ad v:m fisieke doel treffendheid te werk en te speel; ( 2) om voorbereid te wees om onvoorsiene gev:::~.-:r of vernieting die hoof te k~n bied, en gee die volgende definisie v~ fisieke fiksheid: "Fisieke fiksheid is die vermoe van 'n mens se ligga::.,m om te voldoen a~n die eise soos gestel deur sy arbeid, sy manier VJ.n lewe en om noodsitunsies die hoof te kan bied." Hiram A. Jones 3 ) g::1an v:1n die veronderstelling uit dat fiksheid nie net ligga~lik van aJrd is nie; dit sluit ook ver­ st~ndelike en emosionele '1::mpctssings in, hoev.el algemeen aanV':ia.r word dat fiksheid net krag, organiese lewenskragtigheid en uit ­ houvermoe insluit. Sommige definisies omskryf fiksheid 3S die vermoe om arbeid te verrig~ diegene met die grootste arbeidsvermoe word ~s die fiksste gereken 4 ). Wanneer 'n definisie geformuleer word, kom d1.ar volgens Larson twee bepalende faktore van fiksheid ter sprake: (l) die doel met fisieke fiksheid en (2) die a3rd van die liggaamsbou en funksie w~t nodig is om die regte aanpassing te maak met die oog op die doel wat gestel word. Larson noem 11. I . . . . . . . l. Sloan en Keen: The Harvard step test of physical fitness. S.A. Joernaal vir wetenskap, 55:5, 1959, p.ll3. 2. Hart en Shay: Relationship between physical fitness and academic success, p.443. 3. Jones~ Report on national fitness. Journal of Health and Physical Education, 13:3, 1942, p.l33. 4. Larson~ Defining physical fitness. Journal of Health and Physical Education, 13, 1942, p.l8. - 17 - fiksheid "The ns.ture and degree of adjustment in activities requiring muscular effort." Toeligtend by hierdie omskrywing, die volgende ~ die ::u,rd en gr ~ad van aanp::tssing in 1 n 3ktiwi tei t word bep:1al deur die morfologie, psigologie en fisiologiese eienskappe V!ln die persoon. Hierdie a::1rd en gr1u.d van a::mpB..s­ sing by sekere aktiwiteite, bepaal die omvang v~ 'n persoon se fisieke fiksheid. Arthur H. Steinhnus l) gee in 'n bespreking oor die bydrae van oefening tot fisieke fiksheid, die volgende weldeurdagte omskrywing van wat fisieke fiksheid is~ "Fitness for living, be it in the home, on the farm, in the factory, or at the front implies freedom from diseQse or significant deviations from normal structure lnd func­ tion; enough strength, speed, agility, endur1nce, and skill to :tccomplish the maximum t3.sks thJ.t the day may bring; :-1nd mental and emotional :J.djustment appropriate to the age of the individual." Berends 2 ) beweer dat dit die doel met liggaamlike ontwik­ keling is om a~:m die eise wat deur die lewensomst.J.ndighede gr:; ­ stel word, so goed a$ moontlik te voldoen. Hy le besondere klem op die mens as totaliteit: "By meting van liggaamlike geskiktheid g:J. .:m di t nooi t om bewegings sender meer nie, m:nr om die "mens 11 wat as bewegende mens funksioneer. En die mens is 'n psigo­ som"ltiese eenheid wat nie in liggaam en siel geskei kan word nie, ma-:tr w.'l,J,rvan ons wel 'n liggJ.8Jlllike en geestelike k::=tnt kr.m onderskei. 11 Hierdie beginselstandpunt word deur my ondersteun. nerends beweer voorts~ algemene geskiktheid betrek die hele mens met al sy vermo~ns 7 n.a liggaam en gees. Die ligg 1o.mlike of gees­ telike is slegs 3Spekte van die algemene geskiktheid. Net so min soos die gees en die ligg1.;1m van die mens geskei kan word, k1.n d::v:.r 'n 2fsonderlike geestelike en liggae1mlike geskiktheid 18. I ...... . 1. Steinhaus e.a.: The role of exercise in physical fitness. Journal of Health and Physical EducJ.tion, 14~6, 1943, p.299. 2. Berends: Liggaamlike geskiktheid. Vigor, XIV~2, 196l,p.40. - 18 - bestJ.an. D':.l"lrom kan Berends dan ook verkL1'J.r do.t die onderskeid tussen liggo.,1mlike en geestelike geskiktheid eintlik net teore­ ties van ao.rd is, wnnt in die lewe is die twee onskeidbaJ.r. Mo.ar as werkhipotese, om die studie van die mens moontlik te maak, word die bepaling van liggaamlike geskiktheid gebruik. Hy wys dao.rop dat liggaamlike geskiktheid 'n komplekse begrip is wat verskillende dinge vir verskillende mense beteken; daarom dat geen definisie ooit w:1te.rdig kan wees nie. Met inagneming V'ln hierdie wesenlike tekortkoming van enige definisie van liggaam­ like geskiktheid of fisieke fiksheid, doen hy die volgende aan die hand: "Ligg':lo.mlike geskiktheid is die vermoe (gebaseer op 'n goeie mediese geskiktheid) om 'n to.ak sonder oorvermoeidheid of uitputting te verrig. Die kwaliteite w~t dit moontlik maak, is die van die totq.le persoonlikheid." l) Onder ta::tk word enige vorm van arbeid w·1t die gebruik van die groot spiergroepe insluit, verst1an. Arbeidsverrigting en die wyse wa~"rop di t verrig word, vorm die grondgedagte van hierdie omskrywing vnn fisieke fiksheid. Ook Mathews 2 ) vind die definiering van fisieke fiksheid "'n moeilik objektief definieerbare term." Die eenvoudigste definisie wat hy aanbeveel~is "the c:::tpacity of an individual to perform a given task." Dit vorm ook inderd':.lad die kern van fisieke fiksheid. Met die doel om vas te stel wat die leidende outoriteite in die geneeskunde en in ligg3.i:unlike opvoedkunde a::tnva:::tr as fisieke fiksheid, het Mathews 'n groot aantal omskrywings van die begrip versamel en geJ:.nterpreteer, en da·:..rui t blyk dat die term "fiks­ heid" in sy wydste verb'1.nd v1.n tota1e fiksheid, die volgende insluit: 19. 1 ....... . 1. Berends: Liggaamlike geskiktheid, p. 40. 2. Mathews: Me"lsurement in physical educ·::~.tion, p.3-5. - 19 - (1) psigo1ogiese fiksheid, wat imp1iseer a. die emosione1e stabi1iteit wat nodig is om die dnaglikse probleme van die omgewing te kan trotseer, en b. voldoende psigologiese reserwes om 'n skielike emosionele kwetsing of verwonding te kan weer­ st:nn; (2) gesondheid en normale fisio1ogiese funksie; ( 3) genoegs9Jile ligg,l.amlike vaardighede, van:J.f die a1le­ d::l.agse bedrywighede van staan, stap en sit,· tot die uitvoering van ingewikkelder bewegings soos dans, die speel van 'n spel; (4) 'n goeie 1iggJ.amsbou w!lt die gevolg is van 'n goeie spiertonus en 'n gepaste liggaamsgewig. Hierdi€ omskrywing is baie omvattend~ dit sluit moeilik meet­ bare kwa1iteite van die he1e persoonlikheid in. In 'n artike1 deur die redaksie van die S.A. Tydskrif vir Geneeskunde oor fisieke fiksheid l) , word hierdie omskrywing gegee: "Physical fitness implies not only the absence of dis:J.b:....:.:::-.0 deformity or disease, but also a reasonable capacity for physical exercise." Uit 'n bestudering van die literatuur oor fisieke fiksheid, vind Brown 2 ) dat daar 'n onderskeid geml.ak word tussen fisieke fiksheid in die algemeen, en motoriese fiksheid in die besonder. Die term fisieke fiksheid word gebruik wanneer da1r verwys word na die <1lgemene fiksheid v:m die verskillende organe van die lig­ gaam, terwyl motoriese fiksheid meer betrekking het op spierarbeid, d.w.s. arbeidsverrigting waarby die groot spiergroepe van die ligg'lam betrek word. 20. I ...... . 1. Redaksie, V8.n die ••• o Ligga1mlike opvoeding en die ge­ neeskunde. Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Genees­ kunde, 23:44, 1949, p. 765. 2. Brown: A comp?.r'1.tive study of motor fitness tests. Research QuJ.rterly, 25:1, 1954, p. 8. - 20 - Nixon en Cozens l) beskou fisieke fiksheid as 'n aspek van tot3.le fiksheid. Totale fiksheid omv8.t talle aspekte, in­ sluitende intellektuele 9 emosionele, sosiale en fisiologiese fiksheid. Hulle huldig die opvatting "that physical fitness refers to the organic capacity of the individual to perform the tasks of daily living with­ out undue tiredness and fatigue and still have a reserve of strength 3.nd energy av'J.ilable to meet satisfactorily sudden emergency·demands placed upon him." 2) In 'n sekere mate sluit hierdie definisie aan by die van Brown hierbo, naamlik dat met fisieke fiksheid organiese vermo~ ge!mpliseer word. Putter 3) verkies die term algemene liggaamlike prestasie­ vermo€3. "Algemeen" dui op die meting van fundamentele elemente 9 wat prest:tsie in spesifieke aktiwiteite ten grondslag le. "Lig­ g:tamlike" is 'n s.fbakening vo.n die prest'l.sievermo€3 9 en dui ver­ der r1an dat die ligg3.>::un as middel vir die meting van die beson­ dere prestasie gebruik word. Hy noem verder dat die hele mens in die bereiking van enige prestasie betrokkc is. Hoewel d..:R liggo.sm die middel is W'l:trdeur die prestasie bereik word 9 sa..L die besondere prestnsie ook V'l.n sekere sielkundige en ander fak­ tore afh'lng. Derh::1lwe gee hy voorkeur a1.n die woord liggaamlike bo motoriese, want motoriese het slegs betrekking op die bewe­ ging van die mens, terwyl die woord liggaamlike eintlik die be­ wegende mens impliseer. Putter 4 ) omskryf prestasievermoe ns die vermoe van die individu om op die spesifieke moment van toetsing 'n spesifieke prestasie in 'n spesifieke toets te bereik. Wat die omvang van die spesifieke prestasie is, word nie gemeld nie. 21. I ...... . 1. Nixon en Cozens: An introduction to physical education. Philadelphia, Saunders Co., 1959 9 p. 212-213. 2. Nixon en Cozens: op. cit., p. 213. 3. Putter: Die ligga ::mlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans, p. 102. 4. Putter~ op. cit., p. 103. - 21 - Die komponente w~t tot algemene liggaamlike prestasievermo~ lei, is hoofsaaklik krag, snelheid, uithouvermo~, dryfkrag en ko(jrdi­ nasie l). Hierdie omskrywing kan myns insiens saamgevat word as die vermo~ van die mens om ligg~amlike prest~sie te verrig wa~r­ by die vernaamste komponente, n,l.amlik krag, snelheid, ui thouver­ mo~, dryfkrag en ko(jrdinasie, betrokke is. In wese is dit 'n bondige opsomming van die benaderings van verskillende skrywer~ hierbo genoem. De Lange 2 ) gee voorkeur aan die term fisieke fiksheid, 'n term w~t ook in hierdie ondersoek aanvaar word om redes wat De Lange duidelik motiveer. Hy omskryf fisieke fiksheid soos volg~ "Fisieke fiksheid is die vermo~ van die indiwidu om 'n spesifieke ta~k wat spesifieke liggaamlike inspanning vereis, ui t te voer; die gr:1ad of peil van die pres­ tasie bereik in die uitvoering van hierdie spesifieke taak, is die ,fisieke fiksheidspeil' van die indiwidu. Die ,fisieke fiksheidspeil' kan beinvloed word deur siel ­ kundige en ander faktore, byvoorbeeld siektetoestande, die stadium (of tyd) van toetsing, ouderdom, geslag, en die tipe aktiwiteit." 3. Samevattend By die interpretasie van al hierdie definisies wat die waarheid telkens vanuit 'n ander oogpunt belig, is die ver­ soeking groot om bloot ter wille van kritiek op die uitleg van sekere woorde ha2rklowery toe te pas. Die mees positiewe bena­ dering is egter om na punte van waarheid te soek wat tuishoort onder fisieke fiksheid. Soos deur verskillende ondersoekers aan­ gedui, is dit 'n onbegonne taak om een onfeilbare definisie van fisieke fiksheid te gee, aangesien fisieke fiksheid 'n baie komplekse en verwikkelde begrip is. Hoewel daar heelwat verskil 22. 1 . . . . . . . 1. Putter: Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans, p. 103. 2. De Lange~ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 11 - 12. - 22 - best8.an oor die beklemtoning v::1n sekere aspekte, of die ternnno­ logie wat aan sekere toest::1nde gekoppel moet word, stem al die ondersoekers S'-::lm oor een punt 1 n:1.amlik dJ.t fisieke fiksheid met arbeidsvermo~ of prest2sievermo~ van die ligg l.9JI1 te do en het, 'n arbeidsverrigting w2arby die groot spiergroepe v~n die ligga9.1Il dinamies en intensief betrek word. Om hierdie ::lrbeids­ verrigting moontlik te maak, is dit nodig d::1t die persoon me- dies geskik en gesond moet wees. Die uitvoer V3ll 'n ho~ hoe­ veelheid arbeid is egter nie die enigste voorw·:u:trde van fisieke fiksheid nie; dis ook belangrik om daarop te let hoe die persoon die arbeid verrig: doen hy dit betreklik maklik of verrig hy dit met die grootste inspanning wat lei tot uitputting. Die wyse W'J.'irop hy 'n bep::talde stuk arbeid verrig, hoe sy ligg::1am da1.rop reageer en die wyse wa1rop sy ligg::1am herstel na voltooiing van die arbeid, gee 'n verdere aanduiding van 'n persoon se fi ­ sieke fiksheidspeil. Fisieke fiksheid kan dus omskryf word 'J.S die vermo~ van die mens om vorms van liggaamlike arbeid te verrig wa1.rby die groot spiergroepe din'lmies betrek word en wat eise stel a.an die liggaam se kwaliteite van kr1.g, uithouvermo~, snelheid, va1.rdigheid en dryfkrag; die vermo~ van die liggaam om doel­ treffend by hierdie aktiwi tei te a~ln te pas en spoedig na hier­ die arbeidsverrigting te herstel; om dan nog 'n reserwe­ voorraad liggaamsenergie oor te h~ vir verdere vorms van ar­ beid, ·mt apanning en die trotsering va.."l skielike noodgevalle. Dit sal 'n duidelike aanduiding bied v::1n die fisieke fiksheid van die persoon. Fisieke fiksheid moet die volgende sake in­ slui t: (1) 'n goeie, gesonde gestel, 'n normale liggaamsbou en spierfunksie; (2) 'n goeie spiertonus en gepaste liggaamsgewig; (3) genoeg krag, uithouvermo~, spoed en V:J.ardigheid om die normale dagtaak af te handel, asook om maksimum inspanning wat die dagto.ak mag meebring, redelik gemaklik die hoof te kan bied en dan nog voldoende liggaamskrag oor te h~ vir ontspanning of tuisarbeid, en om die eise van skielike noodgevalle die hoof te kan bied; 23 .. / •••••••• - 23 - (4) 'n ruim vermo~ om inspannende spierarbeid wat strawNe eise stel a~n die liggaam se krag, uithouvermo~ en snelheid te knn verrig, vinnig van vermoeiende arbeid te kan herstel tot 'n punt w~2r die liggaarn weer ge­ reed is om verdere arbeid te verrig; ( 5) 'n gereedheid of paraa.theid van die ligga.~:un om 2rbeid te kan verrig; ( 6) 'n sta·1t van vi tali tei t wa1.r die voorsiening die aan­ vr:·J.ag oorskry sodat reserwevoorrade beskikb21r is vir ontspanning, onverwagte inspanning en selfverdediging. . ----- ooOoo ----- l - 24 - HOOFSTUK 4 DIE KOMPONENTE VAN FISIEKE FIKSHEID 1. Algemeen Wanneer 'n mens fisieke fiksheid wil meet en ontwikkel, is di t no dig om te weet wat die vernJ)J.mste komponente is w2t die inhoud van fisieke fiksheid ten grondslag 1~. Hoewel fisieke fiksheid 'n komplekse begrip is w~t besw~arlik in sy geheel ge­ meet kan word, kan enkele komponente daqrv;::m wel objektief en geldig gem.::at word en dit gee 'n redelike betroubare aanduiding van 'n persoon se peil van fisieke fiksheid. Dit geld vir nor­ m'l.le omst':l.ndighede, wcmt onder toestande v:m. groot sp'3.nning of nood is persone gewoonlik tot bo-gemiddelde prestasie in st~~t. Die klem w~t op die meting van sekere komponente gel~ word, sal afh:mg van die soort fiksheid w.J.t verlang word. Hoe grater die '1."lnvraag na kr::tg, hoe meer klem s op krag as 'n komponent v~ fisieke fiksheid gepL13S word. Fisieke fiksheid is in 'n groot mate spesifiek. Fiksheid in een spesifieke sportsoort impliseer nie noodwendig fiksheid in 'n ander sportsoort nie. Tog is daar komponente wat prestasie in alle sportsoorte ten grondslag 1~. Die doel v2n hierdie hoofstuk om hierdie kom­ ponente op te spoor en hul plek met betrekking tot fisieke fiks­ heid te bepaal. 2. Uiteensetting (a) 1 ' So vroeg soos 1934 beklemtoon Frederick Rand Rogers die waarde V':ln krag ::ts 'n komponent van fisieke fiksheid~ "The positive and very high reL1tion of muscular strength to generql health, physical fitness, or 'capacity for acti ­ vity', can hardly be questioned. 11 Rogers beg'l.ln die fout om krag as sinoniem met fiksheid te be­ skou en noem die gemiddeld v:m 'n a:mtal van sy kragtoetse 'n indeks vir fisieke fiksheid. 1. Rogers~ 25 .;' •••••••. The signific:mce of strength tests in revealing physical condition. Research Quarterly, 5:3, 1934, P• 43. - 25 - Ook McCloy l) wys reeds bCl.ie vroeg op die belangrikheid van krag as 'n voorvereiste vir fisieke fiksheid. In 'n artikel oor Health and physic:1l fitness wys Arthur H. Steinh::::.us 2 ) op die vern8.runste drie komponente van fisieke fiksheid, te wete ge­ sondheid, kro.g en uithouvermo~. McCloy 3) sluit dn.arby a".ln, m'lar voeg nog enkele komponente by: s. vryheid v::m siektes; b. krag - die individu moet sterk genoeg wees om sy dag­ t'lak gemaklik deur die d~g te k:m afh.3.ndel, en J.s di t nodig is tot diep in die nag te werk sonder om onnodig vermoeid te r.t:lk. In oorlogtyd behoort hierdie indeks te styg; c. spierui th.Juvermo~ - die individu moet vir 'n lang periode teen sub-maksim:Lle tempo harde ligg·J..a.ms3.r­ beid k1.n verrig sonder om onnodig vermoeid te r:1.1k; c. k:1rdio-respir2toriese uithouvermo~, of wat ons noem wind; d. soepelheid; e. va ·.:.rdighede wat motoriese bekwacJJilheid bevorder~ soos stap, hC~.rdloop, optel, trappeklim, spring en gooi; f. rntsheid en snelheid. Dit dui die vern11.amste komponente vo.n fisieke fiksheid ann. Latere studente op die gebied V'1n fisieke fiksheid het wel 'n klemverskuiwing wat pas by die doel waC~.rvoor fisieke fiks­ heid benodig word, voorgestel, maar het in wese min nuuts bygevoeg. 1. McCloy~ 26 ./ •••••••• How about some muscle?. Journal of Health and Physical Education, 7~ 1936, p. 302. 2. Steinh'lus: He·1.l th o.nd physic:J.l fitness. Journal of He-:tlth o.nd Physical Education, 7, 1936, p. 224. McCloy~ Militant physical fitness 'md physic1.l education. Journal of He~lth :1nd Physical Educ'ltion, 14:6, 1943, p. 313. - 26 - Leon~rd A Larson l) , een van die vroegste studente van fi ­ sieke fiksheid, beklemtoon in 1942 dn.t die komponente wat ge­ meet moet word, relatief eenvoudig moet wees , soos kr~g of snel­ heid. Dit moet as komponent afgesonder en uitgesonder k1n word en moet geldig en suiwer gemeet kan word. Hy beklerntoon dat wanneer komponente onderskei kan word, dit nie impliseer dat die een van die ander geskei kan word nie; die ligg~~ fungeer in sy aktiwiteite as 'n ondeelbare eenheid en nie as 'n veelheid nie. Hy beklemtoon die volgende komponente: a. weerstnnd teen siektes, d.w.s. gesondheid; b. spierkrag; c. sirkuler-respiratoriese funksie; d. effektiewe voeding; e. ligga2msbou; f. soepelheid, en g. motoriese vaardighede. Die noukeurige meting van al hierdie komponente sa.l tydrowend en ingewikkeld wees. Brassfield 2 ) beklemtoon krag, snelheid, VCLlrdighei.d en uithouvermoe as belangrike eienskappe van fisieke fiksheid. Thomas K. Cureton 3 ) onderskei drie grondliggende inde- lings by die bestudering van fisieke fiksheid: (1) ligge1amsbou; (2) orgCl.niese vermoe, en (3) motoriese fiksheid. Hy noem uithouvermoe, dryfkrag, krag, r~tsheid, soepelheid en balans die ses belangrikste komponente van motoriese fiksheid. Onder goeie liggaamsbou of fisiek verst.J.."ln Cureton onder andere die volgende: 'n gesonde en robuuste uiterlike; •n sterk spierontwikkeling; 'n goeie postuur met eienskappe van gemak, 1. Larson: 27./ Defining physical fitness. Journal of Health and Physical Education, 13, 1942, p. 19. 2. Brassfield: Some physiological aspects of physical fitness. Research Quarterly, 14~1, 1943, p. 106. 3. Cureton: What is physical fitness. Journal of Health and Physical Education, 16:3, 1945, p. 111. - 27 - wakkerheid en goeie houding9 'n goeie verhouding tussen struk­ tuur, spierbou en vethoeveelhede; normale beenstruktuur, gewrig­ te en spiere; 'n normale grootte vir die bep~alde leeftyd en ge­ slag. Onder organiese geskiktheid word gereken normale sintuig­ organe; 'n fiks h'"lrt en sirkulere sisteem met 'n sterk weer­ st~nd teen kardio-vaskulere uitputting; fiks kliere vir interne afskeiding; 'n fiks verteringsisteem en goeie tande. Sou 'n mens op hierdie trant voortg1an 1 roJ.ak die probleem so ingewikkeld en omvangryk dat di t onmeetb:rL:.r word. Weible l) beklemtoon die volgende komponente vir gevegs­ fiksheid: uithouvermo~, spierkrag, ratsheid, snelheid, soepel- .heid, postuur, ontspannendheid, veggees en spanwerk. Mathews 2 ) sonder die volgende komponente uit vir fisieke fiksheid: uit ­ houvermo~, dryfkrag, krag, ratsheid, soepelheid en balans. Loveless 3 ) beweer d1.t die st3.ndatrd-fiksheidstoetse van die VSA-vloot bedoel is om krsg, stamina, uithouvermo~ en 'n se­ kere graad van ratsheid te meet. By die samestelling van 'n toetsbattery vir fiksheidsmeting van die VSA-lugmag, is die volgende komponentG onderskei: uit ­ houvermo€!-indeks, spieruithouvermo€!, dryfkrag, ratsheid en be­ hendigheid, snelheid, ko~rdinasie en snelheid + uithouvermo€!: 4 ). Harold M. BG.rrow 5) onderskei die volgende komponente: ratsheid, hand-oog en voet-oog-koordinasie, snelheid, dryfkrag, arm-skouer­ ko~rdin3.sie, krag, b.J.l-lns en soepelheid. l. Weible~ 28./ ....... . --· . ---~------------------------- Fit to fight. Journal of Health and Physical Education, 15:3, 1944, p. 128. 2. Mathews: Me3.surement in physical educ'"ltion, p. 92. 3. Loveless: Relationship of the war-time navy physical fitness tests to age, height and weight. 4. Larson: 5. Barrow: Research Quarterly, 23:3, 1952, p. 347. Some findings resulting from the army air forces physical training program. Research Quarterly, 17:2, 1946, 144. Test of motor ability for college men. Research Quarterly9 25:3, 1954, p. 254. - 28 - Nixon en Cozens l) gee n':l bestudering v::1n 69 komponente van fisieke fiksheid, drie wye groeperings w~1rin hierdie komponente ger~ngskik k~ word: (1) mediese geskiktheid en fisiologiese funksionering; (2) antropometriese toestand, W'Cl.t gereduseer k3.n word tot a. ligg-:amsontwikkeling, b. liggr1.:unsbou en postuur, c. soepelheid en lenigheid; (3) motoriese funksionering, w:J.t insluit a. akkur:J.:.ttheid, b. ratsheid, c. b:tlA.ns, d. krA.g, e. uithouvermoe, en f. snelheid. (c) In :ansluiting by die meeste ondersoekers hierbo, noem Berends 2 ) die volgende komponente as basies vir ligga::unlike geskiktheid: (1) mediese geskiktheid; (2) ligg2lmsbou; ( 3) orgmiese geskiktheid; (4) motoriese geskiktheid~ 8.. b. c. d. din'liii.iese kr:tg, st ·1tiese kr::1g, bewegj nR"Rnelheid, .. . . ~~o~m~D~ -- 03~~mskoordln~s1e. Ander komponente soos soepelheid en bal1.ns is v.m minder belang en word nie hier ingesluit nie. 3) 29. I ....... . 1. Nixon en Cozensg An introduction to physical education. Phil1.delphia, Saunders, 1959, p. 214. 2. Berendsg Ligg~amlike geskiktheid. Vigor, XIV:2, 1961, p. 40. 3. Postma & Berends: The construction of a practical physi­ cal fitness test battery for young men, p.4. - 29 - Berends l) qsook Postma & Berends 2 ) verkies die term geskikt- heid as ekwiwo.lent vir "fitness", wat myns insiens nie so 'n geslo.:1.gde vertaling is nie: 'n mens k:m geskik wees vir 'n se­ kere va:-trdigheid, ma"lr di t impliseer nie tegelyk d:1.t jy fiks is om daardie va~rdigheid te beoefen nie. Tog het die betekenis­ inhoud, gelees in die sameh::mg v:::m die onderskeie studiestukke, behoue gebly: met geskiktheid word fiksheid bedoel. Putter 3) verkies die omskrywing "algemene liggaamlike pres­ tasievermoe" en beskou die volgende komponente 1.s b':~.sies in ver­ bcmd dal.rmee: krag, snelheid, uithouvermoe, dryfkrag, kotsrdin::l ­ sie. Putter 4 ) beklemtoon verder,"d::tt die meeste van die toet­ se en die terme eintlik ma'J.r dieselfde oogmerk het, n1.amlik die V'l.sstelling v·1.n die prestasievermoe ( rtlgemene liggJ.::unlike) v·m die mens." Wr>..radies. Daar bestaan aanduidings dat daar gedurende die afge1ope jare weer hernude belangstelling in die bestudering en beoefening van fisieke fiksheid begin posvat, met die aandag nou meer op uithouvermo~ toegespits l). (b) Aanvanklike fiksheidsmeting het die klem hoofsaaklik geplaas op die meting van krag. Rogers 2 ) se Fisieke Fiksheidsindeks was veral baie gewild. Sy toetsbattery het die volgende toetse ingesluit~ leeftyd in jare en maande, lengte in duime, gewig in ponde, longkapasiteit, linker-greep­ krag, rugkrag, beenkrag 9 opstote en optrekke. Armkrag is soos volg bereken: 1. Smith; 2. Rogers 49./ . . . . . . . . 1Vetenskaplike grondsl3.e vir die ont­ wikkeling van die basiese komponente van fiksheid, p. 17. The significance of strength tests in revealing physical condition . - 49 - Armkrag = (Optrekke + opstote) X ( geiBg + (lengte - 60) ). Hierdie battery (met uitsluiting van longkapasiteit) gee 'n goeie aanduiding van 'n persoon se kragindeks en behoort ook 'n benaderde aanduiding te bied van fisieke fiksheid, aange­ sien krag 'n baie belangrike komponent daarvan is. Chamberlain en andere l) beweer ook heel tereg: "It would appear from the results of this study that the Physical Fitness Index is sufficiently objective . to be of excellent advantage to physical educators as a rough measure of physical fitness for big muscle activities ••••• " Waar 'n persoon oor normale krag beskik, sal kragmeting alleen nie 'n voldoende aanduiding bied van sy fisieke fiksheid nie. Met faktore soos uithouvermo~, snelheid en kotlrdinasie word in die battery van Rogers geen rekcning gehou nie, dus kan dit nie daarop aanspraak maak om 'n fisieke fiksheidsindeks te wees nie. Van Dalen 2 ) toon in 'n latere ondersoek dat longkapasi­ teit nie as 'n element van krag beskou kan word nie en sodoende weggelaat kan word. Cureton en Larson 3) beklemtoon in 1941 die basiese waarde van krag vir fisieke fiksheid, maar waarsku teen 'n censydige benadcring: "It may be safely concluded that current scienti c opinion cannot grant that physical fitness may be deduced from one set of measurements alone or that muscular strength is either an accurate or a valuable index of physical fitness." 50./ •....... 1. Chamberlain & Smiley~ Functional health and the physi- 2. Van Dalen~ cal fitness index. Research Quarterly, 2~1, 1931, p. 196. The contribution of breathing capacity to the physical capacity index. Research Quarterly, 7~4, 1936, p. 94. 3. Cureton & Larson: Strength as an approach to physical fitness, p. 394. - 50 - Batterye vir kragtoetse (Rogers, MacCurdy, McCloy, Cozens, ens.) is waardevolle hulpmiddels vir die klassifikasio van groepe, maar kan nie fisieke fiksheid volledig moot nie l). Rifenberick 2 ) sock na 'n verwantskap tussen Rogers se Fikshoidsindeks en die polsverhoudingstoets. Hier is gepoog om twee baie belangrike komponente van fisieke fiksheid nader na mekaar to bring. Hy vind 'n betokenisvolle korrelasie van 0.80 as die laagste en 0.94 as die hoogste, tussen twee toetse 3), en bewoer verder: "According to the evidence resulting from this study, there is no doubt as to the close relationship existing between the physical ratings obtained by the physical capacity test and the pulse ratio test." Die juistheid van hierdie ondersoek word betwyfel. In die volgcnde hoofstuk word dit verder bolig. Wyndler 4) gebruik ook Rogers se Fiksheidsindeks om r'lie fisieko fiksheid van manstudente te ondersoek. (c) Uit die bcstudoring van die beskikbare Amerikaanse lite­ ratuur, wil dit my voorkom asof vanaf 1942 'n geleidelike ken­ taring in die beskouing oor fisieke fikshoid begin kom hot. Skryvv0rs oor ,,.,..; c,...d;,., onderwerp hot meer perpektief begin toon toe daar besof is dat moor as net krag op die spel is wanneer fiksheid ter sprake kom. Frederick W. Cozens was een van die eerste navorsers 51./ ....... . l. Cureton & Larson~ Strength as an approach to physical fitness, p. 394. 2. 3. 4. Rifenberick: Rifenberick~ Wyndler: A comparison of physical fitness ratings as determined by the pulse-ratio test and Rogers' test of physical fitness. Research Quarterly, 13:1, 1942, p. 95. Op cit • , p • 100 . An analysis of the physic~l fitness of freshmen male students at the State Uni­ versity of Iowa. Rese~rch Quarterly, 13:3, 1942, p. 323. - 51 - wat aangcdui hQt dat fisickc fiksheid 'n veal wycr veld dek as blotc kragmeting. In 1 n ondcrsoek l) gebruik hy 'n ~anvanklike battery wat bestaan uit 22 toetse en wil daarmee atletiese bokwaamheid meet. Alle individuole toetse is met hicrdie maatstaf, wat die totall van alle toetse gevorm het, gekorreleer. Sodoende probeer hy vasstel of daar een enkele toots of 'n kleiner reeks toetse is wat algemene atletiese bekwaamheid meet. Op hierdie wyse stel hy 'n finale toots­ battery saam wat algemene atletiese bekwaamheid (fisieke fiksheid) meet. Putter 2 ) wys daarop dat hierdie battery van Cozens onder andere die volgende komponente meet~ snelheid, koBrdinasie, dryfkrag en uithouvermo~. Dit is ook komponente van fisieke fiksheid en daarom kan hierdie battery myns insiens ook aanvaar word as 'n battery vir die meting van fisieke fiksheid. Die finale battery van Cozens het uit die volgende toetse bestaan~ (1) bofbalgooi vir afstand en akkuraatheid, (2) voetbalskop vir afstand, (3) skietsprong, (4) standverspring, (5) wisselloop, (6) 300 tree-hardloop en (7) opstote. Hierdie battery is saamgestel uit toetse wat hoog gekorreleer het met die maatstaf~ bcfbalgooi 0.7259 voetbalskop 0.604; skietsprong 0.569; standverspring 0.7199 wisselloop 0.602; 300 tree-hardloop 0.756; opstote 0.592. Rogers se indeks vir armkrag (sien P·49hierbo) het 'n korrelasie van 0.613 met die maatstaf getoon en rocCloy se toets vir arm­ krag {1.77 G + 3.42 optrekke - 46) het 0.435 gekorreleer met die maatstaf, en optrekke + opstote R 0.592. Rogers se Fiksheidsindeks (longkapasiteit uitgesluit) korreleer laag (r = .583) met die som van alle toetse. Hierdie lae korrelasie toon dat hierdie indeks nie geskik is vir die meting van algemene atletiese bekwaamheid (fisieke fiksheid) nie. Vir benaderde skattings beveel Cozens die indeks Optrekke + Opstote + Lengte aan. 1. Cozens~ 2. Putter: 52./ •••••••. Strength tests as measures of general athletic ability in college men. Research Quarterly, 11:1, 1940, p. 45. Die ligg:1.amlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 107. - 52 - (d) In aansluiting by die ondersoek van Cozens, onderneem Larson l),n omvangryke ondersoek na motoriese bekwaamheid. Volgens Larson kan toetse vir motoriese bekwaamheid in drie groepe verdeel word: (1) toetae wat fundamentele elemente meet wat alle vaardighede ten grondslag 1~, byvoorbeeld snelheid, akkuraatheid, uithouvermo~, beheer oor willekeurige bewegings, ratsheid, balans, liggaamskotlrdinasie, ritme, liggaamsbou, beweeglikheid en krag; (2) toetse wat fundamentele va~rdighede meet, soos hardloop, spring, gooi, skop, klim en vang; (3) toetse wat spesifieke sportvaardighede meet, soos swem of gimnastiek. Larson gebruik 'n toetsbcttery wat bestaan uit 25 toetse om die fundamentele elemente vir motoriese bekwaamheid (fisieke fiksheid) te meet. 1. (1) Li aarnskotlrdinasie ratsheid en 1ggaarnsbeheer: ••••••••••• ( 2) Spierkrag: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (3) Arm- en skouergordel ko~rdinasie: .............•... (4) Dryfkrag: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . skiets~rong vir afstand, reksto klim vir hoogte, paddastond. optrekke, opstote, arm trekkrag, arm stootkrag, opstote op die vloer, touklim, linker-greep­ krag, regter-greepkrag, voete lig en hou teen rekstang, hoekhang, beenkrag en rugkrag. gewigstoot, bofbalgooi vir afstand, bal uit ­ gee vir afstand. vertikale sprong, stand­ verspring, driesprlng uit stand, verspring uit hardloop. 53./., •..... Larson: A factor analysis of motor ability varia­ bles and tests, with tests for college men. Research Quarterly, 12~3, 1941, p. 499. - 53 - (5) Uithouvermo~~ • • • 0 • • • • 0 • • • • 0 0 440 tree-hardloop (6) Beweeglikheid en vernndering systap-hardloop V3.Il rigt ing ~ ........ o •• ~~ •••• (7) Senso-motoriese ko~rdinasieg voetbalskop vir afstand. N = 25 Op 'n tweede groep word bogenoemde toetsbattery plus 'n verdere agt toetse toegepa~ 'n totaal van 33 toetse wanr die volgende prim~re komponente gemeet wordg dinamiese krag, staties-dina­ miese krng, algemene liggaamsko~rdinasie en abdominale krag. Larson vind (p.505) dat dinamiese krag meer as twee keer meer beduidend as statiese krag is om die ma~tstaf te kan voorspel. Deur die verskillende toetse met die maatstaf te korreleer, kon Larson verskillende korter batterye saamstel wat goeie maatstawvve vir motoriese bekwaamheid vorm. ( l) Binnemuurse toetsbatte_r;y_jJ:1 = ._9687): systap-hardloop, skietsprong, optrekke, opstote, vertikale sprong. (2) Buitemuurse toetsbattery (R = .9804): ( 3) ( 4) ( 5) bofbalgooi, optrekke, skietsprong, V8~u­ Battery l (R = .9842): bofbalgooi, skietsprong, optrekke, vertikale sprong, voete na die stang. Battery 2 (R = .9858}: bofbalgooi, skietsprong, standverspring, opstote. Battery 3 (R = .9676): skietsprong, standverspring, optrekke, vertikale sprong. Die batterye is eenvoudig en bruikbaar. Die enigste leemte is dat da:1.r te min voorsiening vir die meting van ui thouvermo·~ gema~k word. Larson beveel 'n verdere battery aan wat die meting van uithouvermo~ insluit. (6) Battery 4 (R = .9914): bofbalgooi, voetbalskop vir afstand, standverspring, opstote, 440 tree-hardloop. 54./ ....... . - 54 - 'n Geheelblik oor Larson se groot en omvattende toets­ battery toon dat hy nog te veel klem le op kragnommers, en 'n bel'l.Jlgrike komponent soos snelheid buite rekening laat. Die meting van uithouvermo~ word slegs deur die 440-tree-hard­ loop gedek. Larson se ondersoek kan dien as 'n bel~ngrike hulpmiddel vir die samestelling van toetsbatterye vir die meting van fisieke fiksheid. Die batterye meet nie bekwaamheid in 'n spesifieke sportsoort nie, ma:1r dit gee 'n aanduiding van 'n persoon se bekwaamheid in die basiese komponente van motoriese bekwaamheid en ook van fisieke fiksheid. Deur die ondersoek is ook die van Cozens hierbo bekragtig: Cozens se toets vir motoriese bekwa:unheid het in sy ondersoek 'n korrelasie van R = .9921 met die maatstaf getoon en is dus 'n geldige battery om algemene motoriese bekwa:tmheid te voorspel. (e) Hall l) gebruik die volgende toetsbattery vir die meting van motoriese fiksheid~ (1) optrekke aan die rekstang, (2) opstote op die brug, (3) standhoogspring vanaf 'n skaal (die mag no dig om te spring 'NOrd by ui tvoer VJ.n die sprong op die skaal afgelees) en (4) hoekhang. Krag, dryfkrag en lokale uithouvermo~ word hier gemeet. Hierdie battery is onvolledig en dis onprakties vir toepassing op groot groepe. DeJongh e.a. 2 ), Jokl e.a. 3) asook Botha e.a. 4 ) verkies drie toetse om fisieke fiksheid te meet en om prestasieskale vir kinders saam te stel, naamlik (1) 100 tree-hardloop, (2) 600 tree-hardloop-stap en (3) gewigstoot met 12 pond gewig. 1. Hall: 55./ •....... Motor fitness tests for farm boys, p. 432. 2. De Jongh, Cluver & Jokl~ Die beginsel van liggaamlike prestasi~roosters. Volkskragte, 161, 1942, p. 11. 3. Jokl & de Jongh~ Liggaamsvermo~ as sekondere geslags­ kenmerk. Volkskragte, l~2i 1943, p. 17. 4. Botha, Cl8.rke & Jokl: Medical research in physical education. S.A. Tydskrif vir Genees­ kunde, deel 19, 1945, p. 381. - 55 - (f) In 'n l~tere werkstuk v~n L~rson l) beveel hy 'n omV'l.llgryke b3.ttery vir fiksheidsmeting a'3.n, 'n groat battery WJ.J.ruit korter b:::Ltterye sa1mgestel kan word. Hy onderskei die volgende komponente van fisieke fiksheid met hul onder­ skeie aanbevole toetse: (l) weerstand teen siektes~ A. Mediese geskiedenis, B. huidige gesondheidstoestand, C. deelnnme-geskiedenis (aan sport); (2) spierkrag: kragindeks van Rogers, MacCurdy se toets vir fisieke vermo~, Springfield-kragtoets; B. §£~£E~E~~-~g-~£Eg2~Q~gs_!2~-~~~!§!~f - Rogers se indeks vir fisieke fiksheid, Springfield-"M.E. Index"; (3) sirkuler-respiratoriese funksie: polsverhoudingstoets van Tuttle, MacCurdy-Larson-toets vir organ~e geskiktheid; (4) effektiwiteit van voeding: Franzen se voedings-indeks, 11 A.CoH."-voedings-indeks, Cureton se voedings-indeks; (5) liggaamsbou~ Sheldon se klassifikasie; (6) soepelheid: Cureton se toets vir soepelheid; (7) motoriese vaardighede: hierdie toetse moet gekies word na gelang van wat getoets moet word, en dit moet onder andere insluit die meting van spierkrag, akkuraatheid, liggaamsbeheer, uithouvermo~, ko~rdinasie, ratsheid en spoed. Hoewel ~Jaie volledig, is hierdie program vir die toetsing 56./ . . . . . . . . . l. Larson: Defining physical fitness, p. 18. - 56 - van groat groepe lamp en te tydrowend. Te min besonderhede word verstrek i.v.m. die toetse wat by die meting van moto­ riese vaardighede gebruik moet word. Die doel van hierdie artikel was myns insiens meer om leiding te gee as om met 'n vollediguitgewerkte toetsbattery te kom. (g) Brouha e.a. l) onderskei drie aspekte van fisieke fiks­ heid. (1) Mediese fiksheid wat deur 'n geneesheer bepaal moet word. (2) Funksionele of dinamiese fiksheid, of die vermo~ om met strawwe oefening vol te hou en spoadig daarvan te kan herstel, is die bedoeling van hierdie benaming. Volgens Brouha 2 ) bestaan daar talle ingewikkelde laboratorium­ toetse wat dinamiese of funksionele fiksheid doeltreffend meet. Voorbeelde hiervan is die meting van die hartslag, bloeddruk, pulmonere ventilasie, suurstofverbruik en bloedsuikergehalte. Hierdie toetse is duur of andersins vereis dit ingestudeerde vakmanskap, daarom is hulle vir die instrukteur en liggaamsopvoeder onprakties. In die plek van hierdie ingewikkelde toetse word die Harvard­ opstap-toets aanbeveel. (3) Spesifieke fiksheid. Dit is die fiksheid wat vir spesi­ fieke vaardighede, bv. hardloop, spring, roei en gooi, vereis word. Sedert 1942 gebruik die Harvard Universiteit van die V.S.A. die bekendgeworde Harvard-opstaptoets om die funksionele doeltreffendheid van persone te meet. Sulke persone moet eers as medies geskik geklassifiseer ·Nord alvorens hulle aan die toets onderwerp word. (h) Ernest A. Wilbur 3 ) toets in 1943 die bydrae wat ver- 1. Brouha, 2. Brouha, 3. Wilbur~ --~-··-- Fradd & Fradd & 57./ ....... . Savage~ Studies in physical efficiency of college students, p. 211. Savage~ Op cit., p. 212. A comparative study of physical fitness indices as measured by two programs of physical education~ the sports method and the apparatus met~od, p. 324. - 57 - skillende metodes van liggaamlike opvoeding tot die bevordering van fisieke fiksheid lewor, en gebruik hierdie toetsbattery: (1) skietsprong, (2) systap-hardloop 9 (3) optrekke 9 (4) opstote, (5) standhoogspring 9 (6) bofbalgooi vir afstand on (7) 440 tree-hardloop. Hieruit het hy 'n indeks verkry w::tt totale fisieke fiksheid meet. Hierdie battery meet die vernaamste komponente van fisieke fiksheid, dis prakties en eenvoudig en vereis min apparaat en kan met goeie resultaat op groot groepe toegepas word. Bookwalter l) gebruik 'n baie volledige battery om fisieke fiksheid te meet. ( 1) ( 2) ( 3) (4) ( 5) (6) ( 7) ( 8) (9) ( 10) ( 11) (12) (13) (14) Ek dink vir die Brace se toets. Burpeetoets (maksimale aantal Burpees in 10 sekondes). Algemene motoriese kwosi~nt met McCloy se toets vir algemene motoriese vermo~ as grondslag. Optrekke aan die rekstang. Opstote op die brug. Standverspring. Vertikale sprong. Opstote op die vloer. Larson se toets vir dinamiose krag (optrekke, opstote en vertikale sprong. 60 tree-hardloop. 440 tree-hardloop. 2 myl-stap. Afname-indeks ~ 440 tree-hardloop en 60 tree-hardloop. Leeftyd, lengte en gewig en 11 Toets vir 'n Man." wel dat Bookwalter hom misreken het met die periode afneem van die toetse; 5 periodes behoort voldoende te wees vir die afneem van hierdie battery. Vir die afneem van hierdie battery beveel Bookwalter vyf dae aan. Hierdie uitgebreide battery kan met vrug op klein groepies proefpersone toegepas word waar tyd nie 'n belangrike faktor is nie. 1. Bookwalter~ 58./ ....•.•. A critical analysis of achievements in the physical fitness program for men at Indiana University. Research Quarterly, 14:2, 19439 p. 184. - 58 - Blykbaar het Bookwalter die lompheid van bogenoemde battery besef. In dieselfde jaar beveel hy l) vir die meting van motoriese fiksheid 'n korter on meer praktiese battery aan wat bestaan uit 'n kombinasie van en seleksie uit optrekke, opstote op die vloer, vertikale sprong, standverspring en rugle-optrekke (straddle chins). Ten spyte van 'n ho~ geldig­ heidskwosi~nt en groot bruikba~rheid, bly die battery eensydig~ Dit meet by uitstek, armkrag en beendryfkrag, maar maak nie voorsiening vir snelheidsmeting of die meting van uithouvermo~ nie. Die tendens van korter en meer praktiese toetsbatterye is egter hiermee ~angedui. In 'n ondersoek waQr fisieke vordering gemeet word, stel Kistler 2 ) 'n kort battery voor wat bestaan uit (1) 5 minute hardloop vir maksimale afstand, (2) hinderniswedloop vir tyd, (3) opstote op die vloer, (4) optrekke aan die rekstang en (5) maksimale aantal hoeksitte ( 11 sit-ups"), Bosondere klem word hier geplaas op krag- en uithouvermo~-meting. Die bruikbaarheid van hierdie battery word beperk deurdat die hinderniswedloop nie gemaklik orals afgeneem kan word nie. (i) Die meting van krag en uithouvermo~ vorm gedurende Wereldoorlog II die kerninhoud van die toetsbatterye van die V.S.A.-weermag (land 1 lug en see). Die AAF-toetsprogram vir fisieke fiksheid W.S.A.~lugmag) bestaan uit (1) hoeksitte, (2) optrekke en (3) 300 tree-wissel­ loop (5 x 60 tree) , 3)· Karpovich beweer: 1. 2. 3. HBy numerous experiments it has been found that these Bookwalter~ Kistler~ Karpovich~ 59 ./ •••••••• Test manu'll for Indiana University motor fitness indices for high school and college age men. Research Quarterly, 14~4, 1943, p. 356. A study of the results of eight weeks of participation in a university physical fitness program for me.1. Research Qw: .. r ­ terly, 15:1, 1944, p. 23. The physical fitness of army flyers. Journal of He1.lth and Physic.J.l Education, 15~3, 1944, p. 109. - 59 - three items evaluate the type of physical fitness needed by a soldier." l) Larson 2 ) verifieer in 1946 hierdie program dour 'n battery van 15 toetse. Hierdie program meet komponente soos uithou­ vermo~, dryfkrag, ratsheid, behondigheid, snelheid en liggaams­ ko~rdinasie. Bogemelde battery van drie toetse het 0.86 met die maatst~f van 15 toetse gekorreleer. Die pavy Sta.."ldard Physical Fitness Test 3) word saamge­ stel uit die volgonde toetse~ (1) maksimum a~ntal Burpees in 1 minuut~ (2) maksimale aantal hoeksitte~ (3) opstote op die vloer~ (4) maksimale aantal hurkspronge ("squat jumps"); (5) optrekke aQn die rekstang. Volgens die samestellers van hierdie toetsbattery, is die doel om krag, stamina, uithouvermo~ en 'n sekere gra'ld van rats­ heid te meet 4 ). Die V.S.A. se Army Physical Efficiency Test 5 ) meet die basiese elemente krag, uithouvermo~, ratsheid en ko~rdi­ nasie en sluit die volgende toetse in~ 1. 2. 3 • 4. 5. (1) optrekke, (2) hurkspronge, Karpovich~ Larson~ Mathews~ Lovelessg Mathews: 60./ ....... . The physic:J.l fitness of army flyers, p. 109. Some findings resulting from the army air forces physical training program, p. 144. Measurement in physical education~ p.ll9. Relationship of the war-time navy physical fitness test to age~ height and weight, p. 347. Op cit., 119. - 60 - (3) opstote op die vloer, (4) 2 minute hoeksitte, (5) 300 tree-wisselloop. Hierdie battery het sy nut en bruikbaarheid bewys~ dit het ann die eise van 'n wereldoorlog voldoen en word nog steeds aanvanr om sy eenvoud en akkuraatheid. (j) In 'n ondersoek na die verwantskap tussen leeftyd, lengte, gewig en fisieke prestasievermo~, gebruik Kenneth D. Miller l) 'n toetsbattery w~tt voldoen aan die vereistes van eenvoud, gel­ digheid en praktiese en snelle bruikbanrheid by die toetsing van groot groepe~ (l) optrekke, (2) opstote op die vloer~ (3) regter greepkrag, (4) vertiknle sprong, (5) 440 tree-hardloop, (6) 60 tree-hardloop en (7) standverspring. Voldoende relrening word gehou met die meting V3.l1 krag, ui t ­ houvermo~, snelheid, dryfkrag en snelheid+uithouvermo~. Hierdie program kan aanbeveel word vir toepassing op klein en groot groepe. Weber 2 ) meet sieke fiksheid met (l) 2 minute hoeksitte, (2) optrekke, (3) 100 tree hardloop met maat op die rug ("pick-a-back") en (4) 300 tree-wisselloop. (k) Verdienstelike toetsbatterye vir die meting van fisieke fiksheid wat bestudeer is en vermelding verdien, is die van Harold M. Barrow 3 )(wat deur De lange 4 ) bespreek is), l. Miller~ 2. Weber: 3. Barrow: 4. De Lange~ 61./ . . . . . . . . A critique on the use of height-weight factors in the performance classifica­ tion of college men. Research Quarter­ ly, 23~4, 1952, p. 402. Relationship of physical fitness to suc­ cess in college and to personality. Research Quarterly, 24, 1953, p. 471. Test of motor ability for college men, p. 253. Die fi eke fiksheidsvereistes w~t die S.A. le~r stel, p. 31. - 61 - Landiss l), die "Youth Fitness Test" 2 ) 7 Blesh en Scholz 3). 'n Battery wat noukeuriger a~ndag moet kry is die bekende, eenvoudige en bruikbare J.C.R.-toets wat uit slegs drie toetsnommers bestaan~ (1) vertikale sprong, (2) optrekke en (3) 100 tree-wisselloop 4 ). Hierdie battery het 'n ho~ kor­ relasie van 0.81 getoon met 'n groter battery van 25 toetse, en R = 0.90 met 'n kleiner battery besta2nde uit 19 toetse w~t voorgee om fisieke fiksheid te meet. Die J.C.R.-toets toon 'n korrelasie van 0.78 met die AAF-toets vir fiksheid, en 'n korrelnsie van 0.66 met 'n 670 tree-hinderniswedloop. Die basiese leemte in hierdie toetsbattery is dat dit nie orga~nsuithouvermo~ meet nie~ die 100 tree-wisselloop is nie inspannend genoeg daarvoor nie 5 ). (k) Vervolgens word die a~ndag gevestig op enkele ondersoeke wat in Suid-Afrika afgehandel is, naamlik die van Postma en ~erends 6), Putter 7 ) 7 en die van De Lange 8 ) en Smith 9 ). 6 2 ./ •••••••• 1. Landiss~ Influence of physical education activi­ ties on motor ability and physical fit ­ ness of male freshmen. Research Qu3.rter­ ly, 26~3, 1955, p. 295. 2. Mathews: Measurement in physical education, p. 105. 3. Blesh & Scholz~ Ten-year survey of physical fitness tests at Yale University. Research Quarterly, 28:4, 1957, p. 321. 4. Mathewsg 5. Putter: 6. Postma & 7. Putter: 8. De Lange~ 9. Smith~ Op cit. , p. 110. Die liggafliillike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 109. Berends: The construction of a practi~al physi­ cal fitness test battery for young men. Op cit .• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S .A. le~r stel. Prestasiesk:'lle in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar. - 62 - (1) Postma en Berends l) neem 'n battery van 25 toetse wat hulle op 1520 proefpersone toepas. Met behulp vnn die meer­ voudige regressie-ontleding, word die battery van 25 toetse dan verminder tot 6 toetse wat die vern2~ste komponente van fisieke fiksheid meet. Hierdie vereenvoudigde battery wat 0.930 korreleer met 'n maatstaf van 10 toetse, bestaan uit die volgende toetse: (1) ligga2msboutipe - Sheldon se indeling, (2) Harvard-opstaptoets, (3) gewigstoot, (4) standhoogspring of vertikale sprong, (5) krieketbalgooi en (6) 60 tree-hardloop. Die ondersoekers beweer dat hoewel alle komponente van fisieke fiksheid wat in die literatuur genoem word nie in bogenoemde toetsprogram ingesluit is nie, die belangrikste komponente wel gemeet word. Die toets is betreklik eenvoudig en onder­ seekers kan dit sonder lang en wetenskaplike opleiding toepas. Die toetse word vinnig afgenecm, ongeveer 30 minute per proef­ persoon. Dis juis teen hierdie feite dat beswaar in te bring is: die beoordeling van die Sheldon-toets berus groot­ liks op subjektiewe beoordeling en boonop vereis dit gespesia­ liseerde kennis w~aroor of die liggaamsopvoeder of die instruk­ teur nie altyd beskik nie. (In die vorige hoofstuk is aange­ toon dat liggaamsbou by die beoordeling van fisieke fiksheid weggelaat kan word). Mathews 2 ) wys daarop dat die Sheldon­ klassifikasie duur fotografiese apparaat vereis wat die bruikbaarheid van die toets onnodig kompliseer. Putter 3) opper ook beswaar teen die Harvard-opstaptoets: die afneem 1. 2. 3. 63./ . . . . . . . . Postma & Berends~ The construction of a practical physical fitness test battery for young men, p. 1. Mathews: Putter~ Measurement in physic education 7 p.227. Die liggatlilllike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 106. - 63 - daarvan verg te veel tyd. (2) Putter l) stel 'n toetsbattery saam om algemene liggaam­ like prestasievermo~ te meet, en met eenvoud as doel~ 11Hierdie toets moes so eenvoudig wees dat feitlik enige persoon dit kan afl~." Dit moet verder maklik afneembaar wees en 'n minimum apparaat, tyd en terrein vereis. Putter stel 'n voorlopige toetsbattery sanm wat uit 16 toetsnommers bestaan~ (1) rugkrag, (2) standverspring, (3) burpee vir ratsheid, (4) wisselloop vir ratsheid en liggaamsbeheer, (5) 60 tree-wisselloop, (6) gewigstoot met 16 pond gewig, (7) gooi vir akkuraatheid, (8) opstote op die vloer, (9) optrekke aan die rekstang, (10) 45 burpees vir uithouvermo~, (11) 40 wissellopies vir uithouvermo~, (12) 880 tree-hardloop vir uithouvermo~, (13) 'n burpee-indeks, (14) 'n wisselloop-indeks, (15) ligg~amslengte en (16) liggaamsgewig. Die verskillende toetsnommers is met die maatstaf gekorreleer en deur weglating van toetse wat onnodig dupliseer en laag met die maatstaf korreleer, is 'n finale toetsbattery van ses toetse saamge­ stel wat 0.953 met die maatst gekorreleer hetg (1) rugkragmeting (0.652), * (2) standverspring (0.739), (3) 60 tree-wisselloop (0.828), (4) gewigstoot met 16 pond gewig (0.837), (5) optrekke a~n die rekstang (0.663) en (6) 800 voet-wisselloop (0.593). ( * korrelasie met die maatstaf) Hierdie battery meet die vernaamste komponente van fisieke fiksheid~ ( 1) liggaamskrag ( 2) dryfkrag van versprong) ; ( 3) snelheid van 1. Putter~ ( rugkrag); die bene plus liggaamsbeheer (stand- die bene (60 tree-wisselloop); 64./ . . . . . . . . Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 110. - 64 - (4) krag, behendigheid, ko~rdinasie, Schnellkraft (gewigstoot); (5) arm- en skouergordelkrag (optrekke aan die rekstang), en (6) orgaansuithouvermo~ (800 voet-wisselloop). Hierdie toetsbattery voldoen a~n die ho~ eise van eenvoud, bruikbaarheid en praktiese toepasbanrheid wat Putter daaraan gestel het. Genoemde battery is nog verder vereenvoudig deur De Lange l) • (3) De Lange 2 ) stel 'n voorlopige battery saam vir die meting van fisieke fiksheid. Dit bestaan uit 13 toetse: (1) optrekke aan die rekstang, (2) 60 tree-wisselloop, (3) standverspring, (4) 800 voet-wisselloop, (5) beenkrag, (6) rugkrag, (7) linker- en regter-greepkrag, (8) 60 tree­ naelloop, (9) 10 burpees vir ratsheid, (10) gewigstoot met 14 pond gewig, (11) 300 tree-naelloop, (12) liggaamslengte en (13) liggaamsgewig. Hieruit stel hy 'n kleiner battery saam wat 0.912 korreleer met die maatstafg (1) optrekke aan die rekstang, (2) standverspring, (3) 60 tree-wisselloop en (4) 800 voet-wisselloop. Leeftyd, lengte en gewig word nog hierby gevoeg. Volgens De Lange 3) meet hierdie toetsbattery die belangrikste komponente van fisieke fiksheid, naamlik 1. 2. 3. (1) arm- en skouerkrag (optrekke), (2) dryfkrag van die bene en liggaamsbeheer (standver­ spring), 65./ ....... . De Lange~ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le<:!r stel, p. 40. De Lange~ Op cit., P· 40. De Lq,nge: Op cit., pp. 43, 47' 49, 50. .. 8!5 - (3) snelheid van die bene (60 tree-wisselloop) en (4) orgaansuithouvermo~ (800 voet- wisselloop). De Lange l) wys daarop dat sy toetsbattery aan die vernaamste eise van 'n goeie toets voldoen, naamlik geldigheid, betrou­ baarheid, objektiwiteit, standaardisasie, eenvoud en bruik­ baarheid. Die 60 tree-wisselloop is myns insiens die enigste toets w~t die snelle afhandelings van die toetsbattery kan vertraag. Om dit te voorkom, sal minstens vier tot vyf pare draaiblokke gebruik moot word om 'n groat groep te kan hanteer. Dit is so dat die toets beperkte ruimte verg en dat dit oak binnemuurs afgeneem ka~ word, maar omdat hierdie dra~iblokke tans nie by skole, die polisiekollege en weermag­ sentra verkrygbaar is nie, is ek oortuig daarvan dat dit die bruikba3.rheid van hierdie toets effens kortwiek. Om die rede is hierdie betrokke toets nie in my toetsprogram opgeneem nie; die orige drie toetse wel. Ek het die 100 tree-hardloop as 'n toets vir hardloopsnelheid verkies bo die 60 tree­ wisselloop. Die meeste skole, weermagsentra en die polisie­ kollege beskik oor goeie naelloopbane. Die 100 tree-naelloop leen hom daartoe dat groat groepe vinnig getcets kan word. Laasgenoemde is 'n toets wat hardloopsnelheid meet; die wissellooptoets meet snelheid en ook 'n mate V'1.11 behendigheid wat by die uitvoering van die bewegings om die draaie nodig word en wat die prestasie kan be!nvloed. Dit is myns insiens nie so 'n suiwer toets vir die meting van snelheid as die 100 tree-hardloop nie. (4) Smith 2) stel 'n fiksheidstoets saam wat vir 16 jaar en ouer gebruik kan word. Dit sluit die volgende toetse in: (1) optrekke vir die meting van krag; (2) 880 tree-hardloop vir die meting van kardio-respiratoriese uithouvermo~; (3) standverspring vir die meting van dryfkrag; (4) 100 tree- 1. De Lange: 2. Smith~ 66./ . . . . . . . . Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 51 vv. Prestasieskale in aktiwiteite van die ligga~like opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 j3ar, p. 80. - 66 - hard1oop vir die meting van sne1heid; (5) die Burpeetoets vir die meting van ratsheid. Die tota1e ar:mta1 punte, vo1gens die prestasieskale deur Smith voorgeste1 9 word dan deur vyf gedee1 om die fiksheidsindeks in persentasie uit te druk. Hierdie battery meet die vernaamste komponente van fisieke fiksheid deur midde1 van ge1dige 1 eenvoudige en betroubare toetse. Uit hierdie battery is drie toetse geneem en by my battery be trek, na;J.m1ik optrekke, standverspring en 100 tree­ nae11oop. (1) In die Suid-Afrikaanse Po1isieko11ege word gebruik gemaak van 'n fiksheidsbattery wat bestaan uit 'n aanta1 prestasie­ toetse en enke1e antropometriese metings. Ska1e wat berus op 'n puntebasis is vir die prest~sietoetse saamgeste1. Daar bestaan geen bewyse dat hierdie bg,ttery 'n ge1dige toets vir fisieke fiksheid is nie 1 of dat hierdie ska1e 'n betroubare m1atst vir vorderingsmeting is nie. Die fiksheidstoetse van die S.A.P.-Ko11ege be aan uit~ (1) antropometriese metings: 1engte, gewig, borsomvang met asem uitgeb1aas en ingetrek? omtrek van bo-arm, mao.gomtrek, omtrek van kuit, omtrek van bobeen; (2) prestasietoetse~ 1. 100 tree-nae11oop, 2. gewigstoot met 16 pond gewig, 3. verspring met aan1oop en 4. 1 my1-hard1oop. Hierdie vereenvoudigde battery meet we1iswaar die vernaamste komponente van fisieke fiksheid~ (l) hardloopsnelheid (100 tree-hard1oop) 9 (2) krag, behendigheid en ko~rdinasie (gewig- oot); (3) springkrag (verspring) en (4) uithouvermo~ (l my1-hardloop). Gewigstoot op sigself is myns insiens nie 'n volledige toets vir die meting van ar~(rag nie, aangesien faktore soos koBrdinasie en behendigheid 'n groat ro1 spee1 en prestasie 67 ./ •.•• 0 ••• - 67 - be~nvloed. Vir die meting van uithouvermo~ is die 1 myl­ hardlovp 'n geskikte toets. Putter l) beskou dit as 'n geldige en betroubare toets vir die meting van algemene uit ­ houvermo~. Die 100 tree-hardloop is 'n betroubare en geldige toets vir die meting van hardloopsnelheid en word dikwels vir hierdie doel gebruik (sien hoofstuk 6 vir motivering). Hardloopverspring vereis spesifieke vaardigheid en is myns insiens nie geskik vir fiksheidsmeting nie. Die waarde van antropometriese metings om fiksheid of vordering in fiksheid te meet, is baie relatief, 2 ): daar bestaan tans 'n beperkte kennis oor wat die liggaamsopvoeder met hierdie resultate kan uitrig. Hierdie metings is tyd­ rowend en regverdig myns insiens nie insluiting in 'n fiks­ heidsbattery nie. (m) Die Suid-Afrikaanse Le~r gebruik graderingstoetse wat voorgee om behendigheid, uithouvermo~, krag en swemvermo~ te meet 3). 'n St3ndaard word gestel waaraan die soldaat moet voldoen om te kan slaag; so nie, druip hy. Hierdie graderings­ toetse bestaan uit die volgende: (1) !.9.£!se. vi.;r- beJ:1§lndigheid: 100 tree-hardloop in 12 sekondes; standverspring - 96 duim ver, en ewewigsmars op hysbalk wat borshoogte gestel is. (2) Toetse vir uithouvermo~: optrekke aan rekstang met bogreep - 10 keer; rugligging, arms langs sye, bene gesamentlik oplig tot 90° en sak - 20 keer; 'n persoon dra van ongeveer dieselfde gewig as die draer oor 'n afstand van 100 tree in 90 sekondes deur middel van die skaapdra-metode ( 11 pick-a-back"). 68 ./ ....... ... ------------- 1. Putter: 'n Vergelyking van die liggaamlike pres­ tasievermoe tussen mansstudente in lig­ gaamlike opvoeding, sportmanne en nie­ sportmsnne. Potchefstroom, 1962, p.57. 2. McCloy & Young~ Tests and measurement in health and physical education, p. 398. 3. Leerhoofkwartier 9 Pretoria: Ligg3..3Jillike opleiding in die S.A. leer. - 68 - (3) Toetse vir krag: maagl~ met arms vorentoe gestrek en vingers op die grond 1 tone teen mekaar - romp 8 duim van die grand af opgelig; strekhang met bo-greep aan hysbalk, knie~ opgelig totdat die voete die balk raak - 4 keer; knie~ en elmboog ewewigstand op die grand. (4) Sworn: 50 tree, enige styl. De Lange l) dui aan dat die geldigheid, betroubaarheid en objektiwiteit van hierdie toetsbattery nog nie bewys is nie. Die bruikbaarheid van die battery word deur veelvuldige faktore beperk: die afneem daarvan verg baie tyd; dit vereis groat apparaat, byvoorbeeld die hysbalk; daar is geen sin­ valle samestelling van bruikbare en funksionele toetse wat geldig, objektief en betroubaar is nie; hierdie battery is nie in staat om vordering in fiksheid noukeurig te meet of in verstaanbare eenhede uit te druk nie, want dit beskik nie oor prestasiestandaarde nie. Dit is verbasend dat die Le~r hierdie battery as voldoende beskou. Baie tyd en manne­ krag gaan verlore deur die toepassing van 'n battery waarvan die geldigheid in twyfel getrek word. Hiermee is die oorsigtelike beskouing oor die meting van fisieke fiksheid afgehandel. Die veld is in werklikheid baie omvangryker as wat in 'n enkele hoofstuk aangedui kon word. Uit die toetse wat bespreek is, is 'n keuse gedoen om 'n battery saam te stel wat fisieke fiksheid meet. 1. De Lange~ oooOooo --- 69 ./ •••••••• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 35. HOOFSTUK 6 - 69 - DIE BEVORDERING VAN DIE BASIESE KOMPONENTE VAN FISIEKE FIKSHEID 1. ALGEMEEN (a) In 'n ondersoek soos hierdie is dit nuttig en van pas om 'n kart bespreking te wy aan die bevorderingsmoontlikheid van die basiese komponente van fisieke fiksheid. Om nou beginsels a~ te stip wat in ag geneem moet word by die bevordering van fisieke fiksheid, is dit nodig om te weet vir watter doel dit verlang word. Die bepaalde doel sal die inhoud van die program vir fisieke fiksheid bepaal. Uit die aard van die aanvraag of behoefte sal die omvang van die bevordering van fisieke fiksheid by die fietsryer, gewig­ opteller, marathonhardloper-, soldaat of sakeman, om enkele voorbeelde te noem, verskil. Om dus programme te wil uitwerk wat van nut vir alle groepe sal wees, is 'n omvangryke en uiters gespesialiseerde onderneming, aangesien die bevordering van fisieke fiksheid ingestel is op die bepaalde taak waar­ voor dit verlang word. Take verskil van mekaar:; so oak die graad van fisieke fiksheid wat verlang word. Dit toon dat fisieke fiksheid altyd individueel gerig moet wees en moet aanpas by die fisieke vermo~ns van die bepaalde persoon om 'n bepaalde taak te kan verrig. Hierdie taak moet 'n sterk eis stel aan een of meer van die kwaliteite van krag, uit ­ houvermo~, snelheid en kardio-respiratoriese uithouvermo~ en moet die groat spiergroepe van die liggaam dinamies en her­ haaldelik betrek. Die aard van die taak wat verrig moet word, is omskrywe. Die klem val verder op die persoon wat die gegewe taak moet verrig: watter kwaliteite geld vir hom. Smith l) noem dat 11 die kwaliteite wat dit moontlik maak, die van die totale persoonlikheid is." Fisieke vermo~ns moet gekoppel word aan die geestelike vermo~ns van die persoon. Dit lei tot die gevolgtrekking dat by die 1. Smith~ 70 ./ ••.. 0 ••• Wetenskaplike grondsl~e vir die ontwik­ keling van die b::tsiese kompomente V3.n fiksheid, p. 3. - 70 bevordering en instandhouding van fiksheid die persoon in sy geheel betrek moet word. Die ontwikkeling van geestelike vermo~ns val nie op die terrein van hierdie studie nie9 die fisieke vermo~ns wel. (b) Oefening is een van die faktore wat bydra tot die bevor­ dering van totale fiksheid. Die bydrae van oefening sluit in die bevordering en instandhouding van krag, uithouvermo~, snelheid, dryfkrag, behendigheid of ratsheid, ko~rdinasie en soepelheid. Genoemde eienskappe kan slegs deur aktiwiteit, meer in besonder oefening, ontwikkel word. Individue varieer in hul vermo~ om te baat by oefening as gevo van oorge~rfde beperkende faktore, en verskil in liggaamsbou, krag en struk­ tuur. Oefening moet aanpas by die kapasiteit van die individu en vandaar geleidelik meer eise aan die liggaam stel tot 'n punt waar voldoende fisieke fiksheid bereik is. Deelname aan vorms van sport en oefening moet inspannend wees en die deelnemers moet hulle uiterste bes lewer om enigsins resultate te kan verwag. Gereelde deelname is 'n voorvereiste vir sukses, daaglikse deelname is verkieslik wanneer vinnige vor­ dering verwag word. Deelname van voldoende duur en intensi­ teit lewer resultate. Aktiwiteite wat vir die program gekies word, moet inspannende pogings insluit. Aktiwiteite moet gegradeer wees om aan te pas by die behoeftes vandie individu. Deelname aan die program vir fisieke fiksheid moet gepaard gaan met die beoefening van goeie gewoontes ter bevordering van die gesondheid. Wanneer aktiwiteit gestaak word, bly die nawerking van oefening nog 'n geruime tyd voortduur en dan verminder die fisieke fiksheid tot die peil wat benodig word om aan die eise van die dagtaak te voldoen. (c) Verskeie ondersoekers het hulle besig gehou met die vraag watter program van sport die grootste enkele bydrae lewer om fisieke fiksheid te bevorder. Apparaatgimnastiek (wat deelname in rekstok brug, tuimel, klimtoue, horisontale leer, Sweedse springkas, perd en ringe insluit) en spelsport 71./ ....... . - 71 - (wat boks~ stoei, atletiek, sokker en swem insluit) is met mekaar vergelyk en daar is gevind dat laasgenoemde sieke fiksheid in 'n grater mate bevorder as eersgenoemde l). Spalsport lewer 'n grater bydrae om krag van die arms en skouergordel te bevorder, maar wat uithouvermo~ betref, is daar geen beduidende verskil nie. Hierdie bevinding van Wilbur is myns insiens onrealisties, aan gesien apparaatgim­ nastiek by uitstek geskik is om krag van die arms en skouer­ gordels te ontwikkel. Die V.S.A.- lugmag hot gebruik gemaak van programme wat bestaan het uit (1) kondisioneringsaktiwiteite wat vrye oefeninge, hardlope~ hinderniswedlope~ landlope en guerilla­ oefeninge ingesluit het; (2) ontspanningsaktiwiteite wat spanspale soos korfbal vir mans, volleybal (lugbal), tennis en bofbal ingesluit het~ en (3) militere aktiwiteite wat swem, hand-tot-handgeveg, tuimel en dra ingesluit het. Hierdie programme se nut is deur 'n wereldoorlog bewys. Die program is soos volg saamgestel: 29% van die beskikbare tyd is gewys aan vrystaande oefeninge, 34% aan hardloopaktiwiteite en 17% aan kompeterende spele. Hierdie samestelling toon dat baie klem op uithouvermoeaktiwiteite gele word. Karpovich 2 ) noem verder dat die doel is om krag en uithouvermo~ te bevorder; en om doeltreffendheid in natuurlike vaardighede soos hardloop, klim en spring te verbeter sodat die vlie~niers hoer heid kan vlieg, langer kan vinniger kan duik, harder kan veg~ vermoeid­ weerstaan en veilig tuis kan kom. Kistler 3) ondervverp 1650 studente aan 'n agtweekse fiksheidsprogram, drie periodes van 28 minute per week, en le besondere klem op die ontwikkeling van krag, uithouvermoe 1. Wilbur: 2. Karpovich~ 3. Kistler: 72./ ...•.••• A comparative study of physical fitness indices as measured by two programs of physic'll education~ the sports method and the apparJ.tus method 9 p. 330. The physical fitness of army flyers, p. 154. A study of the results of eight weeks of participation in a university phy­ sical fitness program for men, p. 23. - 72 - en ratsheid. Die inhoud V3.n die program bestaan ui t vrysta:J.n­ de oefeninge, optrekke 9 hindernish2rdloop 9 hand-tot-lv=mdgeveg en hardloop. Die progrcun werk beduidende verbetering van fi ­ sieke fiksheid, met besondere klem op kr1g, uithouverrnoEi en r~:.tsheid in die h::md l). Da.:tr is gevind d2t k'lrdio-respirato­ riese uithouvermoEi baie moeilik bevorder word, terwyl hoeksitte en optrekke baie geskik is om vordering te meet, ( vergelyk re­ sultate van hierdie ondersoek). 'n Bel':lngrike ondersoek oor die bydrae v~m verskillende sportsoorte tot die bevordering van fisieke fiksheid is gedoen deur Landiss 2 ) Hy toets die uitwerking van agt aktiwiteite (stoei, kondisionering, tennis, lugbal, swem, gewigteoefeninge, gimnastiek en boks) op sieke fiksheid en motoriese bekwaam­ heid. Uitgesonderd swem, het :1lle ander aktiwiteite 'n bedui­ dende invloed op die vordering v:1n fisieke fiksheid geh..1d. Die grootste bydrae is gelewer deur die kondisioneringsgroep, ge­ volg deur gimne1stiek, gewigteoefening, stoei, lugbal, ·boks, tennis en swem. W':lt prestasie in motoriese bekwv:unheid be­ tref, het die groepe wat deelgeneem het a1n stoei en girnnasti'-' 1,.. die grootste verbetering getoon, terwyl tennis, swem en boks die geringste invloed op motoriese bekwaarnheid gehad het. Die gim­ nastiekgroep ~as die enigste groep wat in alle toetse 'n be­ duidende vordering getoon hct. Gim....'1J.stiek is geskik vir die ontwikkeling v:m eke fiksheid en motoriese bekvrvlmheid, terwyl tennis, swem en boks minder geskik is. H rdie resul­ tate V3.n Landiss verskil V'.m die v·1.n Wilbur hierbo. 1. 2. Putter tref 1 n vergelyk 3 ) tussen die ligga~:unlike pres- Kistler~ L~mdiss ~ Putter~ 73./ •••••••••a• A study of the results of eight weeks of participation in a university physi­ cal fitness program for men, p. 28. Influences of physic.tl educ.ttion acti ­ vities on notor ability and physicJ.l fitness of male fresrDTien, p. 295. 'n Vergelyking V8Jl die liggaamlike prestasievermoe tussen mansstudente in ligga::unlike opvoeding, sportm::mne en nie-sportmanne, p. 129. - 73 - .tasievermo~ van manstudente wat dealneem aan sport en lig­ ga~like opvoeding en nie-sportmanne, en vergelyk die ont­ wikkeling in liggaamlike prestasievermo~ oor een jaar. Hy kom tot die slotsom 11 dat liggaamlike opvoeding die beste bydrae tot die ontwikkeling van die liggaamlike prestasie­ vermo~ van manstudente kan lewer." Strydom l) vind dat oefening die faktore wat kardio­ respiratoriese fiksheid bepaal, voordelig beinvloed. Bannister 2 ) toets vier groepe en maak'gebruik van interval rondeoefeninge met uithouvermo~hardloop, konven­ sionele rondeoefeninge met spele, en spe alleen om die invloed hiervan op fisieke fiksheid te meet. Hy vind dat alle groepe na twee maande van oefening vordering in sieke fiksheid getoon het. Die grootste vordering is gemeet by die groep wat interval rondooefeninge met uithouvermo~hardloop gedoen het. Uiteenlopende resultate is in hierdie ondersoeke aange­ toon. Daar heers nie eenstemmigheid oor watter metode die mees geskikte is om fisieke fiksheid te bevorder nie. Dit wil voorkom asof die sukses wat met programme behaal word, bepaal word deur die intensiteit van die program en die tyd wat daarvoor afgesonder word. Waaroor alle ondersoekers dit wel eens is, is oor die feit dat fisieke fiksheid wel deur deelname aan sport bevorder kan word. Die volgende paragrawe word gewy aan die bevordering en instandhouding van goeie gesondheid, krag en snelheid, en aan uithouvermo~. 2. Die behoud van goeie gesondheid (a) Gesondheid beteken vryheid van siektes of kenmerkende 1. Strydom~ 2. Bannister~ 7 4./ •.•.•••. Die invloed van oefening op die kar­ diorespiratoriese ontwikkeling van mansstudente, p. 229. A compa1ison of fitness training methods in a school program. Research Quarterly, 36~4, 1965, p. 387. - 74 - afwykinge van die normale struktuur en funksies; genoeg krag, spoed, behendighGid, uithouvermo~ en bekwaa.mheid om diG maksimum take wat die dag mag meebring, te kan uitvoer; en verstandelike en emosionele aa.npassing wat pas by die ouderdom van di.:; individu l) • Die perke van gesondheid word deur oorerwing bepaal, maar binne hiardie perke mag daaglikse lewensgewoontes ontwikkel wat dia gesondheid be!nvloed. Geskikte werk; toereikende voedsel met spesiale verwysing na prote!nes, minerale en vitamines; ruim deelname aa.n ontspanning en oefening9 voldoende slaap en rus7 die ge­ bruik van voorbehoedende geneeskundige dienste; die vermyding van 'n oormaat alkohol, rook en verdowingsmiddels9 vermyding van liggaamlike en geestelikG spanning en oorspanning; kleding wat aanpas by die temperatuur van die omgewing; ge­ reelde versorging .van tallde - dit alles is belangrike pligte om goGie gesondheid te verseker. Die handhawi~g van 'n normale liggaamsgewig deur geselektecrde voeding en daelname aan oefening is die een enkele faktor wat die grootste bydrae lewer tot goeie gesondheid. Gereelde mediese ondersoeke is van belang. McCloy 2 ) beveel a.an dat voorkeur gegee moet word aan 'n geneesheer wat jonk van gees en fisiek is (ten spyte van ho~ kronologiese ouderdom). (b) Oefening is een van die faktore wat bydra tot die behoud van goeie gesondheid, omdat dit die weerstand van die liggaam teen siektes verhoog. Dit maak die liggaam nie immuun teen siektes nie. Oefening kan verder help om verswakking wat intree na siekte weer geleidelik te bowe te kom, maar siekte­ prosesse as sodanig kan selde of ooit deur oefening gestuit word 3) · Van tyd tot tyd, in rampe of oorlo~, kan skielike en 7 5 ./ •••••••• 1. Versl·3.g v::1n die komi tee~ Versl·3.g van die komi tGe insake die rol v::tn oefening by ligg.J_:J.inlike gesondheid. Volkskragte, 2~2 1 1944 7 p.50. 2. McCloy; Militant physic.c-tl fitness and physical education, p. 313. 3. Redaksie v:.tn die ~ Liggl::-J.mlike opvoeding en die genees­ kunde, p. 892. - 75 - ongewone liggaamlike eise aan individue en groepe gestel word, en dan kan die besit van liggaamlike krag 7 behendig­ heid en uithouvermo~ die individu of groep in staat stel om dit die hoof te kan bied, terwyl die brek daaraan tot ondergang mag lei. Persone behoort eers daur mediese onderso te laat vas- stel of hulla organies gesond is voordat hulle vaste oefen­ prograrnme volg wat tot mededingende of strawwe oefening lei. So 'n mediese ondersoek behoort met gereelde tussenposes herhaal te word. Mense bo 35-jarige lee yd behoort nie aan moeilike, vinnige, volgehoue of uiters mededingende spele of sport deel te neem nie 7 tensy hulle die spele aanhoudend speel en sodoende hulself gesond hou en gewoond is aan hierdie vorms van aktiwiteit rsone wat uit oefening is, behoort nie in enige le mee te ding met persone wat in oefening is en dus al aan daardie spel gewoond is nie. Oefe­ ning waaraan deelgeneem word ter voorbereiding van 'n wed­ stryd of kompetisie 7 dra meer by tot die liggaamlike sond­ heid as die wedywering self. J. Die ontwikkeling van krag en snelheid (a) Spiere bestaan ui t garingagtige vesels wat oondelsgc,.-;yc germgskik en met bindweefsels omslui t is wat by die eindes van die spiere saamsmelt tot senings of tendons Nat aan die knobbels van beendere verbind is. Elke vesel is aan een of twee senuweetakkies verbind en 'n aantal vesels ontvang takke van dieselfde senuwee sodat hul as motoriese eenheid k~n saamtrek of ontspan. Elke vesel is omring deur 'n fyn netwerk haarvate wat in rustoestand om die beurt open en gedurende strawvVe aktiwiteit tot 16 keer meer bleed as in rustoestand kan hanteer. Dit veroorsaak dat voedsel- en suurstofvoorsiening na die spiere toeneem, en stel die bleed ook in staat om afvalstowwe sneller weg te voer. In e spier self word tot 1% glikogeen berg. 7 6 ./ " ••••••• - 76 - V/anneer spiervesels impulse v,.ln die senuwees ontvang, trek dit saam of verkort, d aanhegtingspunte beweeg nader no. me- ka:lr en op die m1nier word beNeging V,1n die ligg,:tam geinisieer. In die proses V'ln spierverkorting is d:L?..r twee weerst 1.nde wat oorkom moet word, naG.mlik die interne weerstand v:~.n die spier s f ( spierviskos ei t) en die l:1s. w~1t oorwin moet word deur die T1.nhegtingspunte n::::.der na meka3.r te beweeg of te pro beer beweeg. Die twee f1-ktore, tes.l.Ine met die sterkte van die im­ puls, beplJ.l grootliks die snelheid wa 1rmee die spier ka.n verkort of saamtrek. Die sametrekkingsvermoe v.:m 'n spier is bekend as sy kr:'lg, meer bep~ald die spanning wat dit kan ontwikkel. Die maksi­ mum spanning WJ.:::trtoe dit in staat is, word slegs verkry as die spiervesels ge rem word by s:1metrekking en wanneer dit 'n las moet oorwin of probeer oorwin. As die voorwerp w~t die las vorm ligter is as die maksimale spanning vm die spier, verkort dit en verrig arbeid wat in voet/ponde uitgedruk word as die produk V'Jn die vr:1g of las en die afstand w:1.<1rdeur di t bew3eg word. 'n Spier is tot sy maksim:'!le sametrekl<:ingsver- moe in sts.'J.t wanneer 'J.lle motoriese eenhede geaktiveer word met die maksim'1le J.3Jlt.::1l senu-impulse wa~rtoe die motoriese selle in. staat is. Elke spiervesel sal, as dit nie verhin­ der word nie, tot ongeveer die helfte van sy ontspanne lengte verkort en s,1.l deur 'n las deur 'n meet bare afst~:J.nd te trek 7 arbeid verrig. Arbeid = vrag x afstand. (Deur isometriese sametrekkings verrig iere ook vorms van arbeid.) Wanneer in twee opeenvolgende sametrekkings die vrc_:..g en afstand kon- stant bly 7 ma~;.r die spanning in die spier vermeerder, s die arbeid vinniger verrig k:m word l). Snelheid hang dus af van die spanning wat die spier kan ontwikkel om 1 n gegewe l.'J.s te k.3.n oorwin. Kr.:1.g en snelheid st~an nie in direkte verhouding tot meklar nie~ dit verg meer as 'n verdubbeling in krag of spanning om snelheid te kan verdubbel. Namate snelheid van sametrekking toeneem, neem spierviskosi tei t ook toe. 1 n Toename in kr·1g g·.v1n gewoonlik gepa,;.:trd met 'n toen'lme in snelheid. Bewyse vir hierdie stelling word 'n latere paragraaf aangevoer •• 77 .; ••••••••••. 1. Steinh:::tus ~ Health and physical fitness, p.225-6. - 77 - Steinhaus l) beweer dat 'n spier grater en sterker word slegs wann1.;er sy spanning tot die ui terste toanaem. Vierdie stalling is oordryfg twee-derdes van maksimale spanning is voldoende om deur middel van isometriese krag­ oGfeninge 'n toename in krag te bewerkstellig 2 ). Kraf hang af van die dwarsdeursnit van die spier. Morris 3 toon aan dat hoe groter die spier se dwarsdeursnit is, hoe groter is sy krag. Namate krag toeneem, noem die spier ook in grootte toe 4 ). Bindweefsel wat individuele spiervesels en bondels spiervesels saambind, asook die tendons, word dikker en sterker as gevolg van 'n toename in krag. Die tempo waarteen 'n spier ontwikkel as gevolg van 'n toename in krag, hang af van individuele verskille met betrekking tot liggaamsbou en spierkwaliteit, en die soort oefening en intensi tei t daarvan wat gebruik iVOrd. Ten spyte van die fei t dat weinig aan individuele verskille gedoen kan word aangesien dit grootliks deur oorerwing bepaal word, kan die tipe oefe­ ning en die intensiteit daarvan by individue aangepas word om in hul persoonlike behoeftes te kan voorsien. Die graad van oefening wat in spesifieke kragaktiwiteite vereis word, word volgens Larson 5 ) deur die volgende faktore bepaal~ 1. 2. 3. (1) die hoeveelheid en kwaliteit spiervesels; (2) die vermotl van die individu om die spiervesels by aktiwiteit te oetrek; (3) die interne en eksterne hefboomstelsel; Steinhaus~ Botha: Morris: 78./ . . . . . . . . Fitness and howwe may obtain it. Journ~l of Health and Physical Educa­ tion, 14~8, 1943, p. 428. Die uitwerking van spesifieke en om­ vattende kragontwikkelingsprogramme op die gewigstoot- en skyfwerpprestasies van jong mans, p. 36. The measurement of the strength of muscle relative to the cross section. Research Quarterly, 19:4, 1948, p.295. 4. Murray & Karpovich~ Weight training in a.thletics. 5. Larson~ Englewood Cliffs, Prentice-Hall, 1961, p. 37. Defining physical fitness, p. 19. - 78 - (4) die graad van spierviskositeit9 (5) die ritme en tempo van spiersametrekking in verhouding tot die gegewe las, en ( 6) die gra~l.d van senu-spierko~rdinasie. Ligg~amsbou speel by krag 'n belangrike rol: hoe swaarder die persoon, hoe swaarder die gewig wat hy kan optel l) · In verhouding met sy liggaamsgewig en liggaamsgrootte is die ligter persoon heelwat sterker as die swaarder persoon - Keeney 2 ). Morris 3) toon aan dat met 'n gelyke dwarsdeursnit van spiere en 'n gelyke hefboomstelsel, vrouens ongeveer 78~ van die man se krag besit, ongeveer 10 kgm per vierkante centimeter vir mans en 7.5 Kgm per vierkante centime r vir vroue. ~ (b)(i) By die ontwikkeling van krag ld Morpugo se beginsel van oorlading. Botha 4 ) beweer in hierdie verbandg 11 Die kern van kragontNikkeling le opgeslu in steeds toenemende ai eise wat aan sp er gestel word. Die spiere moet dus pro- ,. gressief oorlaai word om krag te ontwikkel." 'n Ho~ weerstand wat moeilik oorwin kan word, moet met min herhalings gebruik word. McCraw 5) beweer: " •••. tension is the paramount stimulus in muscle development irrespective of how such tension is provided." (ii) M.b.t. die aantal kere wat die weerstandsoefeuing uitge- 1. 2. 4. Murray & Keeney Morris~ Botha~ 79 ./ ••.••••• Karpovich~ Weight training in athletics,p.40. Rel~tionship of body weight to strength body weight ratio in championship weight­ lifters. Research Quarterly, 26:1, 1955, p. 54 - 59. The measurement of the strength of muscle relative to the cross section, p. 303. Die uitwerking van spesifieke en omvat­ tende kragontwikkelingsprogramrne op die gewigstoot- en skyfwerpprestasies van jong mq,ns, p. 33. 5. NicCr3.w & Burnhamg Resistive exercises in the develop­ ment of muscular strength and endur::J.nce. Research Quarterly, 37~1, 1966, p. 80. - 79 - voer moet word, kom Capen l) tot e gevolgtrekking dat die gewigteprogramme wat gebruik maak van 'n maksimum van vyf pogings die beste resultate lewer vir kragontwikkeling. Swaar gewigte met min herhalings bevorder krag. Cerutty 2 ) beweer: 11 ThG weights to be used? Right from the beginning, for the various exercises, a weight that can be moved six times without undue calling up of the will, and which is difficult, or impos ble to move ten times." Veelvuldige gebruik van ligte gewigte bevorder kapilarisasie en uithou­ vermo~, ma:1.r nie krag nie. (iii) Progressiewe oorlading word gewoonlik in stelle geoefen. Elke stel staan uit 'n aantal gegroepeerde bewegingseenhede. Vir kragontwikkeling moet die stelle en aant herhalings konstant gehou word en die gewig moet voortdurend swaarder gemaak word 3). Maksimum pogings moet ook van tyd tot tyd aangewend word. Berger 4) vind dat drie stelle van ses herhalings per stel, die beste resultate vir kragtoename lewer. (iv) Oefensessies moet behoorlik gespasieer wees, ongeveer drie tot vier sessies per week, en moet van een tot twee uur duur. Die werklike arbeid wat tydens sessies verrig word, moet van twee tot ses minute duur en die res van die tyd moet aan rus afgestaan word. Die gemiddelde ruspose na stelle is 4.5 minute. Voldoende rus tussen stelle en bewegings is noodsaaklik vir bevredigende bevordering van krag. (v) Resultate kan nie gou verwag word riie. Die beginner l. 2. 3. 4. Capen~ Botha~ Botha~ rger; 80./ ....... . Stydy of four programs of heavy resis­ tance exercises for development of mus­ cular strength. Research Quarterly, 27;1, 1956, p.l32 - 142 op p. 132. Die uitwerking van spesifieke en omvat­ tende kragontwikkelingsprogramme op die gewdgstoot- en skyfwerpprestasies van jong mans, p. 34. Op cit. 7 35. Effect of v~ried weight training pro­ grams on strength. Research Quarter­ ly, 33~2, 1962, p. 181. - 80 -· behoort G(3rs 'n basiese program van ongeveer drie ma:tnde te volg eer hy met gespesi seerde oefening kan begin. Smith l) noem dat krag deur velerlei oefeninge ontwikkel kan word, wa1ronder a:tn gimng,stiek (rekstang, brug, perd en ringe) 'n belangrike plek toegeken moet word. Hy noem dat optrekke aan die rek ang een van die beste toetse vir die totale krag van 'n persoon is.~ (c) Bogenoemde metode van kragontwikkeling is gebaseer op die beginsel van maksimale sametrekking of spanning van die spiervesels om 'n gegewe las te kan oorwin. Daar vind beweging plaas deurdat die spier verkort en die aanhegtings­ punte nader na mekaar beweeg. Hierdie metode van sametrekking sta:~.n bekend as isotoniese of dinamiese sametrekkings. Wan­ neer die spier deur sametrekking en gevolglike spanning in die spier nie in sta.1t is om die las te kan oorwin nie en die spier ook nie kan verkort nie, is die sametrekking isome­ trics of staties. Waar dinamiese of isotoniese bewegings deur verskillende hoeke en vlakke beweeg, is die weerstand oy statiese of isomctriese bewegings net in een hoek. Die deurslagge•,vende faktor in hierdie metode van :{ragontwikkeline, is die ontwikkeling van spanning in die spier. Die metode lewer appar~at, maar dit is isotoniese metode nie: vinnige resultate en vereis min tyd en nie so opwindend en positief as die by gewigteoefeninge is vordering mak- lik waarneembaar. Die beoefenaar put genot daaruit o~ eksterne hindernisse te kan oorwin. By die isometriese metode is vor­ dering nie opmerkbaar sander toetsing nie. Die oefening is negatief deurdat die beoefenaar steeds teen 'n onoorwinbare weerstand trek. Op die duur sal hierdie metode verveel. Botha 2 ) wys op enke fisiologiese n:1.dele van hierdie metode v:m kragontwil{keling. Ten spyte van hierdie besware, lewer die isometriese metode verbasende resultate. l. Smith~ 2. Botha~ 81./ ....... . Wetenskaplike gronds vir die ontwik- keling van die basiese komponente van fiksheid, p. 6. Die uitwerking van spesifieke en omvnt­ tende kragontwikl{elingsprogranune op die gewigstoot- en skyfwer~prestasies van jong mans, p. 37 vv. - 81 - Botha l) rapporteor dio resultate van 'n ondersoek van twee Duitse navorsers, Hettinger en MUller wat proefonder­ vindelik bewys het dat kort periodes van isometriese (sta­ tiose)spanning groter en gouer krag ontwikkel as lang periodes van uitputtende dinamiese (isotoniese) oefeninge. 'n Daaglikse oefening wa,-:l.r tweederdes van die maksimum spanning uitgeoefen word vir ses sekondes, het ongeveer 5% kragtoename per week tot gevolg. KragafnQme na staking van oefening geskied net so vinnig as wat die krag verwerf is. Die duur van die oefening moet kort wees. Ses sekondes blyk voldoende te wees 9 en di t moet a,::mvanklik da.::tgliks beoefen word totdat maksimale krag bereik is. Hierna is twee of drie keer per week voldoende om krag in stand te hou. . 2) In 1957 rapporteer Mathews en Kruse 'n ondersoek wat hulle op 120 manstudente toegepas het, wa:trvan 60 isometriese oefeninge gedoen cet en 60 isotoniese kragoefeninge. Die proefpersone wat die isometriese eenheid gevorm het, het geoefen deur drie maksimale trekke van 6 sekondes elk aan 'n onbeweeglike band of k.l.bel uit te voer. Die twee groepe van 60 is in vier kleiner groepe van 15 elk (8 groepe in totaal) verdeel en die onderskeie groepe het elk 2, 3, 4 en 5 keer per week oor 'n periode van 4 weke.geoefen. 'n Groter aantal proefpl::lrsone uit die isometriese eenheid het 'n statisties beduidende toename in krag getoon as in die isoto­ niese eenheid. Die oefenprogram wat bestaan het uit vyf periodes per week het die beste kragtoename gelewer. Botha 3 ) rapporteor talle studies waarin die waarde van isometriese kragoefeninge vir die bevordering van krag en sportprestasie duidelik bevestig word. Hy kom tot die slotsom dat aangesien hierdie metode nog in sy eksperimentele 82 ./ •••••••• 1. Botha~ Die uitwerking van spesifieke en omvat­ tende kragontwikkelingsprogramme op die gewigstoot- en skyfwerpprestasies van jong mans, p. 36. 2. Mathews & Kruse~ Effects of isometric and isotonic exer­ cises on elbow flexor muscle groups. Research Quarterly, 28~1, 1957, P~ 26. 3. Bothag Op cit., p. 36- 39. - 82 - stadium is en die beste metode van kragontwikkeling nog nie geredelik uitgewys kan Nord nie, die oplossing le in die kombinasie van dinamiese of isotoniese kragontwikkeling aan die een kant, en statiese of isometriese o-efeninge aan die ander kant. Wa.J-r die isometriese metode kr:1g vinniger ontwU;:kel, le die voordeel vqn isotoniese kragontNikkeling daarin dat die krag W':tt hiermee verwerf ·dord, la.nger behoue bly. McCraw l) beklemtoon die wo..arde van albei metodes en toon dat in die meeste gevalle wa.J,r hierdie metodes met mekaar vergelyk is, daar geen beduidende verskil in die resultate gevind is nie en dat krag deur albei metodes bevorder is. Die to2voeging van krag moet altyd sien word as 'n middel tot 'n doel9 as 'n middel om grater prestasie op 'n ander gebied te bereik. Krag is 'n inherente deel van uithou­ vermo~, snelheid en dryfkr1g. Hierdie stelling word in die volgende paragrawe belig. (d) Die bydrae van krag tot die ontwikkeling van uithouver­ m::>~ is onder andere deur Howell, Kimoto en r.Iorford 2 ) be stu­ deer. Drie groepe van 11 proefpersone is vir 'n tydperk van 8 welce a~1.n drie verskillende oefenprogramme onderwerp m2t as uithouvermo~toets die 2 minute ry op 'n fietsergometer met 14 Kgm weerstg,nd. Groep 1 het isotoniese oefeninge met ge­ wigte gedoen, en groep 2 het isometriese oefeninge gedoen, terwyl groep 3 aan normale aktiwiteite van liggaamlike opvo~ding deelgeneem het. Albei die eksperimentele groepe (1 en 2) het 'n beduidende toename in uithouvermo~ getoon. Die verskil tussen die twee groepe was onbeduidend. Die afleiding wat hierui t gemaak kan word is dat sowel dinamiese as statiese vorms van kragontwikkeling tot die bevordering van uithouvermo~ kan bydra. 83 ./ ••••.••• 1. McCr'l.W & Burnham; ·Resistive exercises in the develop­ ment of muscular strength and endu­ rance, p. 86. 2.· Howell, Kiuoto en Morford: Effect of isometric and iso­ tonic exercise programs upon muscular endurance. Research Quarterly 9 33~4, 1962' p. 536. - 83 - Dennison, Howell en Morford l) vind dat deelname aan 'n agtweekse program van isotoniese en isometriese kragontwikke­ ling 'n statisties beduidende toename in optrekke en opstote, asook in uithouvermo~ van die arms, ten gevolg gehad het. Ook hierdie groepe het onbeduidend van mekaar verskil. Die groep wat aan isotoniese kragoefeninge deelgeneem het, het 'n effens groter toename in uithouvermo~ getoon. Smith 2 ) be empel krag as een van die belangrikste faktore wat uithouvermo~ bepaal. In weerstandsoefeninge kan uithouvermo~ ontwikkel word deur gebruik te maak van ligter weerstande wat die proefpersoon veelvuldige kere moet hanteer. Die meeste stud s wat isotoniese en isometriese krag­ oefeninge insluit, handel oor die uitwerking daarvan op krag. Net so belangrik is die ontwikkeling van uithouvermo~. Fisio­ loe aanvaar dat uithouvermo~ met kapilarisasie in spiervesels veruand hou en dat kapilarisasie op sy beste bevorder kan word as die spier vinnig en herhaaldelik teen 'n betreklike lae weerstand saamtrek sodat die vloei van bleed na die vesels verhoog kan word 3). McCraw 4 ) noem die moontlikheid dat isometriese sametrekkings die vloei van bleed na die spiere kan belemmer en daarom nie so doeltreffend is om kapilarisasie te bewerkstellig nie; gevolglik sal uithou­ vermo~ ook nie toeneem nie. Steinhaus 5) toon aan dat alle 84 ./ •••••••• 1. Dennison, Howell en Morfordg Effect of isometric and isotonic exercise programs upon muscu­ lar endurance, p. 348. 2. Smith~ 3. McCraw 4. Jll.lcCr:1w 5. Jlf!:cCraw & & & Rese3rch Quarterly, 32:3, 1961, 348-35n Wetenskaplike grondslae vir die ontwik­ keling van die basiese komponente van fiksheid, p. 11. Burnham~ Resistive exercises in the development of muscular strength and endurq,nce, p. 80. Burnham~ Op cit., p. 80. Burnham~ Op cit., p. 80. uithouvermo~ van doeltreffende sirkulasie afhang, maar beweer dat spieruithouvermo~ verband hou met krag en dat uithouvermo~ sal toeneem namate krag vermeerder, cngeag hoe die krag verwerf is. McCraw l) vind dat geen enkele metode voldoende is om maksimale ontwikkeling in sowel krag as uithouvermo13 te be'Nerkstellig nie. Hy vind verder dat spierui thouvermo~ op sy beste ontwikkel kan word deur herhaaldelike sametrekkings van die spier, so vinnig moontlik uitgevoer teen 'n redelike ho~ weerstand. Hieruit kan afgelei word dat verskillende metodes gekombineer moet word om maksimale ontwikkeling in sowel krag as uithouvermo~ te bewerkstellig. Percy Cerutty 2 )' wereldbekende afrigter van langafstand­ hardlopers, beklemtoon die waarde van krag vir langafstand­ hardlopers. (e) Ook krag en snelheid is nou verwant. 'n Toename in kra~ het 'n positiewe invloed op snelheid. Zorbas en Karpovich 3) het hierdie stelling in 1951 bewys deur 'n eksperiment met 300 gewigoptellers en 300 studente wat nie aa·1 gewigteprograrme deelgeneem het nie. Die gewigoptelgroep se spoed met draai­ bewegings van die arms was beter as die van persone wat nie gewigoptel beoefen het nie. Die ondersoek is op 'n uitge­ soekte groep gewigoptellers van wereldfaam toegepas, 'n groep wat oor bo-gemiddelde prestasievermo13 beskik het en dus nie met 'n groep van normale vermoens vergelyk kan word nie. Dit het nie aangetoon of 'n gewigteprogram die snelheid van 'n spesifieke groep manne bevorder nie. Wilken 4 ) meet 35 ./ •.•.• 0 •• l. rvicCr'lw & Burnhrun~ Resistive exercises irt the develop­ ment of muscul:1r strength ,md education, p. 87 . 2. Botha .LJie ui twerking V,J.n spesifieke en omvat­ tende kragontwikkelingsprogra.mJne op die gewigstoot- en skyfwerpprestnsies v::.n jong mans, p. 34. 3. Zorb~s & K~rpovich~ The effect of weight lifting upon the speed of muscular contractions. Research Quarterly 9 22 2, 1951, p. 148. 4. Vv'ilkin~ The effect of weight +raining on spee~ of movement. search Quarterly 9 23~3, 1952, p. 368. - 85 - die invloed van gewigoefening op snelheid 001 'n tydperk van twee maande, en kom tot die gevolgtrekking dat geNigoefening geen vertragende uitwerking op die snelheid van die arms het nie; dat daar by gewigoptellers nie aanduidings van spier­ traagheid (muscle boundedness) is nie, en dat daaglikse oefe­ ning met gewigte spieruithouvermo~ kan bevorder. Masley l) onderneem 'n soortgelyke ondersoek en toon aan dat 'n ses­ weekse program van gewigoefening krag~ snelheid en ko~rdi­ nasie meer bevorder as 'n gelyke periode van lugbaloefening of onaktiwiteit. Geen skadelike uitwerking van gewigoefening is vasgestel nie. Chui 2 ) vind dat gewigoefening vir drie maande 'n voordelige invloed op prestasie het wat 'n kombi­ nasie van snelheid en krag vereis. Hy neem aan dat grater krag aangewend kan word om spierviskositeit te oorkom en dat dit dan grater snelheid ten gevolg sal he. In 'n vardere ondersoek van Chui uitwerking van dinamiese (isotoniese) kragoefening op snelheid en krag na. 3) in 1964 gaan hy die en statiese (isometriese) Hy vind by albei metodes van kragontwikkeling 'n toename in krag en in snelheid. 'n Onbeduidende verskil tussen die resultate vaL isotoniese en isometriese kragontwikkeling is gevind. Die resultate wore bevestig deur 'n verdere ondersoek van Whitley en Smith 4) waarin die invloed nagegaan word van A~ isometriese plu~ iso­ toniese oefeninge, B: isotoniese gewigoefeninge volgens die beginsel van oorlading, en 0: vrye oefeninge op snelheid en krag. 'n Gekombineerde oefenprogram van isotoniese plus isomGtriese oefeninge en 'n program van isotoniese oorladings­ oefeninge het snelheid beduidend bevorder, maar daar was geen l. 2. 3. 4. lV'r:1sley, en Chui, E.F.~ Chui~ 86./ ~ndere Weight tr~ining in relution to strength, speed and co-ordinQtion. Rese~rch Quarterly, 24, 1953, p. 315. The effect of system~tic weight training on ~thletic power. Research Quarterly, 21, 1950~ 188. Effects of isometric and dynamic weight-training exercises upon strength and speed movement. Rese -:trch Qu(.:Lrter­ ly, 35~3, 1964, p. 246. 1iVhi tley & Smith~ Influence of three d~fferent training progr~s on strength and speed of a limb movement. Research Quarterly, 37:1, 1966, p. 132. - 86 - beduidende verskil tussen die twee programme 0e resultate in snelheid nie. Beide die programme het 'n beduidende toename in krag ten gevolg gehad 9 met program A se resultate bedui­ dend beter as die van program B. Die bevinding dat 'n ge­ kombineerde isotoniese en isometriese program kragoefeninge die beste bevorder 9 is in ooraenstemrning met Hoffman l) se bewering~ 11 It seems that the combination of functional isometric contraction and weightlifting is an unbeatable combina­ tion." Nelson en andere 2 ) vind 'n statisties beduidende positiewe verband tussen krag en snelheid van beweging. Beduidende korrelasies wat wissel van 0.74 9 0.79 tot 0.75 is tussen krag en snelheid gemeat. 'n Resente ondersoek van Colgate 3) herbevestig die bevindinge van vorige navorsers, nl. dat 'n toename in krag ook snelheid bevorder, maar noem dat die verband tussen krag en snelheid van die arm en skouergordel nie altyd beduidend of positief is nie. Die bevindinge regverdig die afleiding dat krag noodsaak­ lik is vir goeie snelheid9 dat 'n toename in krag 9 ongeag die metode wa3.rop di t verkry is, ook 'n toename in snelheid beteken. (f) Aangesien krag so 'n primere eienskap van alle fisieke vermoens is, is dit logies om te aanvaar dat toename in krag ook toename in fisieke fiksheid sal beteken. 'n Onder­ soek wat Kusinitz en Keeney 4 ) met skoolseuns uitgevoer het, l. 2. 3 • 4. Botha; 87 ./ •....... Die ui twerking v:::m spesifieke en omv3.t­ tende kragontwikkelingsprogrnmme op die gewigstoot- en skyfwerpprestasies van jong m~ns, p. 39. Nelson & Fahrney; Relationship between strength and speed of elbow flexion. Research Quart­ erly, 36~4 9 1965, p. 462. Colgate~ Kusinitz & Arm strength re1·1tive to 2rm speed. Research Quarterly 9 37~1, 1966 9 p. 21. Keeney~ Effects of progressive weight trai ­ ning on health and physical fitness of adolescent boys. Research Quarter­ ly9 29~3, 1958, p. 294. - 87 - het bewys dat deelname aan 'n agtweekse program van progres­ sieNe gewi~oefening verhoogde fisieke fiksheid ten gevolg gehad het. 'n Grater toename in fiksheid is by die eksperi- mentele groep geme~t as by 'n groep wat die gewone aktiwiteite van liggaamlike opvoeding op skool gevolg het. In alle toetse het die eksperimentele groep 'n grater toename as die kontro groep getoon. Mediese ondersoeke kon geen nadel~e gevolge van gewigoptel opspoor nie. Gewigoefeninge dra ook by om die fisieke fiksheid van persone wat aan vorms van sport deelneem, verder te bevorder. Campbell l) vind dat 'n addisionele program van gewigoefening die sieke fiksheid van voetbalspelers, korfbalspelers en baan- en veldatlete vinniger bevorder as wanneer 'n groep net aan hierdie spesifieke aktiwiteite deelneem. Desipres 2 ) het 1961 die invloed van oefening met gewigte op die algemene motoriese Dekwaamheid van hoerskool­ seuns bestudeer en gevind dat die proefgroep statisties be­ duidendt versldl het van die kontrolegroep ten opsigte van motoriese bekwaamheid. Hy stel verder vas dat oefeninge met gewigte prestasie in die onderskeie atletiek:..wmmers voordelig be:tnvloed. (g) Oar die moontlike positiewe invloed van kragoefeninge op organiese fiksheid of kardio-respiratoriese fiksheid, bestaan daar nog te min gegewens om dit te bewys. Die ge­ noemde ondersoek van Kusinitz en Keeney 3 ) h8t wel 'n toename prestasie in die Harvard-opstaptoets gevind na 'n agt­ weekse gewigprogram, maar die enkele ondersoek regverdig nie 'n gevolgtrekking nie. l. C'lmpbell~ 2. Desipres~ 88 ./ •....•.. Effects of supplemental weight training on the physical fitness of athletic squads. ReseJ.rch Quarterly, 33~3, 1962, p. 343. Die invloed v::m oefeninge met gewigte op die algemene motoriese bekwaamheid van hoUrskoolseuns en die uitwerking daarvan op sekere at tiekitems. Ongepu bliseerde M .E·-l.. . -verh3.ndeling 7 Stellenbosch, 1961~ p. 103-107. 3. Kusinitz & Keeney~ Effects of progres~ive weight t ning on health and physical fitness of 3.dolescent boys, p. 294. - 88 - Shvartz 1 ) vind dat isometriese en isot :Jniese kragoefe·. ninge 'n ewe besliste uitwerking op die hartsnelheid het. 'n Gelyke verhoging in spiersparning as gevolg van 'n toename in die vrag van isometriese of isotoniese oefeninge, veroor­ S:t:ik 'n proJ'Cl("3ionele toename in hartsnelheid. Volgens Shvartz 2 ) kan beide vorme van kragoefeninge die hartsnel­ heid eenders stimuleer. Hy vind dat as rnaksimale spier­ spanning isometries ontwikkel word, dit die hartsnelheid byna tweevoudig laat toeneem: waar die normale hartsnelheid 71.8 was, het dit gestyg tot 136.6. Of dit 'n voldoende prikkel bied om die krag en slagvolume is nog nie duidelik bewys nie. van die hart te be!nvloed, Steinhaus 3 ) beweer dat pogings van korte duur, soos gewigoptel, die hart nie genoeg­ saam oorlaai om sy ontwikkeling te stimuleer nie. Die bydrae van kragoE:feninge ter bevordering van organiese fiksheid is twyfelagtig. (h) Krag en dryfkrag hou verband met mekaar. Berger 4 ) bewys dat dinamiese (isotoniese) beenkrag en statiese (iso­ metriese) beankrag 'n gelyke verwantska) met dryfkrag van die bene toon. McClements 5 ) en Ball 6 too~ dat hoewel krPJ en dryfkrag verwant is, 'n toename in krag :nie noodwendig 'n toename in dryfkrag beteken niE:. l. 2. 3 • Shv:~.rtz: Shvqrtz ~ Steinhflus; 89 ./ 0 ••••••• Effect of isotonic and isometric exer­ cises on heqrt rqte. Research Quartc~ ly, 37:1, 1966, p. 121. Op cit . , p • 12 5 . Fitness and how we may obt2in it. Journal of Health and ?~ysical Edu- cation, 14~8, 1943, p. 428. 4. Berger & Henderson: Relationship of power to static and dynamic strength. Research Quarter­ ly, 37~1, 1966, p. 13. 5. McClements, L.E.~ Power relative of leg and thigh muscles. Rese:.1rch Qu::.::.rterly, 37~1, 1966, 14-22. 6. Bflll, Rich & Wallis: Effects of isometric tr~ining on vertical jumping. Research Quarter­ ly, 35~3, 1964, p. 234. - 89 - 4. Die ontwikkeling van uithouvermo~ (a) Vir die liggaamsopvoeder beteken uithouv~rmo~ die ver­ mo~ om erarbeid oor 'n betreklike lang riode te verrig en tot groot arbeidsprestasies in staat te wees. Dit vereis 'n vermoe om teen spierar id bestand te wees l). Die verband tussen krag en uithouverrno~ is in die vorige paragrawe aangestip. Doeltreffende funksionering van die hart, goeie bloed- sirkulasie en 'n vermeerdering van sende faktore vir goeie uithouvermo~. haarvate, is be is ­ erdie kwaliteite kan deur inspannende en int ewe oefening ver·Nerf word. Vinnige iwiteit moet hoo aaklik toegeskryf herst na vermoeiende word aan die aantal aktiewe kapilleres. Wanneer onaktiewe p•3rsone aan aktiewe vorms van spierarbeid deelneem, styg die aantal funksionerende kapilleres. Die tempo van herstel word bepaal deur die krag van die spier en bloedtoevoer na die spier 2 ). Die tempo van bloedtoevoer hang af van die kapil- lere voorsiening die spiere se , en die krag on uithou- vermo~ van die hart. Inspannende oefening vergroot die krag van d.ie hart asook e kapillere voorsiening in die hart. 'n Normale hart wat as gevolg van oe vergroot~ is 'n kragt r hart. Hierdie toename in grootte het ingetree as gevo van 'n toename in die dwarsdeursnit van die hart ­ spier. Uithouvermot;-oefeninge ontwikkel die hart meer en die spiere minder, terwyl kragoefeninge die hart minder ontwikkel en die spiere meer. Daarom is 'n kombinasie van die twee baie gewens, veral by die kondi onering van manne vir die verdedigingsrnagte 3). Uithouvermot;-oefeninge het tot gevolg die slagvolumo van die hart toeneem. By ongeoefende persone veroorsaak oefening dat die hartsnelheid vinnig toe­ neem; by geoefende persone veroorsaak oefening dat die 1. Smith 2. McCloy & Young~ McCloy~ 90./ . . . . . . . . like grond vir die ant- ling van die bJ.siese komponente fiksheid, p. 11. Tests and meusurement in :.:tl th and physic education, p. 166. Nlilit.:lnt physical fitness cal education, p. 315. physi- - 90 - hartsnelheid stadiger toeneem, aangesien daar 'n toename in slagvolume intree. Dit stel die hart in staat om gedurende diastolie 'n langer periode van rus te he en gevolglik sal die bloedsirkulasie in die hart se vollediger wees as wanneer die hart baie vinnig klop l). e doeltreffendheid van die longe word ook deur oefening vergroot en dit stel die bloed in staat om groter voorrade suurstof op te neem en ook vinniger van koolsuurgas ontslae te raak. Benewens erdie positiewe gevolge van oefening 9 is daar nog talle ander wat e hier genoem word nie 2 ). (b) Faktore soos krag, spieruithouvermoe en doeltreffendheid v~n die hart en longe is onderling afhanklik van mekaar 3). eruithouvermoe word grootliks deur krag bepaal en in 'n mindere mate deur kardio-re iratoriese funksie; sirkuler­ respiratoriese uithouvermoe (bv. die soort uithouvermoe ver­ lang r landloophardlope, marathonhardlope, langafstandswem, etsry oor lang afstande) word bepaal deur 'n kombinasie van krag, spiertiithouvermoe en die doeltreffende funks van die hart en longe. Prestasie in aktiwiteite soos naellope en gimnastiek word bepaal deur spierkrag en spieruithouvermoe; die prestasies van vermoeiende aard word, as die spiere in 'n goeie toestand is, deur kardiore iratoriese uithouvermoe bepaal. Daar bestaan nog ander faktore wat invloed uitoefen op uithouvermo~, naamlik klierafskeiding, motivering en ko6rdi­ nasie 4 ) 9 asook vet, malcsimale suurstofinname, suurstofskuld, alkali-reserwes en verspreiding van energieS). 9l./ ....... . 1. Milit physical fitness and physical education, p. 315. McCloy~ 2. Morehouse & Miller~ Physiology of exercise. C.V. Mos­ by Co., S2int Louis, 1967, p.l65. 4. 5. McCloy & Young~ McCloy & Young~ Tests ~nd measurement in health physical educ:ttion, p. 166. Op cit., p. 167. Morehouse & Miller: Op cit., p. 234. and - 91 - Deelname aan sportsoorte wat uithouvermoe vereis, bou volgens Cureton l) die organiese reserw~ die liggaam op, verhinder die ophoping van vet aan e liggaam, in die bloed­ vate, in die weefse van die hart en random die lange, wat skadelike gevolge vir die hart kan he. Aktiwiteite wat hier­ die positiewe eienskappe bevorder is langafstandswem, roei 9 etsry, muurbal, hindern.islope, padlope, landlope en lang standski, en ander aktiwiteite wat teen 'n hoe tempo, oar 'n tydperk van 30 minute en langer, beoefen word. Moore 2 ) wys daarop 11 dat die wane losse in liggaamlike opvoeding op skoal nie hierdio resultaat teweegbring tensy dit spesi- ek op die ontwikkeling van fiksheid ingestel is." (c) Uithouvermoe deur middel van aktiwiteite wat inspan- nend genoeg is 9 wat lank duur en wat 'n las op die hart, bloed, sirkulasie, lange en spysverteringsisteem plaas, oiltwikkel word 3). Deur die duur van deelname aan aktiwiteite te ver­ leng of die tempo te versnel 9 kan uithouvermoe verder ont­ wikkel word 4 ). Deur blootstelling aan vermoeiende oefening verhoog die persoon se weerstand teen vermoeidheid. Oefeninge vir uithouvermoe dra by tot die opbou van 'n grater arbeidskapasiteit. Die eksperimente van Feder 5 ) en Mosso 6 ) bewys dit. Verhoging van die arbeidskapas eit 1. Smi thg 2. Smith~ 3. Steinhaus~ 4. Morehouse 5. Smith~ 6. Smithg & 92./ . . . . . . . . Wetenskaplike grondslae r die ont­ wikkeling van die bas·iese komponente v~n fiksheid, p. 16. Op cit., p. Health and physic~l f}tness, p. 224. Miller~ Physiology of exercise, p. 238. Op c it . , p • 4 • Op cit., p. 4 & 5. - 92 - daur oefening kan maklik by deelnemers aan landlope, middel­ afstande, fietsry en swam bespeur word. Morehouse en Miller l) rqpporteer die resultate van talle ondersoekers wat hierdie f3ite bevestig. -- oooOooo --- 93 ./ ••••••. 1. Uorehouse & Miller~ Physiology of exercise, p. 254. HOOFSTUK 7 - 93 - KEUSE VAN DIE TOETSBATTERY VIR DIE METING VAN FISIEKE FIKSHEID 1. Metode van samestelling (a) In hoofstukke drie, vier en vyf is 'n studie gemaak van wat onder fisieke fiksheid verstaan word, uit welke komponente dit saamgestel is en hoe hierdie komponente gemeet word. 'n Groot aantal batterye wat voorgee om fisieke fiksheid te meet, is bestudeer. 'n Keuse is gedoen uit 'n reeks geldige, objek­ tiewe, betroubare en eenvoudige toetse wat deur veelvuldige insluiting in batterye van fisieke fiksheidsmeting, hul toe­ pasbaarheid bewys het. 'n Battery is saamgestel wat volgens die oordeel van die ondersoeker en op grond van getuienis uit die vorige hoofstukke versamel, fisieke fiksheid meet. Vol­ ledigheidshalwe is 'n groot battery gekies wat nie so bruik­ baar is nie: dit vereis baie tyd om af te neem en duur apparaat word ook benodig. Om die Gallagher- en Brouha-op­ staptoets af te neem, word 'n aantal stetoskope, 'n metronoom en enkele opstapbankies van 18" en 20" benodig. Hierdie toets is baie tydrowend. Optrekke, opstote en die skietsprong benodig weliswaar 'n rekstang en brug wat duur apparate is, maar hierdie apparaat was maklik bekombaar by die sentra waar getoets is. Meer as een toets is soms ingesluit om dieselfde komponente te meet. Die doel hiervan was om aan die instruk­ teur of onderwyser wat van hierdie battery gebruik wil maak, 'n groter keuse uit die toetsbattery te bied. Aan die einde van die ondersoek (hoofstuk 11) verskyn bruikbaarder en korter toetsbatterye vir die meting van fisieke fiksheid. Daar is ook gepoog om, ter wille van vergelyking, 'n aantal toetse wat deur Smith l), Putter 2 ), De Lange 3), asook oorsese ondersoekers in hulle batterye betrek is, 1. Smith: 2. Putter~ 3. De Lange: 94./ ••...... Prestasieskale in aktiwi tei te v::m die ligg3.:::tmlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 ja1.r, p. 80. Die liggg,unlike geskiktheid vg,n blanke en nie-blanke m,J.ns, p. 110. Die fisieke fiksheidsvereistes S.A. le~r stel, p. 43. wat die - 94 - by hierdie battery in te s1uit. 'n Verdere eis wat aan die toetse ste1 is~ is dat die toetse direk en vinnig interpre­ te8rbaar moet wees. Die resu1tate moet onmidde11ik na teet­ sing paraat wees en die waarde van die poging moet dan afge- 1ees word. (b) Op grond van bogenoemde oorwegings is bes1uit op die vo1gende toetsbattery wat bestem is om fisieke fiksheid te meet: (1) Optrekke aan die rekstang. (2) Opstote op die brug. (3) Standverspring. (4) Skietsprong. (5) 2 Minute hoeksitte. (6) 100 Tree-hard1oop. (7) 800 Voet-wisse11oop. (8) 440 Tree-hardloop. (9) Gallagher- en Brouha-opstaptoets. Die meting van 1eeftyd, 1engte en gewig is bygevoeg. Hierdie toetsbattery is bedoe1 om die vo1gende komponente te meet: (a) dinamiese armkrag ~ optrekke en opstote; (b) dryfkrag van die bene ~ standverspring; (c) hard1oopsne1heid : 100 tree-hard1oopj (d) uithouvermo~ : 800 voet-wisse1loop en 440 tree­ hard1oop; (e) krag en uithouvermo~ van die buikspiere : 2 minute hoeksitte; (f) organiese fiksheid : Gallagher- en Brouha-opstap­ toets, en (g) a1gemene ko~rdinasie : skietsprong. (c) Hoewe1 die waarde van mediese geskiktheid erken word, is geen mediese ondersoeke in hierdie toetsbattery betrek nie: dit is te duur. Weermag1ote1inge en polisiestudente word voor hu1 opname in die weermag en po1isie aan streng 95 ./ •••••••• - 95 - m0diese keuring onderwerp. Gedurende hul opleiding geniet lotelinge en studente goeie mediese sorg. Die ondersoeker · het dit nie nodig geag om die proefpersone weer eens aan rn mediese ondersoek te onderwerp nie. Skoliere wat volgens die oordeel van die toetsafnemer en volgens eie oordeel gesond was ten tyde van toetsing, is getoets. Persone wat aan enige vorm van ongesteldheid gely het, soos verkoue, maagaandoenings, vermoeidheid, beserings en so meer, is nie toegelaat om vir toetsing aan te meld nie. 2. Keuse van die toetse (1) en (2) Optrekke aan die rekstang en Opstote op die brug (a) Volgens McCloy l) is optrekke alleen 'n goeie toets om totale krag (van die arms) te meet. Hy beveel die volgende formules aan waarvolgens armkrag deur middel van optrekke en opstote gemeet kan word~ Totale Krag = 1.27 Optrekke (of Opstote) .l33 X Gewig. Totale Krag = 1.77 Gewig + 3.42 Optrekke (of Opstote) - 46. Hierdie twee toetse vir 11 Totale Krag" het korrelasies van .9150 en .9337 gehad met 'n battery wat totale krag van die arms gemeet het. Optrekke of opstote is hiervolgens 'n geldige toets vir die meting van armkrag. Dit sou myns insiens 'n foutiewe afleiding wees om 11 Totale Krag" hier te beskou as totale krag van die hele liggaam. Hierdie toets­ battery vir 11 Totale Krag" waaraan optrekke en opstote gekor­ releer is, het uitsluitlik bestaan uit verskillende variasies van die meting van armkrag. (b) Cozens~) beklemtoon die waarde van opstote op die brug as 'n toets vir die meting van armkrag. Hy kQ:releer opstote en optrekke met 'n maatstaf van 22 toetse wat bedoel is om algemene atletiese bekwaamheid te meet, en vind 'n positiewe l. McCloy~ 2. Cozens~ 96 ./ •••••••• A new method of scoring chinning and dipping. Research Quarterly, 2:4, 1931, p. 139. Strength tests as measures of general athletic ability in college men, p.45. - 96 - korrelasie van r = .592 vir opstote en r = .453 vir optrekke. Optrekke en opstote korrelee~ 0.601 met mekaar. McCloy se toets vir armkrag korreleer 0.430 met opstote en .253 met optrekke. Cozens l) gebruik in dieselfde ondersoe;-;-n battery van 10 kragtoetse om vas te stel wat hul onderskeie waarde is om atletiese bekwaamheid te voorspel. Hierdie battery het bestaan uit rugkrag, beenkrag 9 knieweerstand, knietrek, arm­ stoat, armtrek, regter- en linker-greepkrag, optrekke, opstote. Hierdie battery het 'n korrelasie van R = .651 met atletiese bekwaamheid gelewer. Optrekke het hier 'n korrelasie van r = .496 met die maatstaf van die tien kragtoetse gehad en opstote r = .631. McCloy se indeks vir armkrag (1.77 G + 3.42 Ot - 46) korreleer hier .661 met die maatstaf. Hierdie resultate verskil van die van McCloy 2 ) hierbo waar hy voor­ gee dat optrekke 0.91 en 0.93 korreleer met totale krag - tensy hy bedoel totale krag van die arms. Optrekke plus opstote korreleer .635 met die maatstaf. Leeftyd het baie laag met optrekke en opstote gekorreleer, 0.216 en 0.200 respektiewelik. Liggaamslengte het 'n negatiewe korrelasie van -0.144 en -0.061 met optrekke en opstote onderskeidelik getoon. Dit toon dat toename in liggaamslengte die prestas1~ in optrekke en opstote baie min benadeel. Hy vind ook 'n negatiewe korrelasie van -0.158 tussen optrekke en liggaams­ gewig en 'n onbeduidende korrelasie van 0.020 tussen liggaams­ gewig en opstote op die brug. (c) Die bevindinge van De Lange 3) stem in hooftrekke ooreen met die van Cozens: De Lange meet 'n negatiewe korrelasie van -0.277 tussen optrekke en liggaamsgewig. Putter 4 ) vind 1. Cozens~ 2. McCloy~ 3. De Lan.:~e ~ 4. Putter~ 97 ./ •••••••• Strength tests as measures of general athletic ability in college meno A new method of scoring chinning and dipping. Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 44. Die liggaunlike geskiktheid van bl:J.nke en nie-blanke m~ns, p. 120. - 97 - 'n korrelasie van 0.020 tussen liggaamsgewig an die aantal optrekke, gemeet by studente in liggaamlike opvoeding. Ten opsigte van blanke mans van 19 tot 35 jaar, het Putter l) 'n negatiewe korrelasie van -0.969 gevind. Hierdie verskil is realisties. By studente in liggaamlike opvoeding wat aktief aan apparaatgimnastiek meedoen, behoort die armkrag goed ontwikkel te wees en sal die negatiewe verwantskap tussen liggaamsgewig en die aantal optrekke (of opstote) geringer wees as by persone wat nie aan hierdie vorms van kondisionering meedoen nie. Namate armkrag afneem, sal die dooie gewig van die liggaam meer stremmend inwerk op prestasie in optrekke en opstote en sal die negatiewe korrelasie ook toeneem. Nieman 2 ) vind 'n ewe lae korrelasie van 0.020 vir veer­ tienjarigdseuns en 0.010 vir vyftienjarige seuns tussen optrekke en liggaamsgewig. Die ondersoek van Postma en Berends3) toon, ooreenstemmend met die neiging wat deur De Lange 4 ) 1 Putter 5), Cozens 6 ) aangetoon is, 'n negatiewe korrelasie van -0.102 tussen optrekke en liggaamsgewig. Putter 7 ) beweer dat die telling van die aantal optrekke alleen as maatstaf vir die berekening van armkrag misleidend kan wees, en beveel die formule van McCloy aan: 1. Putter~ 2. De Lange~ 3. Postma & 4. De Lange~ 5. Putt erg 6. Cozens: 7. Putter~ Berends~ 98./ . . . . . . . . Die ligg~amlike geskiktheid van blanke en nie-bl~nke mans. Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 45. The construction of a practical fit ­ ness test battery for young men, p. 12. Op cit .• Op cit .• Strength tests as measures of general athletic ability in college men. Op cit., p. 298. - 98 - Armkrag = 1.27 Optrekke .l3 3 X Gewig. As rede word genoem die invloed van gewig op die aantal optrekke. Volgens hom kan die aantal optrekke aan die rekstang slegs ge­ bruik word as die proefpersone dieselfde liggaamsgewig het. De Lange l) steun hierdie standpunt en vind 'n beduidende korrelasie van 0.80 tussen liggaamsgewig en optrekkrag 9 bereken volgens McCloy se formule. Hierdie ho~ korrelasie is nie verrassend nie, want die werklike prestasic is al reeds bevoordeel deurdat liggaa.msgewig in berekening bring is. Deur dit nou te korreleer, word die geringe verwantskap wat daar tussen optrekke en liggaamsgewig bestaan, net vergroot. Bogenoemde feite toon dat toename in liggaamsgewig stremmend inwerk op die prestasie in optrekke aan die rek­ stang, en die logiese konsekwcnsie is dat liggaamsgewig in berekening gebring moat word by die noukeurige meting van armkrag. Die formule van McCloy laat ook ruimte vir buitensporig~ bevoordeling of benadeling~ die swaar persoon wat 'n geringe aantal optrekke kan doen word aansienlik bevoordeel bo die ligter persoon wat 'n groot aantal optrekke kan doen. Ter illustrasie gee ek die volgende voorbeeld. Toetspersoon A weeg 180 pond en kan 4 optrekke doen, B weeg 200 pond en kan 7 optrekke doen en C we 150 pond en kan 12 optrekke doen. 'n Vergelyking op prestasieskale volgens A: McCloy se indeks, B: De Lange se prestasieskaal, C: Smith se prestasieskale en D: prestasieskale van hierdie ondersoek, sien soos volg daar uit~ Proefpersoon A ( 4) Proefpersoon B (7) Proefpersoon c ( 12) 1. De Lange: A 275 329 - 265 B 56% 88~o 517b c 23% 38~~ 637'~ 99 ./ ••.••••. D 22% 37% 64% Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 45. - 99 - Die swaar persoon word deur McCloy en De Lange se skale buitc.;n­ spor~ bevoordeel, terwyl die ligter persoon wat 12 optrekke kon doen, volg0ns hierdie skale die laagste punte aanteken. Oorgewig is nie bevorderlik vir fisieke fiksheid nie en hoef ook nie deur berekening tegemoet gekom te word nie. In hierdie ondersoek is volstaan met die rou gegewens oor sowel optrekke as opstote. Die berekcnings van McCloy om armkrag te voorspel, kompliseer die toetse. Talle onder­ seekers (soos a~ngetoon in hoofstuk 5) verkies hierdie metode van armkragmeting bo die van McCloy~ dis eenvoudiger en die resultaat word in 'n bekende eenheid uitgedruk. In sy pres­ tasieskale vir seuns van 12 tot 19 jaar verkies Smith l) hierdie metode vir die meting van optrekke en opstote bo die van McCloy. (d) Ortrekke en opstote op die brug is betroubare toetse. Cureton 2 ) meet 'n betroubaarheidskwosi~nt van .86 en .87 vir optrekke en opstote onderskeidelik. Brown 3) vind 'n betroubaarheidskwosi~nt van .936 vir opstote en .915 vir optrekke, en 'n korrelasie van .587 tussen optrekke en opstote. Ook Larson 4 ) bevestig hierdie ho~ betroubaarheids-· kwosi~nte: optrekke en opstote het 'n betroubaarheid van .8719 en .9024 respektiewelik. McHone 5) vind 'n ewe ho~ kwosi~nt, .915 vir opstote en 801 vir optrekke. Ook Putter 6) 100./ ••...... 1. Smith~ Prest3.siesk>:tle in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaJ.r, pp. 114-5 9 116-7. 2. Smithg Op cit. 7 p. 37. 3. Brown~ A comparative study of motor fitness tests, p. 11. 4. Larson; A factor analysis of motor ability varia­ bles and tests, with tests for college men, p. 508. 5. McHone, Tompkin & Davis~ Short batteries of tests mea­ suring physic~l efficiency for high school boys. ReseJ.rch Quarterly, ~- 1952, p. 91. 6. Putter~ Die ligga:.:llTl.like geskiktheid V.in blanke en nie-blanke mans, p. 121. - 100 - bevestig hierdie hoe betroubaarheid van die optrektoets deur 'n kwosient van 0.927 te meet. (e) Optrekke sowel as opstote is gewilde toetse vir die meting van fisieke fiksheid. Die rede hiervoor moet g0soek word in die eenvoud van toepassing en in hul hoe voorspel­ lingswaarde van cie maatstaf sieke fiksheid. Cozens (sien paragraaf (a) hierbo) het hierdie feit in 'n ondersoek toegelig, en sluit optrekke sowel as opstote in by 'n toets­ battery wat bestem is om krag te meet l). Clarke en Carter 2 ) sluit sowel optrekke as opstote in by hul toetsbattery vir kr~~toetse, en vind korrelasies wat wissel van 0.78, 0.74 tot 0.63 tussen die twee toetse. Baie lae korrelasies is verkry tussen McCloy se indeks vir armkrag en optrekke en opstote, korrelasies wat wissel van .19 tot .45. Optrekke en ook opstote het hoe korrelasies van .73 en .72 met die fisieke fiksheidsindeks gelewer. Larson 3) ondersoek die verwantskap tussen optrekke en opstote met 'n maatstaf bestaande uit 15 toetse wat motoriese bekwaamheid meet, en vind korrelasies van .6337 en .6803 tussen opstote, optrekke en die kriterium onderskeidelik. Toe hy hierdie maatstaf vergroot het tot 25 toetse, het optrekke .6965 en opstote .7055 met die maatstaf gekorreleer. Hierdie bevinding toon dat beide hierdie toetse hoe voorspellings- waarde vir die maatstaf het. In 'n voortgesette studie verifieer Larson 4 ) hierdie bevindinge deurdat hy 'n korrelasie van .6447 vir optrekke en .6323 vir opstote met die maatstaf van 15 toetse wat fisieke fiksheid meet. vind. Hierdie twee onder- 101./ •.••.•• 1. Cozens~ Stren~th tests as measurAa of general ath1.etic ability in college men, p.52. 2. Cl:lrke & C'J.rter~ Oregon simplific::ttions of the strength and physicfll fitness indices. Research Qu~rterly, 30:1, 1959, p.7. 3. Larson~ A factor of validity analysis of strength varis.bles and tests with a test combina­ tion of chinning, dipping, and vertical jump. Research Qu.:lrterly, 11:4, 1940, p. 86. 4. Larson: Some findings resulting from the :1rmy air forces physic:1l training progr:1.m, p. 148. - 101 - soeke bevestig die belangrike plek wat opstote en optrekke inneem in die ry van toetse wat voorgee om fisieke fiksheid te meet. Putter vind dat optrek~w 'n korrelasie van 0.663 toon met 'n maatstaf van 14 toetse wat bedoel was om algemene lig­ gaamlike prestasievermot; te meet l), De Lange 2 ) vind 'n korrelasie van 0.754 tussen optrekkrag (bereken volgens McCloy se formule) en die maat af. (f) In die lig van bogenoemde besonderhede, kan die optrekke en opstote as 'n goeie toetskeuse vir die meting van dina­ miese armkrag beskou word. Dinamiese armkragmeting is ver­ kies bo die meting van statiese krag of dinamometriese krag. Hierdie keuse is gegrond op die bevinding van Larson 3 ) dat dinamiese krag 'n vollediger beeld e van 'n saamgestelde "·-~- ,t::::t;af vir die meting van motoriese bekwaamheid as wat sta­ tiese of dinamometriese krag gee. Eersgenoemde het die saam­ gestelde maatstaf (saamgestel uit kragtoetse en toetse wat motoriese bekwaamheid meet) met 68~ voorspel en laasgenoemde met 24%. Dinamometriese krag dui nie noodwendig aan in hoeverre die persoon bevoeg is om sy liggaamsgewi~ doeltref­ fend te kan hanteer nie~ daarom verkies Larson 4 dinamiese bo statiese kragmeting: 11 Effective control of body weight is fundamental large-muscle motor performance." Optrekke en opstote moet in hierdie ondersoek gesien word as twee toetse vir die meting van dina.miese armkrag. Met die oog op groter toepasbaarheid en meer volledige toetsing, is albei toetse gebruik. 1. Putter~ 2. De L-:1nge~ 3. Larsong 4. Larson: 102./ ••.•..•. Die ligga~like geskiktheid v~n bl~nke en nie-blanke mans, p. 121. Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 45. A factor of v~lidity analysis of strength variables and tests with a test combina­ tion of chinning, dipping 9 and vertical jump. Op cit . , p • 9 0 • - 102 - (3) Standverspring (a) Smith l) noem standverspring 'n toets wat die dryfkrag van 'n persoon doeltreffend meet. Putter 2 ) beweer dat die toets gebruik word vir meting van dryfkrag van die bene en die meting van liggaamsbeheer of koBrdinasie 3). Soos blyk uit die vorige hoofstuk~ word of standverspring of standhoogspring (vertikale sprong) gebruik vir die meting van dryfkrag van die bene. Ondersoekers wat veral met groot toetsgroepe moes werk soos Smith 4 ), Putter 5), De Lange 6 ) 9 Cozens 7 ) en andere, gee voorkeur aan die standverspringtoets bo stand­ hoogspring~ die toets is ewe betroubaar en geldig, maar eenvoudiger en vinniger om toe te pas. Noukeuriger meting is 'n verdere oorweging. Om die rede is standverspring verkies bo standhoogspring. (b) Standverspring is 'n baie betroubare toets en besit 'n ho~ voorspellingswaarde van fisieke fiksheid. In 'n voorondersoek vind De Lange 8) 'n korrelasie van 0.825 tussen standverspring en 'n maatstaf van 11 toetse wat fisieke fiksheid moes meet. Standverspring toon 'n betrou- 1. Smith~ 2. Putter~ 3. Putter~ 4. Smith~ 5. Putter~ 6. De Lange~ 1. Cozens~ 8. De Lange~ 103./ •.•••••• Prestnsieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar, p. 36. Die ligg"l'"lffilike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 116. Op cit. 9 p. 165. Op cit.~ Op cit .• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel. Strength tests as me~sures of general athletic ability in college men. Op cit., p. 49. - 103 - baarheidskwosi~nt van 0.880. Die verwantskap tussen stand­ verspring en die fisieke fiksheidsindeks van twee afsonder­ like groepe proefpersone is 0.788 en 0.775. 'n Soortgelyke ho~ verwantskap tussen standverspring en 'n maatstaf vir die metiny van algemene liggaamlike pres­ tasievermo~ is deur Putter 1 gevind: standverspring het 0.739 met die maatstaf gekorreleer. In dieselfde ondersoek word 'n korrelasie.van 0.809 2 ) tussen standverspring en 'n prestasie-indeks vir die meting van algemene liggaamlike prestasievermo~ (fisieke fiksheid) van 19- tot 35-jarige bl~nke mans aangeteken. Ten opsigte van Bantoemans van dieselfde ouderdom word 'n korrelasie van 0.786 aangeteken, en by kombinasie van die twee groepe, korreleer standver­ spring 0.875 met die prestasie-indeks. 3) Ook in die ondersoek van Postma en Berends korreleer standverspring hoog met die kriterium vir fi eke fiksheid, naamlik 0.781. Standverspring en standhoogspring korreleer 0.561 vir een toetsgroep en 0.724 vir 'n ander toetsgroep met mekaar. 4) Cozens korreleer standverspring met 'n maatstaf van 22 toetse en verkry 'n korrelasie van 0.719. Brown 5) rapporteer betroubaarheidskwosi~nte wat wissel van 0.66 tot 0.98 vir standverspring, en vind in 'n ondersoek 'n betrou­ baarheidskwosi~nt van 0.905. Standverspring korreleer l. Putter: Putter: 104 ./ •••••••• Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 117. Op cit., p. 359. 2. 3. Postma & Berends: The construction of a practical physical fitness test battery for young men, p. 15. 4. Cozens: 5. Brown: Strength tests as measures of general athletic ability in college men, p.46. A comparative study of motor fitness tests, p. ll. - 104 - verder 0.407 met opstote op die brug, 0.457 met 60 tree-hardloop, 0.281 met hoeksitte en 0.374 met optrekke. Harold M.Barrow l) stel 'n battery van 29 toetse saam en vind 'n korrelasie van 0.759 tussen standverspring en die maatstaf. Standverspring toon 'n objektiwiteitskwosi~nt van 0.996 en 'n betroubaar­ heidskwosi~nt van 0.895. Larson 2) rapporteer 'n korrelasie van 0.~803 tussen standverspring en 'n maatstaf verkry uit 'n battery van 25 toetse. Stein 3) meet 'n betroubaarheids­ kwosi~nt van 0.900 vir standverspring. McHone 4) korreleer standverspring met 'n maatstaf van 19 toetse en vind 'n kwosi~nt van 0.686. (c) Op grond van hierdie getuienis kan die standverspring aanvaar word as 'n betroubare en geldige toets vir die meting van dryfkrag van die bene. (4) 2 Minute hoeksitte (a) Die 2 minute hoeksittoets word beskou as 'n toets wat die krag en uithouvermo~ van die groot maagspiere meet. (b) Daar bestaan verskeie maniere waarvolgens hoeksittoetse afgeneem kan word. Capen 5 ) onderskei die volgende toetse: i. hoeksitte vir een minuut, vir twee minute, drie minute en vyf minute, bekend as spoed-hoeksitte; ii. maksimale aantal hoeksitte vir 'n onbeperkte tyd. Havlicek 6 ) beveel die 3 minute hoeksitte bo maksimale aantal 1. Barrow: 2. Larson~ 3. Stein: 4. McHone et al: 5. Capen: 6. Havlicek~ 105 ./ .•....•. Test of motor ability for college men. A factor analysis of motor ~bility va­ riable:;:; and tests, with tests for college men, p. 508. The reli3bility of the youth fitness test. Research Quarterly, 35:3, 1964, p. 329. Short batteries of tests measuring physical efficiency for high school boys, p. 91. A comparative study of three methods of sit-up training. Research Quarterly, 22~1, 1951, p. 109. Speed sit-ups. Research Quarterly, 15~1, 1944, P• 76. - 105 - hoeksitte aan as toets vir die meting van abdominale krag en uithouvermo~. Waglow l) maak gebruik van die 2 minute hoek­ sitte en verkies dit bo die ander metodes van hoeksittoetsing. Ook die 11 AAF Test for Physical Fitness" sluit die hoeksittoeta in. Die volgende betroubaarheidskwosi~nte is gemeet: 0.958 2), 0.709 3 ), 0.71 tot 0.99 vir 2 minute hoeksitte, asook 0.823 4 ). Larson 5 ) vind dat hoeksitte 0.5422 korreleer met 'n maatstaf van 15 toetse. (c) Hoewel administrateurs van die hoeksittoetse voorgee dat dit krag en uithouvermo~ van die maagspiere meet, bestaan daar 'n mate van twyfel of dit wel die geval is. DeWitt 6 ) toets die krag en uithouvermo~ van die maagspiere deur middel van dinamometriese toetse en vind 'n lae verwantskap tussen maksimale aantal hoeksitte en die resultate van dinamometriese krag- en uithouvermo~meting. Hy stel die vraag of hoeksit ­ toetse werklik die krag en uithouvermo~ van die maagspiere meet soos wat dit voorgee om te doen. Hierdie probleem word ook deur Wedemeyer 7 ) ondersoek. Hy meet die hoeksitkrag deur middel van die breekweerstandtoets van Martin en vind dat geen beduidende verwantskap of ooreenkoms tussen hoeksit ­ prestasies en krag van die buikspiere bestaan nie. Hy vind verder dat liggaamsbou geen invloed op die uitvoering van 1. Wag low: 2. Stein~ 3. Sigerseth~ 4. Brown~ 5. L8.rson~ 6. DeWitt: 7. 1Nedemeyer: 106 ./ •••••••• A scoring table for two-minute sit-ups. Rese~rch Quarterly, 23, 1952, p. 111. The reliability of the youth fitness test, p. 329. Some effects of training upon young and middle-aged men. Research Quarterly, 22~1, 1951, p. 79. A comparative study of motor fitness tests, p. ll. Some findings resulting from the army air forces physic training program,p.l48. A study of the sit-up type of test as a means of measuring strength and endur:::::nce of the abdominal muscles. Research Quarterly, 15:1, 1944, p. 60. A differential analysis of sit-ups for strength and muscular endurance. Research Qu~rterly, 17~1, 1946, p. 46. - 106 - hoeksitte het nie. Hy vind dat die hoeksittoetse 'n kombi­ nasie van krag en uithouvermo~ van die maagspiere, beter bekend as fiksheid van die maagspiere, meet. Volgens DeWitt l) word swaar en lang persone benadeel in die uitvoering van hoeksitte. Dis nog nie vir my 'n uitgemaakte saak of die resultate van hierdie ondersoeke ~~Z~Baa~ is nie aangesien 'n dina­ miese kragtoets vergelyk is met 'n dinamometriese kragtoets. Verdere ondersoeke oor hierdie spesifieke probleem is nodig. (d) In talle toetsbatterye vir die meting van fisieke fiksheid word die hoeksittoetse ingesluit. Ek noem die volgende: Kistler 2 ), die AAF Battery vir Fisieke Fiksheid 3), Larson 4 )' Fiksheidstoetse van die V.S.A.-vloot 5 ), Army Physical Effi ­ ciency Test 6 ) ' 'Ne ber 7 ) ' Land iss 8 ) ' Blesh en Scholz 9) en Sigerseth lO). 1. DeWitt: 2. Kistler~ 3. Mathews: 4. Larson: 5. Mathews: 6. M:::1thews~ 7. Weber~ 8. Landiss: 107 ./ •••••••• A study of the sit-up type of test as a means of measurin~ strength and endurance of the abdominal muscles,p.60. A study of the results of eight weeks of participation in a university physic fitness progr3.ffi for men, p. 23. Measurement in physical education,p.ll7. Some findings resulting from the army air forces physicfll training progr'lffi, p. 144. Op cit • , p • 119 • Op cit., p. 119. Relationship of physical fitness to success in college and to personality, p. 471. Influences of physical education activi­ ties on motor ability and physical fit- ness of male freshmen, p. 295. 9. Blesh & Scho1zg Ten-year survey of physical fitness tests at Yale University, p. 321. 10. Sigerseth~ Some effects of training upon young and middle-8.ged men, p. 79. - 107 - Die hoeksittoets is 'n eenvoudige toets .vat min apparaat vereis en wat gemaklik binne 'n baie kort tydsbestek op groat groepe proefpersone toegepas kan word. Dis 'n toets wat hom goed leen tot selfkompetisie en motivering deur maats. Die 2 minute hoeksitte word aanbeveel bo die ander vorms van hoeksitmeting: hierdie tydsduur is voldoende om maksimale aantal hoeksitte te meet, want baie min proefpersone is in st~at om maksimum tempo vir die valle tydsduur vol te hou. In Suid-Afrika word die toets baie selde gebruik. Ek glo dat die waarde daarvan vir die meting van fisieke fiksheid hier onderskat word. (5) 100 Tree-hardloop (a) Die 100 tree-hardloop is 'n toets vir hardloopsnelheid, bewegingsnelheid van die hele liggaam in 'n bepaalde rigting. (b) Die 60 tree-hardloop en die 75 tree-hardloop is toetse wat ook gebruik word om hardloopsnelheid te meet. Postma en Berends l) gee voorkeur aun die 60 tree-naelloop. Dit korre­ leer 0.64 met 'n kriterium van 20 toetse, 'n korrelasie wat hoogsbeduidend is. As die battery verklein word tot 10 toetse, korreleer dit 0.740 met die kriterium. Die onder­ seekers sluit die 60 tree-naelloop in as een van hul toetse vir die meting van fisieke fiksheid. De Lange 2 ) en Putter 3 ) gee voorkeur aan die 60 tree-wisselloop as toets vir die meting van snelheid van die bene. Stein 4) sluit die 50 tree-nael­ loop in as toets vir die meting van hardloopsnelheid, 'n toets met 'n betroubaarheid van 0.924. As snelheidstoets 108./ 1. Postma & Berends: The construction of a practical phy­ sical fitness test battery for young men, p. 9. 2. De Lange: Die fisieke fiksheidsvereistes ·~t die S.A. le~r stel, p. 98. 3. Putter: Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 117. 4. Stein~ The reli~bility of the youth fitness test, p. 329. - 108 - beveel Larson l) die 60 tree-naelloop aan, 'n toets wat 'n korrelasie van 0.6775 met 'n maatstaf van 15 toetse getoon het. Ook Barrow 2 ) gee voorkeur aan die 60 tree-naelloop as 'n toets vir snelheid. Hy vind 'n betroubaarheid van 0.828 en 'n korrelasie van 0.723 met 'n maatstaf van ses toetse wat fisieke fiksheid meet. Brown 3) teken betroubaarheidskwo­ sit:;nte wat wissel van 0. 84 tot 0. 97 aan v:.r die 60 tree­ naelloop. Hierdie gegeflens toon dat naellope 'n gewilde keuse is vir die meting van hardloopsnelheid. Nie alleen is toetse in 'n hot:; m~te betroubaar nie, maar dit besit ook 'n hoi;; voorspellingswaarde van fisieke fiksheid. Die 100 tree-hardloop is 'n erkende atletieknoooner en daarom is die toets ook van praktiese vergelykende waarde. De Jongh en andere 4 ) verkies die 100 tree-naelloop as 'n toets vir snelheid. Ook word dit in die 11 Sigma Delta Psi"­ prestasieskale 5 ) as toets vir snelheid ingesluit. Die prestasies in hierdie toetsnommer kan ook met die resultate van Smith 6 ) en Putter 7 ) vergelyk word. Sowel die weermag as die polisiekollege maak van die 100 tree-naelloop gebruik as 'n toets vir die meting van hardloopsnelheid. Op skoal 1. Larson: 2. Barrow~ 3. Brown~ 4. De Jongh, 5. McCloy & 6. Smith~ 7. Putter~ Cluver Young~ 109./ . . . . . . . . Some findings resulting from the army air forces physical training program, p. 14 7. Test of motor ability for college men, p. 258. A compnr.:1tive study of motor fitness tests, p. 11. & Jokl~ Die beginsel van ligga'lrrllike prestasieroosters, p. 10. Tests and measurement in health and physical education, p. 217. Prestasieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 j3ar. 'n Vergelyking van die liggaamlike pres­ tasievermo~ tussen mansstudente in lig­ gaamlike opvoeding, sportmanne en nie­ sportmanne. - 109 - is hierdie toets baie bekend. Aangesien a11e sentra waar getoets is oor goeie nae11oopbane beskik, is hierdie toets inges1uit. (6) Skietsprong (a) Die skietsprong meet a1gemene ko~rdinasie van die 1iggaam. (b) Larson 1 ) ondersoek die bydrae van die skietsprong tot 'n battery van 25 toetse en vind 'n korre1asie van 0.7723 met die maatstaf. Uit hierdie battery ste1 hy verskeie korter batterye saam wat hoog korre1eer met die oorspronk1ike maat­ staf, en e1keen van hierdie 9 voorgeste1de batterye is die skietsprong opgeneem. Die betroubaarheid van die skietsprong is hoog, 0.9280. Larson se bevinding word bevestig deur 'n ondersoek van Brown 2 ) wat 'n betroubaarheidskorre1asie van 0.863 vind. In sy 1iteratuurstudie teken Brown betroubaar­ heidskorre1asies wat wissel van 0.92 tot 0.93 aan. Cozens 3) sluit die skietsprong in as een van sy 22 toetse wat algemene atletiese bekwaamheid meet en neem hierdie toets ook sy finale battery van sewe toetse op. Hy meet 'n kor­ relasie van 0.569 met die 22-toets-maat af. Wilbur 4 ) en ook Postma en Berends 5 ) sluit die skietsprong by hul toets­ batterye vir sieke fiksheid in. Postma en Berends meet beduidende korrelasies van 0.66 en 0.63 tussen die skiet­ sprong en 'n kri terium ~, . ..,.,_ fi eke fiksheid. Die skietsprong korreleer 0.363 met krieketbalgooi, 0.377 met gewigstoot, 0.568 met standverspring, 0.540 met ops~o~e OJ die brug, 1. Larson~ 2. Brown: 3. Cozens~ 4. Wilbur~ 110 ./ ••••.••• A factor analysis of motor ability variables nnd te s, with tests for college men, p. 508. A comparative study of motor fitness tests, p. 11. Strength tests as me~sures of general athletic ability in co men, p.45. A comparative study of physical fit ­ ness indices as measured by two pro- gr9JTls of physic3.l educ:J.t g the sports method :J.nd the appar:J.tus method, p.330. 5. Postma & Berends~ The construction of a practical physical fitness test battery fJr young men, p<). - 110 - 0.482 met die vertikale sprang en 0.416 met optrekke. (c) Die skietsprong is 'n goeie toets vir die meting van algemene liggaamsko~rdinasie. Dit is egter 'n toets wat b'3.ie tydrowend is en wat duur en swaar apparaat vereis: verskeie rekstange is nodig om groat groepe vinnig te toets. Aangesien hierdie apparaat by die onderskeie toetssentra beskikbaar was, is hierdie toets in my toetsprogram opgeneem. (7) 800 Voet-wisselloop (a) Die 800 voet-wisselloop meet organiese en algemene uithouvermo~. (b) Die 800 voet-wisselloop is 'n toets wat deur Putter l) saamgestel en op die proef gestel is. Dis 'n vermoeiende toets wat 'n besondere las plaas op die uithouvermo~ van groat spiergroepe en op organiese uithouvermo~. Wisselloop­ toetse vir die meting van uithouvermo~ word reeds vir baie jare in die V.S.A. gebruik. Die AAF-Toets vir Fisieke Fiskheid sluit die 300 tree-wisselloop in as 'n toets vir uithouvermo~ 2 ). Hierdie toets is verkies bo die 360 tree­ hardloop. Ook die Army Physical Efficiency Test 3) sluit die 300 tree-wisselloop in as 'n toets vir uithouvermo~. Weber 4 ) en Landiss S) maak ook van die 300 tree-wisselloop­ toets gebruik om uithouvermo~ te meet. (c) Putter 6 ) vind 'n betekenisvolle korrelasie van 0.624 1. Putter~ 2. Larson: 3. Mathewsg 4. Weber~ 5. Landiss~ 6. Putter~ 111./ ..•••••• Die ligga:tmlike geskiktheid van blo.nke en nie-blanke mans, p. Some findings resulting from the ~rmy air forces physical training program, p. 14 7. Me~surement in physical education, p.ll9. Relationship of physical fitness to success in college and to personality, p. 471. Influences of physical educ::ttion activi­ ties on motor ability and physical fit ­ ness of male fresllinen, p. 295. Op cit • , p • 12 2 • - 111 - tussen die wissellooptoets en die 880 tree-hardloop. Dit het 'n betroubaarheid van 0.810. Putter l) verkies die wissellooptoets bo die 880 tree-hardloop, want dit toon 'n ho~r korrelasie met die maatstaf van 16 toetse wat algemene ligg~like prestasievermo~ meet, 0.593 teonoor die 0.436 van die 880 treo-hardloop. Om talle ander aanneembare 0n praktiese redos verkies hy die wissellooptoets bo die 880 tree-hardloop. Gemeet aan 'n maatstaf van 6 tootse, vind hy 2 ) die volgende betckonisvollo korrelasios vir drie af­ sonderlike groepe: 0.722, 0.639 en 0.674. Die geldigheid van die 800 voot-wisscllooptoots word daur 'n ondersoek van De Lange 3) bevostig. Hy vind 'n betekenisvollo korrolasio van 0.660 tussen die wisselloop­ toets en die 300 trec-naelloop. Dit toon 'n betroubaarheid van 0.869 4 ). Om praktiose rodes verkies De Lange hierdie toots bo die 300 tree-naelloop, die 880 trco-hardloop of die 1 myl-hardloop: laasgcnoemde nommcrs wek 'n mate van toensin by die toetspersoon. Atletiokbane is oak nic altyd bekom­ ba~r nie, terwyl die wisscllooptoets min ruimte vereis. Dis verder 'n eenvoudige touts wat min apparaat vereis en hom by uitstek tot voortdurende motivoring leon, bater as die 300, 440, 880 treo-hardloop of die 1 myl-hardloop. Kontak tussen die toetsafnemer en die proefpcrsoon, tussen die proefpersoon en die buitestanders of mede-toetspcrsone, kan deur die verloop van die hole toots uniek gehandhaaf word. Dit dra d1~rtoe by dat die proefpersoon maksimale prestasie in hier­ die toots lewer. Aangesien dit onmoontlik is om van die begin a£ teen maksimum snelheid to beweeg, raak die problcom 1. Putter: 2. Putter: 3. De Lange: 4. De Lange: 112 ./ ••••••.• Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans. Op cit.; p. 359. Die fisieke fiksheidsvcreistes wat die S.A. le~r stel, p. 50. Op cit • , p • 51. - 112 - van pasborekening nio so 'n lastigc vra~gstuk soos by die 880 troe-hardloop of die 1 myl-hardloop nio. Die proef­ persoon is by die wissellooptoets veronderstel om 1 n vinnigo eworedige pas to noom en daarmee vol te hou. Bell l) noem dat sukses in die 440 tree-hardloop en 880 tree-hardloop as toetse vir uithouvermo~, grootliks bepaal word deur pasbere­ kening, wilskrag en ander faktore benewens uithouvermo~. (d) Op grand van die goeie resultate wat met wissellooptoetse verkry is deur Putter 2 ), De Lange 3 ), Weber 4 )' Landiss 5 ), die AAF-Toets vir Fisieke Fiksheid 6 ) en die Army Physical Efficiency Test 7 ) is besluit om die 800 voet-wisselloop as 'n toets vir uithouvermo~ op die proef te stel. Ter wille van volledigheid en grater bruikbaarhcid is beida die 440 tree-hardloop en die 800 voet-wisselloop in die toetsbattery ingesluit as toetse vir uithouvermoe. Soos in die vorige hoofstukke aangetoon, speel uithouvermoe 'n baie belangrike rol in die weermag en polisie en dis daarom belangrik dat hierdie komponent so volledig moontlik gomeet meet word. (8) 440 Tree-hardloop (a) Die 440 tree-hardloop meet hardloop-uithouvermoe; meer in 1. Bell: 2. Putter: 3. De Lcmge: 4. Weber~ 5. Landiss: 6. Mathews: 7. Mathews: 113 ./ ....... . The v2lidity of certain tests of endu­ rance. Research Quarterly, 19:3, 1948, p. 229. Die liggaamliko geskiktheid van blanke en nie-blanke mans. Die fisieke fiksheidsvereistos wat die S.A. le(jr stel. Relationship of physical fitness to success in college and to personality. Influences of physical education activi­ ties on motor ability and physical fitness of male freshmen Measurement in physical education. Op cit •• - 113 - besonder die vermo~ om maksimale of sub-maksimale snelheid oor 'n betreklike lang afstand vol to hou. (b) Die prestasie in die 440 tree-hardloop is die resultaat van snelheid, krag en uithouvermo~, saamgovat in die term snelkrag. By die 880 tree-hardloop of die 1 myl-hardloop word arbeid verrig teen sub-maksimale tempo on is die liggaam in staat om in 'n redelike mate te voorsien in die aanvraag na suurstof en ander energieverskaffende bestanddele; by die 440 tree-naelloop (wat dit in der waarheid is) word arbeid teen 'n baie ho~ tempo en oor 'n kort-tydperk verrig en word die wedloop afgehandel sondor dat die liggaam enigsins beduidend kon voorsien in die bohoeftc aan suurstof en voedsel of i-'!1 die wegwerk van stowwe wat vennoeidheid ver­ oorsaak. Die werklike voorsiening geskied ears na afhande­ ling van die wodloop. (c) Larson l) sluit die 440 tree-hardloop in as toets vir uithouvermo~ en dit korreleer 0.4079 met 'n maatstaf van 25 toetse. Cozens 2 ) verkies die 300 tree-naelloop vir die meting van uithouvermo~. Wilbur 3), Bookwalter 4 ) on Miller 5 ) gee voorkeur aan die 440 tree-hardloop as toets vir uithouvermo~meting. As atletieknommer is die 440 tree­ hardloop baie bekend. In 'n sekero sin het dit praktiese nut gehad om die nommer in te sluit. Ook is dit 'n toets wat in Smith 6 ) se prestasieskale ingesluit is, asook in die 1. Larson: 2. Cozensg 3. Wilbur~ 4. Bookwalter: 5. Miller: 6. Smith: 114./ . . . . . . . . A factor analysis of motor ability variables and tests, with tests for college men, p. 502. Strength tests as measures of general athletic ability in college men, p.45. A comparative study of physical fitness indices as measured by two programs of physical education~ the sports method and the apparatus method, p. 330. A critical analysis of achievements in the physical fitness program for men at Indiana University, p. 184. A critique on the use of hei~ht-weight factors in the performance classifica­ tion of college men, p. 402. Prestasieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 j~ar, pp. 92-93. - 114 - toetse vir die meting van uithouvermo~ l) 9 gevolglik kan die resultato van hiordie ondersoek met die van Smith verge­ lyk word. Die sentra waar toetse afgeneem is, hot almal oor 'n goeie standaardatletiekbaan beskik wat die afneem van die toots vergemaklik hot. Dis 'n eenvoudige toets wat vinnig en akkuraat afgehandol kan word. Ook leen die toots hom by uit ­ nemendheid tot die toetsing van groat groepe proefpersone. (9) Die Gallagher- en Brouha-opstaptoets (a) Die Gallagher- en Brouha-opstaptoets is 'n toets vir organiese fiksheid. Organiese fiksheid impliseer die algemene vermo~ van die persoon om hom by harde arbeid aan te pas en om daarvan te kan herstel. Die wyse van aan~assing en die tempo van herstel sal die omvang van fiksheid bepaal. (b) In die vorige toetse het die klem hoofsaaklik geval op die graad en omvang van arbeid waartoe 'n persoon in staat is; by die Gallagher- en Brouha-opstaptoets word die graad en omvang van arbeid vooraf bepaal en konstant gehou:, en die reaksie van die proefpersoon op die gogewe arbeid word bestu­ decr. Die tempo waartean die ha~nelheid afneem na arbeids­ verrigtingc asook dio omvang van vcrsnelling as gevolg van ~rbeid wat vcrrig word, goa hier die aanduiding van die fisieke fiksheid van die persoon. Volgens Gallagher en Brouha2 ) is hierdie metode van fiksheidsmeting die betroubaarste. Die persoon wat 'n bevredigende mate van fisieke fiksheid geniet, se hartslag behoort by arbeidsverrigtinge nie so to versnel as die van. die onfikse persoon nie; ook behoort dit vinniger te herstel nadat arbeid gestaak word. Die resultate van 'n ondersoek van Strydom 3) bevestig hierdie vermoede. Die ware toestand van f'iksheid word eers betroubaa:;.· 115 ./ ....... . -···-·-··-·----·--------- 1. Smith: Prestasieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar, p. 83. 2. Gallagher, Roswell & Brouha: A simple method of testing the physic fitness of boys. Research Quarterly, 14:1, 1943, p. 23. 3. Strydom: Die invloed van oefening op die kardio­ respiratoriese ontwikkeling van mansstu­ dente. M.A.-verhandeling, Potchefstroom, 19 67 ' ::? c 84 vv. - 115 - bepa~l w3nneer inspannende en vermoeiende arbeid verrig word. Enige vorm van kontroleerbare arbeid kan vir hierdie toetse gebruik word, op voorwa-:trde dett (l) elke persoon op 'n vaste en konstante tempo arbeid verrig w~t in verhouding is tot sy grootte; (2) dat die arbeid geen spesiale vaardighede vereis nie; (3) dat die oefeninge die groot spiergroepe v'1.n die liggJ.am dinamies moet betrek en detardeur die hart, longe en bloedv~te moet laai tydens arbeid l). Die hart van die geoefende persoon pas hom by verhoogde aktiwiteit aan deur 'n toename in die slagvolume, terwyl die hart van die ongeoefende kompenseer deur 'n.toename in hart ­ snelheid 2 ). Deurdat die hartsnelheid van die ongeoefende na vervulling V3.n arbeid veel ho~r styg as die van die geoefende, sal hulle ook 'n laer fiksheidsindeks op die Brouha­ skaal toon 3 ) · Die hart van die geoefende persoon herstel in drie minute na staking van arbeid by die opstaptoets ook vinniger as die van die ongeoefende persoon. Hierdie twee faktore veroorsaak dat die geoefende en fikse persoon 'n ho~r fiksheidsindeks op die Brouha-skaal vertoon as die onfikse persoon. Daar is van die veronderstelling uitgegaan dat die opstaptoets geskik behoort te wees vir die meting van veran­ dering in die graad van fisieke fiksheid. Die ondersoek van Strydom 4 ) het bewys dat die G en B Opstaptoets geskik is om geoefendes en ongeoefendes van mekaar te onderskei : ongeoefende persone het hoogsbeduidend swakker vertoon op die Brouha-skaal as geoefendes. 'n Toename op die Brouha- 116 ./ •.•••••• l. Gallagher,et al A simple method of testing the phy- sieal fitnoss of boys, p. 24. 2. Strydom~ Die invloed van oefoning op die karc.io- respiratoriese ontwikkoling van m9.DS- studento, p. 84. 3. Strydom~ Op ei t., p. 86. 4. Strydom: Op cit., p. 90 en verder~ - 116 - skaal behoort 1 n aanduiding van toename in geoefendheid (fisieke fiksheid) te wees. (c) Die G-en B-Opstaptoets korreleer .760 met die Harvard­ opst3ptoets en .768 met die Cramptontoets l). Karpovich vind dat die Harvard-opstaptoets .38 korreleer met prestasie in landlope en dat hierdie toets skik is om hardloopuithou­ vermo~ aan te dui. Sloan en andere 2 ) beveel die Harvard- op aptoets sterk aan as 'n toets vir sieke fiksheid. Soos in die ondersoek van Strydom 3) vind hulle 'n hoogsbeduidende verskil tussen die gemiddelde fiksheidsindeks van geoefende persone en nie-geoefende persone, naamlik tussen studente liggaamlike opvoeding en mediese studente, gemeet aan die H~rvard-opst oets. Sloan en andere 4 ) vind ooreenstemmende resultate met Seltzer 5), naamlik dat nbg lengte nbg gewig 'n beduidende verwantskap toon met die fiksheidsindeks van Harvard-opstaptoets; gevolglik sien hulle geen rede waarom die hoogte van die opstapbankie by persone van verskil ­ lende liggaamsbou aangepas moet word nie. In 'n ondersoek van Postma en Berends 6 ) word hierdie standpunt ook gehuldig. Hierdie bevindige werp 'n refleksie op die Gallagher- en Erouha-opstaptoets waar daar wel deeglik rekening gehou word met wisselende lengtes en gewigte. Hierdie saak verdien verdere aandag. 1. Strydom~ 2. Sloan & Keen~ 3. Strydomg 4. Sloan & Keen: 5. Seltzer~ 117 .; ....... . Die invloed van oefening op die kardio­ respiratoricse ontwikkeling van mansstu­ den t e , p . 89 . The Harv2rd step test of physic~'l.l fitness, p. Op cit •• Op cit., p. 115. .Anthropometric characte sties and physical fitness. Research Quarterly, 17~11 46, p. 17. 6. Postma & Berends~ The construction of a practical physi­ cal fi ss test battery for young men, p. 10. - 117 - Korrelasie tuss~n die Harvard-opstaptoets met motoriese toetse is aan die lae kant: dit korreleer .173 met greep­ krag, .267 met gewigstoot, -.045 met optrekke, .065 met opstote, -.053 met standverspring, -.077 met standhoogspring, -.112 metsystaphardloop ~n .055 met die 60 tree-naelloop, waarvan slegs die eerste twee hoogsbeduidend is op die 1%-peill). Wat ten opsigte van die Harvard-opstaptoets gold, hoef nie noodwendig te geld ten opsigte van die G en B-opstaptoots nie, maar aange en daar 'n sterk vorwantskap tussen die twee toetse bestaan en aangesien hulle albei op die begin- sel van verminderde hartsnelheid na arbcidsvervulling go- baseer is, is die vermoede stork dat dit ook ten opsigte van die G en B-opstaptoets sal gold. --- oooOooo --- 118./ ••••••.• 1. Postma en Berends~ The construction of a practical phy­ sical fitness test battery for young men, p. 12. HOOFSTUK 8 - 118 - INSTRUKSIES VIR DIE AFNEEM VAN DIE TOETSE 1. Algemene instruksies (a) Die do van die toetse is om so ver prakties moontlik die beste prestasie van elke proefpersoon op daardie tydstip te verkry. So lank die proef­ persoon sy beste lewer, is alle prestasies vir doeleindes van hierdie ondersoek van gelyke waarde. (b) As die toetsafnemer oortuig is dat 'n proefpersoon nie sy beste gelewer het nie 9 word sy prestasie nie neergeskryf nie, en word hy daarvan verwittig. So 'n proefpersoon mag of die betrokke toets of toetse herhaal? of hy mag geheel en al uitgeskakel word vir die doel van verdere toetsing. (c) Proefpersone wat deur een of ander oorsaak buite be­ heer van die toetsafnemer, bv. siekte, vermo dheid of oormatige spanning, verhinder word om sy beste prestasie te lewer, word nie toets nie. (d) Motivering tot topprestasie is van besondere betekenis. Die samewerking van die proefpersone is 'n voorvereiste vir suksesvolle toetsing. Selfmotivering, motivering deur die toetsafnemer, deur mede-proefpersone en toeskouers is van besondere waarde en moet te alle tye, so lank dit kan lei tot groter prestasie, aangemoedig word. (e) Die volgorde vir die afneem van toetse moet versig­ tig gekies word; voorafgaande toetse moet nie prestasie in 'n toets belemmer nie. Baie van die toetse is vermo end en voldoende rus tussen die verskillende toetse is nodig. 2. Volgorde vir die afneem van toetse (a) In gevalle waar afsonderlike periodes van 30 119./ . . . . . . . . - 119 - tot 60 minute vir die afneem van die toetse beskikbaar is, moet toetse in hierdie volgorde afgeneem word. Eerste dag. Tweede dag. Derde dag. Eerste periode~ leeftyd, lengtet gewig, optrekke aan die rekstang, standverspring, opstote op die brug en 2 minuut hoeksitte. Optrekke en opstote mag nie direk na mekaar afgeneem word nie. Twee of meer toetse moet tussen-in ingepas word. Die 2 minute hoek­ sitte word aan die einde van die periode afgeneem. Tweede periode~ Eerste periode~ 800 voet-wisselloop. Oefen die skietsprong. 100 tree-naelloop en skietsprong. Die skietsprong word ongeveer 10 tot 15 minute na die 100 tree-naelloop afgeneem. Tweede peri ode~ 440 tree-hardloop. Eerste en tweede periodes~ Gallagher- en Brouha-opstaptoets. Groepe van 40 tot 50 kan in 'n tydperk van 60 minute hanteer word. (b) In gevalle waar twee afsonderlike dae vir toetsing beskikbaar is, moet die volgorde soos volg wees. Eerste dag. 8.00 - 9.30 - 10.30 - 12.30 - 4.00 - Tweede dag. 8.00 - 9.00 vm. 10.00 vm. 11.30 vm. 1.00 nm. 5.00 nm. 12.00 vm. leeftyd, lengte, gewig, optrek­ ke aan die rekstang, standver­ spring en opstote op die brug. 100 tree-naelloop. 800 voet-wisselloop. 2 minute hoeksitte. 440 tree-hardloop. Skietsprong en die Gallagher­ en Brouha-opstaptoets. (c) Teken prestasies aan direk nadat die betrokke toets voltooi is. Kontroleer hulptoetsnemers baie nou­ keurig. Werk vinnig, maar skakel spanning en haas uit. 120./ •••••••• - 120 - 3. Instruksies vir die onderskeie toetse 1. Leeftyd Die geboortedatum van die proefpersoon word aangeteken en die leeftyd in jare en breukdele van jare, benade~ tot die naaste kwart jaar, word bereken tot en met die dag van toetsing. 2. Liggaamslengte Liggaamslengte word vanuit regopstand geneem en tot die naaste duim noukeurig gemeet. 3. Liggaam8gewig word tot die naaste pond geneem. 4. Optrekke aan die rekstang Die rekstang word springhoogte gestel. Die proef­ persoon begin in strekhang (a) met ondergreep, d.i. handpalms na die gesig toe gekeer. Trek op totdat die ken bokant die stang is. (b) Sak terug tot strekhang. Nou is een trek voltooi en moet onmid­ dellik met die volgende optrek begin word. Rus tussen optrekke, die vloer raak of swaai of kip word nie toegelaat nie. Skryf volledig uitgevoerde optrekke neer. Die maksimale aantal optrekke word gene em. 5. Opstote op die brug Die brug word borshoogte gestel. Die proefpersoon spring op tot streksteun, wat tel as een stoat. Buig elmbo~ totdat die bo-arm horisontaal met of laer as die vloer is. Strek arms volledig uit. Elke buiging en strekking saam tel as een stoat. Proefpersone mag nie grand raak, swaai, kip of rus tussen state nie. Skryf die aantal state wat volledig uitgevoer word neer. Onthou dat die inspring tot streksteun alreeds een stoat tel. 121./ •••••••• - 121 - 6. Standverspring Die voete staan langs mekaar op 'n lae vastrap- 7" plankie van E dik, tone effens oor die rand van die plankie gekrul in sodanige posisie dat die proefpersoon nie sal gly nie. Wiegbewegings waarby die knie~ buig, word toegelaat, maar die voete moet in aanraking met die vastrapplank bly. Die proefpersoon mag nie voor die sprong wip nie. Die grond waarop die sprong uitgevoer word, moet sag en gelyk wees. 1 n Springgat of 'n rubbermat word verkies. Drie pogings direk na mekaar word toegela:::tt en die beste poging tel. Die afstand word in duime gemeet. By terugval, gly of balans­ verlies word die poging herhaal. 7. Ski~tsprong Die rekstang word op 4' 6" gestel. 'n Rubbermat word onder die stang geplaas waarop die afstand in duime aangeteken is en met die nul-merk loodreg Jnder die stang. Dieselfde mat as wat vir stand­ verspring gebruik is, kan ook hier diens doen. Die proefpersoon staan voor die stang, vat dit met bogreep stewig vas, kneukels na die gesig gekeer en die voete vertikaal onder die stang sodat die swaartepunt .-an die liggaam effens agter die voete val. Die voete word vinnig opgeskiet in die rigting van die stang, die arms buig, die maag kom op na die stang en die lyf skiet in 'n boog met die maag na bo, so ver moontlik weg van die stang af. By die wegskiet stoot die arms kragtig weg en landing geskied met beide voete op die rubbermat. Die afstand word in duime aangegee en word gemeet vanaf die loodregte nulmerk onder die rekstang, tot by die na3.ste merk waar enige deel van die proef- 122./ . . . . . . . . - 123 - persoon se liggaam die mat raak. Opwarming met oefenpogings word vooraf toegelaat. Die proefnemer moet seker maak dat die proefpersoon die toets eers bemeester het aleer hy die toets finaal afneem. Met die finale paging kry elke proefpersoon slegs drie kanse, waarvan die beste paging geneem word. 8. 100 tree-naelloop Die tyd word tot die naaste een-tiende van 'n sekonde met behulp van 'n stophorlosie geneem. Afstuur geskied met behulp van 'n pistool of 'n wit sakdoek. 'n Gelyk en reguit baan moet gebruik word. Meer as een deelnemer moet terselfdertyd hardloop, afhangende van die aantal stophorlosies en bekwame tydnemers beskikbaar. Die naelloop moet of kaal­ voet of met spykerskoene aan gehardloop word. 9. 2 Minute hoeksitte Die proefpersone word in twee gelyke groepe verdeel, A en B. Elke persoon in groep A ga·m le op sy rug, beide hande agtor die kop gevou 7 voete twaalf duim van mekaar, kop en skouers op die grand. Proef­ persone in groep B gaan sit elkeen teenoor 'n maat en druk die maat se voete stewig op die grand vas. Die toets b~staan daaruit dat die proefpersoon sy romp oplig, alternatief met die linker- en regter­ elmboog aan die teenoorgestelde regter- of linker­ knie raak sander om die handgreep los te laat, en met die romp weer terug te sak totdat albei skouer­ blaaie weer die grand raak. Die bene word deur­ gaans reguit gehou. Rus tussenin word toegelaat. Albei skouers moet tegelyk die grand verlaat. Die proefpersoon mag dus nie oprol nie. Elke romplig, aanraak en terugsak met skouers tot 124 ./ •••••••• - 124 - op die grond, tel as een hoeksit. Siegs volledig uitgovoerde hoeksitte word getel. Helpers wat proefpersone se voete vasdruk, tel die aantal her­ halings. Die bevele is 11 Maak gereed!" en 11 Begin!" Elke 15 sekondes word hard uitgelees. Motivering deur die toetsnemer asook deur die helpers is van besondere belang. Nadat die twee minute verstreke is, kom die bevel 11 Halt~" en die proefpersoon staak dan onmiddellik die toets. Slegs volledig uitgevoerde hoeksitte word aangeteken. Groep A en B ruil om en die toets word op groep B herhaal. 10. 800 voet-wisselloop Die wisselloopveld bestaan uit 'n gebied van twintig voet by ses voet per proefpersoon. Twee ewewydige wit strepe word 20' van mekaar aangedui, of deur 'n wit tou laag op die grond langs te span, of deur 'n kalkstreep op die grond to gooi. 'n Gelyk grasveld word verkies bo 'n grondbaan. Die proefpersoon staan met sy voete agter die wit lyn. Die bevele 11 Gereed!" en 11 Gaa::.1!" word gegee. Op die bevel 11 Gaan~" spring die proefpersoon weg en hardloop na die teenoorgestelde wit lyn. Hy buk daar vooroor en raak die grond met die vingers van albei die hande aan die buitekant van die wit lyn, spring op en om en herhaal die prosedure weer aan die kant vanwaar hy weggespring het. Hy moet 40 sulke lopies uitvoer, en 'n afstand van 800 voet afle. Die lopies word getel wenneer die proefpersoon sy eerste, derde en daarna elke alter­ natiewe draai uitvoer, dit wil se daar sal tot twintig getel word, wat betoken dat die proefpersoon 125./ •••••..• - 125 - 20 rondes van 40 voet of 40 lengtes van 20 voet afgele het. Wanneer die proefpersoon die telling 11 Twintigl" hoor, weet hy dat hy nou die laaste lopie na die wegspringstreep afle en dat die oefening daar sal eindig. Hy hardloop dan reg oor die wit lyn van­ wa~r hy weggespring het. Die tyd wat die proefpersoon neem om die afstand af te le, word op 'n stophorlosie tot die naaste sekonde afgelees en neergeskryf. Die tyd word geneem van die moment dat die bevel 11 Gaan!" gegee word, totdat die proefpersoon vir die laaste lopie oor die wit wegspringstreep hardloop. Elke proefpersoon kan vooraf twee of drie lopies uitvoer om met die oefening vertroud te raak. Slegs een toaapoging word toegelaat. Wanneer die proef­ persoon sou val of gly en dit prestasie in die toets sou belemmer, kan hy toegelaat word om die toets later te herhaal. Die proefpersoon moet vooraf daarop gewys word dat dit 'n toets vir uithouvermo~ is en dat die beste prestasie behaal kan word as 'n gelykmatige pas gehandhaaf word. Motivering deur middel van aanmoediging, die hardop uitlees van die tyd en pas aangee word toegelaat. 11. 440 tree-h;_a:r;_d-1<2.2.£ Afstuur geskicd deur middel van 'n pistool of sakdoek. Die wedloop word op 'n gelyk baan afge­ neem. Die tyd word tot die naaste sekonde geneem. Vier tot ses deelnemers word vir 'n wedloop aanbe­ veel. Die wedloop hoef nie noodwendig in afsonder­ like bare beslis te word nie. 126./ ....... . - 126 - 12. Gallagher- en Brouha-opstaptoets Die apparaat vir die afneem van die toets bestaan uit twee of meer platforms van 18" en 20" hoogte, enkele stop­ horlosies, 'n nomograaf soos afgedruk in 'n handboek l), 'n metronoom en 'n paar stetoskope, na gelang van die aantal persone wat getoets moet word. 1. (a) Meet die lengte en gewig van elke proefpersoon en bereken sy liggaamsoppervlakte deur gebruikmaking van die genoemde nomograaf. Die proefpersone word in twee groepe verdeel: Groep I bestaan uit proef­ persone met 'n liggaamsoppervlakte van minder as 1.85 meter vierkant, en Groep II uit proefpersone met liggaamsoppervlakte meer as 1.85 meter vier­ kant. (b) Groep I word op die 18" bankie getoets en Groep II op die 20" bankie. (c) Die proefpersoon staan voor die bankie. Op die bevel 11 Begin!" plaas hy een voet op die bankie, strek die been en rug, plaas die ar.der voet ook op die bankie, trap met die opklimvoet weer af, gevolg deur die ander. Dit is een bestyging. Die pas word aangegee met 11 0p- 2- 3- 4, Op- 2- 3- 4", met die bevel 11 0p" elke twee sekondes. Die tempo is dus 30 bestygings per minuut wat vir 4 minute gehandhaaf moet word. Geen rus tussenin word toegelaat nie. Die proefpersoon mag pas ver­ wissel deur die opklimvoet om te ruil, maar moet nogtans die ritme bly handhaaf. (d) Die toets verloop dus so: Tyd (0 minute, 0 ( ( 1. ( ~4 minute, 0 Bevel sekondes •.•.••• 11 Maak gereed •••• Begin! Op-2-3-4, Op-2-3-4, ens. Oefening duur 4 minute sekondes •.•.••• 11Halt!" 11 Gaan sit!" 127 ./ •••••••• Measurement in physical education, p.l98. 2. 3. 4. - 127 - (4 minute, 45 sekondes (5 5 minute, 0 sekondes ( minute, 30 sekondes (5 minute, 50 sekondes (6 minute, 0 sekondes (6 minute, 30 sekondes (6 minute, 50 sekondes (7 minute, 0 sekondes (7 minute, 30 sekondes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Maak gereed!" 11 Begin tel!" 11 Staak telling!" 11 Maak gereed!" "Begin tel!" 11 Staak telling! 11 11 Maak gereed!" 11 Begin tel~" 11 Staak telling!" Die po1sslag word vir 30 sekondes geneem op 5, 6 en 7 minute. Hierdie te1lings word telkens aangeteken en die fiksheidsin­ deks van die proefpersoon word soos volg bereken: Fiksheidsindeks = Duur van Oefenin in sekondes) X 100 2 Y. Som van Polstell1ngs (e) Indien die proefpersoon weens vermoeidheid nie die tempo kan volhou nie, word sy tyd geneem tot die moment dat hy begin uitsak. Hy word beveel om te gaan sit en na verstryking van een minuut word sy polss1ag geneem soos wanneer hy 4 minute sou vo1- tooi het. Polste11ing daarna geskied soos hierbo aangedui, d.w.s. met 30 sekondes rus na elke tel ­ ling van 20 sekondes. By die berehening van sy fiksheidsindeks sal die 11 duur van oefening in sekondes" wees die tyd wat hy die oefening kon vo1hou, bv. twee of drie minute, dit is 120 en 180 sekondes respektiewelik. (f) Deur die fiksheidsindeks van die proefpersone te bereken, kan die fiksheidspei1 van die persoon by benadering op onderstaande standaarde-tabe1 afge­ lees word: 50 en 51 61 71 81 91 en Fiksheidsindeks minder . . . . . . . . . . . . . . . . 60 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 . . . . . . . . . . . . . . . . . . meer . . . . . . . . . . . . . . . . . . Klassifikasie Baie swak Swak Gemiddeld Goed Uitstekend Superieur Prestasies van proefpersone word op meegaande uitslag- kaart aangeteken. 8 1 12 • • ••••••• • • • • • • • • • oe •• • • • • - 128 - Geboortedatum rto I-' Leeftyd in 01 Jare ~ ~ Liggaams1engte 0 in duime ~ Liggaamsgewig \J1 (.,..J in ponde I-' ~ Optrekke aan o die Rekstang \.0 ~~~andve rsprine; \J1 \J1 IJ'I..fst. in duime) I-' ~ Opstote op die \J1 Brug 2 Minute Hoeksitte r-~-+~~+-~~--+--~-4--+-~--------------~ I co co 800 voe t- ~ Wisse11oop 100 tree­ nae11oop ~ I-' Skietsprong \J1 ° (Afst.in duime) §-~-!~-·-j---'1--"""'t-+1--111--i I~ I-' 440 tree- t--+--t--{-f---f--}-.--J-'!J o ·+-l-'-1-·--h_a_r_d_1_o_o_p __ 41 il ~ GROEP t--+--t--+---il---'.---1---+-·f----f-0-f ( 18 "0 f 20 It ) w ~ ~ POLSSLAG 1 g ~ 0 5 '"'' 5-?3 min. ~ &; i--+--+--!1---1--4----!.-+--!1~.-_.~ I-' POLSSLAG 2 6 g' i--+--+--11---1-......J--~-.t--!!1---I-\Jl·-'' ~ 6 - 6i min. ~ ( i ! \J1 , •. l?OLSSLAG 3 c:+ o 1 . ~ ro t-+--t--+-f-.J..-+-+--+-1---1 7 - 72 m1n. fd ::s II ,~l---1..~~ FIKSHEIDS- g INDEKS ~ ~._~~--~~~~--~ 129./ •••••••• < H 1:0 b;j H (I} H t?:.1 @ HOOFSTUK 9 - 129 - DIE KEUSE VAN DIE PROEFPERSONE EN DIE AFNEEM VAN DIE TOETSE 1. Die keuse van die proefpersone (a) Die doel van hierdie ondersoek, soos aangedui in hoof­ stuk 2, is eerstens om die fiksheidsontwikkeling van weer­ maglotelinge en polisiestudente na te gaan; tweedens om 'n fiksheidsvergelyking tussen weermaglotelinge en polisiestu­ dente tydens die verskillende stadia van hul opleiding en matriekleerlinge op die middelbare skool te tref. Vir die doel van meting was dus nodig dat •n groep weermaglotelinge, 'n groep polisiestudente en 'n groep skoliere getoets moes word. Ten einde fiksheidsbevordering te kon meet, moes sowel die weermaggroep as die polisiegroep twee keer getoets word, naamlik by aanvang van hul basiese opleiding en weer na ver­ stryking van die basiese opleiding. Skoliere is slegs een keer getoets. (b) Die keuse van weermaglotelinge (i) Om die fiksheidsbevordering van weermaglotelinge na te gaan, is 'n aanvanklike groep van 60 rekrute op 14 en 15 Julie 1967 van 10 Veldbattery (SAA) Potchefstroom getoets. Hierdie groep het bestaan uit loteling wat in artillerie­ opleiding spesialiseer. Die vooruitsig dat hierdie groep in sy geheel hier plaaslik sou bly vir die tydperk van hul basiese opleiding, was goed. 'n Opname van die infanterie­ groep of ander groepe was om verskeie redes onprakties en onnodig: hierdie groepe is onderhewig aan gere~lde verskuiwing van een basis na 'n ander en sou nie redelik vir toetsing beskikbaar wees nie; gedurende die eerste ses weke van die weermagopleiding is die basiese opleidingsprogramme met betrekking tot fisieke fiksheid by alle groepe dieselfde. Die beginsel was dat dieselfde groep weer getoets moes word. Uit die 60 proefpersone wat by aanvangstoetsing op 14 en 15 Julie 1967 getoets is, was slegs 48 by hertoetsing op 130 ./ .... , ... - 130 - 12 en 14 September 1967 beskikbaar. 'n Groep van 10 lote­ linge is ondertussen oorgeplaas na Voortrekkerhoogte te Pretoria. Hierdie groep is daar getoets. Die groep van 48 lotelinge verteenwoordig die basis waarop die fiksheidsbevor­ dering van die weermaglotelinge bepaal is. (ii) Aangesien die groep lotelinge wat vir hertoetsing op 12 en 14 September 1967 aangemeld het volgens die oordeel van die ondersoeker te klein was vir 'n betroubare norm as verteenwoordigend van die weermagte, is daar op dieselfde datums 'n verdere 55 proefpersone vanuit die C Kompanie Infanterie Potchefstroom getoets. Hierdie groep is op die­ selfde datum as die Artillerie-groep vir hul basiese opleiding opgeneem. Hoewel hul basiese fisieke fiksheidsprogramme iden­ ties was, verskil die inhoud van hul weermagopleiding. Die resultate van die artillerie-groep (N = 48) en.die van die infanterie-groep (N = 55) is saamgevoeg as 'n ver­ teenwoordigende basis vir weermaglotelinge, afgekort S.A.W. Art. + Inf. Waar sprake is a. van 'n aanvangsvergelyking van lotelinge of rekrute 9 is die gegewens gebaseer op die resultate van die 48 artilleriestudente wat op 14 en 15 Julie 1967 getoets is, afgekort S.A.W. Art. Toets 1; b. van 'n vergelyking met prestasies van die Suid- Afrikaanse Weermag (S.A.W.) 9 dan is die vergelyking gebaseer op resultate verkry uit die toetse van sowel die infanterie- as die artilleriegroepe, N = 103, afgekort met S.A.W. Art. + Inf. of S.A.W. A+I, soos getoets vanaf 11 tot 14 September 1967; c. van fiksheidsbevordering van die Suid-Afrikaanse Weermag, is die resultate gebaseer op die toetse wat verkry is van die 48 artillerie-rekrute wat twee keer getoets is. (iii) Die tydsduur van opleiding is bereken vanaf 14 Julie 131./ ....... . - 131 - 1967, die eerste dag van toetsing; tot en met 14 September 1967, die laaste dag van hertoetsing, dus •n periode van 62 dae of 9 weke. (iv) Die proefpersone was onbekend aan die ondersoeker en is bloot op die geskrewe naam af deur die ondersoeker gekies. Die waarskynlikheid van 'n geselekteerde groep is daardeur so ver prakties moontlik uitgesluit. Nagenoeg 30% van die lotelinge was matriekleerlinge van 1966. (c) Die keuse van studente van die Suid-Afrikaanse Polisie­ kollege (i) Die keuse van die S.A.P.-studente is doen uit die opname van die Suid-Afrikaanse Polisiekollege (S.A.P.­ Kollege) vir die tweode semester, dit wil se uit daardie groep wat vir 'n opleiding van ses maande aangemeld het. Hierdie groep bestaan byna deurgaans uit matriekleerlinge van 1965 en 1966, of andersins uit persone wat al 'n jaar of meer gewerk het. Vir die halfjaarlikse opleiding het 115 proefpersone aangemeld vir aanvangstoetsing, waarvan 92 gekwalifiseer het vir die groep waarvan die vordering gemeet is. 'n Aantal proefpersono was as gevolg van beserings of siekte nie be­ skikbaar vir die tweede toetsing nie, en is daarom vir vorde­ ringsmeting uitgoskakel. Ook was daar 'n groep studente wat nie by eerste en / of tweede toetsing die hele toots­ battery kon voltooi nie, en hulle is ook vir vorderingsmeting uitgeskakel. Die beginsel vir die meting van vordering, naamlik dat die prestasie van diesolfde proefpersone by eerste en tweede toetsing vergelyk moot word, is deurgaans gehandhaaf. (ii) Die sosmaande-opleiding van die S.A.P.Kollege geld hoofsaaklik vir gematrikuleerde studente. Die fiksheidsop­ loiding van hierdie groep is baie intensief en gekonsentreerd~ 8 periodes van 45 minute elk word per week aan vorms van liggaamlike opvoeding gewy? d.w.s. 6 uur per week. 13 2 ./ •..•..•• - 132 - (iii) Troepe 52, 53 en 54 van 1967 hot aa:..1gcmeld vir die sesmaande-opleiding. Hierdie troepe is vanaf 17 tot 20 Julie 1967 getoets en weer vanaf 2 tot 4 Oktober 1967. Die tydperk tussen aanvangstoetsing en finale toetsing was 79 dae of 11 weke, d.w.s. ongeveer 2 weke langer as by die weermaglotelinge. Dis 'n verskil van 17 dae in die guns van die polisiestudente. (iv) Alle resultate verkry uit die toetsing van die S.A.P.-studente is gebaseer op die toetse soos toegepas op die 92 studente wat vir aanvangstoetsing en finale teet­ sing aangemeld het. (v) Hierdie betrokke troepe is gekies aangesien Julie 1967 vir die ondersoeker en die owerhede van die S.A.P.-kollege te Pretoria die mees gele~ tyd vir toetsing was, en aangesien die groep ook vergelykbaar was met skoliere en weermaglote­ linge. Beide groepe, polisie en weermag, se opleiding het hoofsaaklik gedurende die strawwe wintermaande plaasgevind, en dus kan klimatologiese verskille nie 'n belangrike rol speel by moontlike verskille in fiksheid nie. (d) Die keuse van skoliere (i) Van die skoliere wat getoets is was 123 matriek­ leerlinge van 1967 en 10 standerd nege-leerlinge wat reeds 18 jaar oud was, 'n totaal van 133 skoliere. Die skoliere is almal getoets oor 'n tydperk van ses weke, vanaf begin tot einde September 1967, en weer vanaf middel tot einde Oktober 1967. Die toetse is gedurende skoolure tydens periodes vir liggaamlike opvoeding afgeneem. (ii) Die keuse van die skoliere is gedoen uit al die matriekleerlinge van twee plaaslike ho~rskole, naamlik die Ho~rskool Gimnasium en die Potchefstroomse Ho~r Volkskool. Slegs leerlinge wat as medies ongeskik beskou is, is van toetsing verskoon. Die toetsafnemer voel oortuig dat die leerlinge van hierdie twee skole verteenwoordigend van 133 ./ ....... . - 133 - die Suid-Afrika~nse skoliere in standerd tien is. Die be­ volkingssamestelling waaruit hierdie leerlinge kom, is ver­ teenwoordigend van die normale gemeenskap. Die noue ooreen­ koms met die resultate van De Lange l) bevestig dit. 'n Groot aantal leerlinge kom uit gesinne waarvan die ouer 'n akademiese beroep volg, uit gesinne van ambagslui en myn­ werkers·, ui t landbouers, klerke, sakeondernemers, weermag­ personeel, beroepslui, predikante en onderwysers. (iii) Skoliere is gedurende September-Oktober getoets. Hierdie tydstip van die jaar is spesifiek gekies omdat die skoolkind dan die grootste fiksheidsindeks behoort te toon; die aktiwiteite van die skool volg mekaar so op dat die stan­ derd tien-leerling teen September-Oktober sy maksimum fisieke prestasievermo~ behoort te bereik. Die buitemuurse sport­ aktiwiteite van die skool se eerste kwartaal word hoofsaaklik aan atletiek, krieket en swem gewy; die tweede en derde kwartaal s'n word uitsluitlik aan rugby gewy; en die vierde kwartaal word gewy aan voorbereiding vir die eindeksamen en 'n ligte vorm van sportbeoefening. Tydens skoolure word 'n minimale voorsiening van 35 minute per week vir liggaamlike opvoeding gemaak. Hierdie enkele periode word hoofsaaklik gewy aan gimnastiek, swem, atletiek en spele. 'n Groot aantal leerlinge neem glad nie aan enige vorm van sport deel nie en die enigste vorm van liggaamsoefening wat hulle ontvang, is die 35 minute per week wat aan liggaamlike opvoeding af­ gestaan word. 2. Die afneem van die toetse (a) Aangesien die toetsbattery uit 'n aantal vermoeiende toetse bestaan, was dit duidelik dat, om maksimum prestasie in elke toets te verseker, die toetse oor minstens twee dae afgeneem moes word. Die tydsverloop tussen to~tse en die volgorde van toetse was nie by alle groepe deurgaans die- 1. De Lange: 134 ./ •.••..•. Die fisieke fiksheidsvereistcs wat die S.A. le~r stel. - 134 - selfde nie, aangesien daar dikwels by vaste rvetineprograrnme aangepas en ingepas moes word. Daar is egter gepoog om die omstandighede en volgorde waarin toetse by eerste en tweede toetsing afgeneem is, vir elke groep so ver moontlik konstant te hou. 'n Groep instrukteurs van sowel die weermag as polisiekollege is vooraf deur die ondersoeker deeglik onder­ rig in die afneem van die toetse. Hierdie groep was by eerste sowel as tweede toetsing met die afneem van die toetse behulpsaam. Besondere aandag is aan motivering en die aankweek van 'n goeie gesindheid onder die toetspersone bestee. Die samewerking wat van die kant van die proefpersone ontvang is, was uitstekend. (b) S.A. Weermaglotelinge 10 Veldbattery (SAA) Artillerie Potchefstroom (i) Hierdie groep is op 14 en 15 Julie 1967 getoets en weer op 12 en 14 September 1967. Die eerste teet­ sing het op 'n uitermate koue dag plaasgevind. Kapok het die vorige nag geval. Toetse is so ver moontlik in 'n redelike warm gimnastieksaal afge- neem. (ii) Die proefpersone het twee dae vantevore by die weer­ magbasis aangemeld vir opleiding en het tot op die stadium van toetsing nog geen opleiding ontvang nie. (iii) Die doel van die toetsing is deur die ondersoeker aan die lotelinge verduidelik. Van elke proefpersoon word verwag om alleenlik sy bes te lewer en teen homself te kompeteer. So lank elke proefpersoon sy bes doen in elke toets, is aan die vereistes voldoen. (iv) Die groot groep is in kleiner groepies van 10 elk verdeel en is in rotasievolgorde getoets. Vooraf 13 5 ./ •••••••• - 135 - is die re~ls van elke toets deeglik verduidelik, en waar toelaatbaar, kon proefpersone een of meer oefenkanse kry. (v) Die volgorde waarin die toetse afgeneem is, was soos volg: Eerste dag 14/7/67 & 12/9/67 8.30 vm. - 10.00 vm. : neerskryf van name en leeftyd, die meting van lengte, gewig, aantal optrekke aan die rekstang, standverspring en opstote op die brug. Optrekke en opstote is afgehandel met standverspring tussenin, en met 'n ruspose van 10 tot 15 minute na standverspring. Al hierdie toctse is in 'n saal afgeneem. 10.00 vm. 100 tree-naelloop buite op 'n grasbaan. 11.00 vm. : 800 voet-wisselloop. Tydens die eerste toetsing op 14 Julie is die wisselloop in 'n gimnastieksaal afgeneem, aangesien dit te koud buite was. Matte is by die draaipunte gegooi waarteen proefpersone kon vasskop om te verhoed dat hulle gly. Draaie sowel as aanlope was volgens die oordeel van die ondersoeker baie stabiel. By hertoetsing is die wissel- ~deale looptoetse op gras en onde~ weersomstandighede afgeneem. 12.30 vm. - 1.00 nm. : 2 minute hoeksitte. Die groepe is vir die hoeksittoets so gespasieer dat daar minstens li uur verloop het na afneem van die BOO voe~wisselloop en die 2 minute hoeksitte. 3.30 nm. : 440 tree-hardloop. Tweede dag 15/7/67 & 14/9/67 9.00 vm. 10.00 vm. : skietsprong 10.00 vm. - 1.00 nm. Gallagher- en Brouha-opstaptoets. Aangesien voldoende apparaat en bekwame helpers beskik- 136./ . . . . . . . . / - 136 - baar was, is groepe van agt tegelyk getoets. (c) S.A. Weermaglotelinge, C Kompanie Infanterie Potchefstroom, 11 & 13 September 1967 Toetse is in dieselfde volgorde en deur middel van die­ selfde fasiliteite as hierbo afgeneem. Die weersom­ standighede was ideaal. (d) S.A.P.-Kollege Pretoria, 17 tot 20 Julie 1967 en 2 tot 4 Oktober 1967 Aangesien die studente hier slegs vir 'n totaal van ses periodes van 45 minute elk per troep beskikbaar was, was die volgorde van toetsing anders as by die weermag. Een periode gedurende die voormiddag en een gedurende die namiddag was per dag beskikbaar. Uithouvermo~toetse moes so versprei word dat dit nie prestasie in ander toetse benadeel nie. Die volgorde was soos volg~ Eerste dag: Tweede dag: Derde dag: Periode 1: naam, leeftyd, lengte, gewig, optrekke aan die rekstang, standverspring, opstote op die brug, 2 minute hoek­ sitte. Peri ode 2~ Peri ode 3: Peri ode 4: Peri ode 5: Peri ode 6: 800 voet-wisselloop. Oefen skietsprong. 100 tree-naelloop en skietsprong. 440 tree-hardloop. ) ~ Gallagher- en Brouha-opstaptoets. Hierdie volgorde is by aanvangstoetsing en by finale toetsing getrou gehandhaaf. By sowel die weermag as die polisie was motivering deur medestudente en soms deur senior personeel besonder sterk. Die ondersoeker is oortuig dat alleenlik die beste pres­ tasie gelewer is. --- ooOoo --- 137 ./ •••.•••• HOOFSTUK 10 - 137 - DIE VERSAMELING EN BEREKENING VAN DIE GEGEWENS 1. Die versameling van die gegewens Die name en prestasies van die verskillende groepe proef­ persone is op afsonderlike prestasiekaarte ingevul en aan mekaar geheg sodat groepe maklik van mekaar geskei en onder­ skei kon word. Die volgende groepe is onderskeig (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) (h) Suid-Afrikaanse Weermag 10 Veldbattery (SAA) Potchefst~oom (N=48) Teets 1, afgekort S.A.W.Art Tl. Suid-Afrikaanse Weermag 10 Veldbattery (SAA) Potchefstroom (N=48) Teets 2, afgekort S.A.W.Art T2. Suid-Afrikaanse Weermag C Kompanie Infanterie (N=55) Potchefstroom, afgekort S.A.w.~ Inf. Suid-Afrikaanse Weermag Artillerie plus Infanterie Potchefstroom (N=103), afgekort S.A.W. Art.+Inf. of S.A.W. A+I. Skoliere van die Potchefstroomse Ho~r Volkskool en skoliere van die Ho~rskool Gimnasium, Potchefstroom (N=133), afgekort Skoliere. Suid-Afrikaanse Polisiekollege Pretoria, Troepe 52, 53 en 54 van 1967 (N=92) Teets 1, afgekort S.A.P. Toets 1 of S.A.P. Tl. Suid-Afrikaanse Polisiekollege Pretoria, Troepe 52, 53 en 54 van 1967 (N=92) Teets 2, afgekort S.A.P. Teets 2 of S.A.P. T2. Suid-Afrikaanse Weermag 10 Veldbattery (SAA) Potchefstroom Teets 2 en C Kompanie Infanterie Potchefstroom, (N=l03), afgekort S.A.W. Art.+ Inf. of S.A.W. A+I, plu2 Suid-Afrikaanse Polisie­ kolle~e Pretoria Teets , afgekort S.A.P. T2 (N=97), gesamentlik afgekort S.A.W. + S.A.P. 'n Aantal proefpersone wat nie albei toetsbatterye vol­ ledig kon voltooi nie, is uitgeskakel by sowel die artille­ rie-groep (S.A.W. Art. Teets 1 & 2) as die polisiegroep (S.A.P. Teets 1 & 2). Slegs proefpersone wat beide toets­ batterye volledig afgehandel het, is in aanmerking geneem by prestasievergelyking. 138./ •••••••• - 138 - 2. Die berekening van die gegewens (1) Deur middel van 'n Monroe-tipe rekenmasjien is die ~ en tx2 , asook die Rekenkundige gemiddeldes (RG) en N bereken. (2) Die gemiddelde leeftyd is verkry deur die ouderdom tot die naaste kwart jaar soos op 30 September 1967 noukeurig te bereken en dan die totaal te deel deur die aantal proef­ persone. (3) Hierdie resultate is op 'n aparte tabel aangeteken en by die toetsresultate van die verskillende groepe vasgeheg. (4) Die standaardafwykings van alle toetse en reekse toetse by alle groepe is bereken. Die volgende formule is gebruik: Standaardafwyking =\/ _£._x_~ ___ <_i....;;..N_x_) 2- M - 1 (5) Hierna is die groepe statisties met mekaar vergelyk. Vir die verkryging van 'n gelyke eenheid van vergelyking is die rekenkundige gemiddeldes van alle toetse van die verskil ­ lende groepe op die persentasieskaal (verkry uit die resulta­ te van die S.A.W. A+I en S.A.P. T2) afgelees en aangeteken. Die rekenkundige gemiddelde van hierdie gemiddeldes soos in persentasie uitgedruk, is bepaal en dit is die Fisieke Fiksheidsindeks van die groep. Voorbeeld: Die S.A.W. Art T2 - groep het vir die toetsbattery van 9 toetse die volgende herleide rekenkundige gemiddeldes getoon: Optrekke ···········••o•••• 48% Opstot e •• o • o o • • • • • • • • • • • • 50% Standverspring •••••••••••• 45% Skietsprong ••••••.•••••••• 49% 2 minute hoeksitte •••••••• 52% 100 tree-naelloop ••••••••• 43% 800 voet-wisselloop ••••••• 37% 440 tree-hardloop ••••••••• 45% Gallagher- en Brouha- opstaptoets •••••••••••• 47% £x = 416 i'i = 9 139 ./ •••••••• - 139 - Fisieke Fiksheidsindeks = 416 + 9 = 46.2% (6) Die onderskeie toetse van die verski11ende groepe is statisties met mekaar verge1yk, asook die fisieke fiksheidsindekse van die onderskeie groepe. Hiervoor was dit nodig om die beduidend­ heid van die verski11e te bereken. Die formu1e aangegee deur J.m. du Toit 1 ) is gebruik vir die berekening van die standaardfoute en die beduidendheid van t. Berekenings is soos vo1g gedoen: Voorbee1d X = s :::: n ::::: s x= S.A.P. T .. 2 SKOLIERE VERSKIL rekenkundige gemidde1d standaardafwyking aanta1 standaardfout. X 95.30 94.65 0.65 Op1ossing x1 = 95.30 en s n I 7.570 92 7.863 133 Verski1~ X1 - X2 = x 2 = 94.65 95.30 94.65 = 0.65 ( 1) -s x 1 . . . s x 1 Die twee groepe is s xl l. Du Toit: = 7.570 s2 = 7.863 s1 s x 2 = 82 Jlll ,rn;- 7. 570 . s x 2 = 7.863 = . . J 92 J 133 :::: .7892 ( 2) :::: .6820 ( 3) onafhank1ik en daarom is s x 2 =j 2 2 s- + s -x1 x2 = j 0.7892 2 0.6820 2 + = l.043 ( 4) Statistiese metodes. Kosmo-Uitgewery Edms Bpk, Ste11enbosch, 1966, hersiene uitgawe, p. 73 vv. - 140 - X 1 X 2 t = s- s- xl x2 -· 0.650 = 1.043 = 0.6232 ( 5) GV = (92 - 1) + ( 133 1) = 223. 'n Beduidende t op die 5~-peil = 1.960 en op die 1%-peil l) = 2.576. 'n t-waarde van 0.6232 is dus volgens die t-tabel 2 ) onbeduidend. Die beduidendheid van verskille is verkry deur dit op die t-skaal af te lees 3 ) en verskille op die 5%-peil is as beduidend, op die 1%·-peil as hoogsbeduidend en op die .17:C-peil as baie hoogs­ beduidend geneem. Die aard van verskille tussen die fisieke fiksheidsindekse van die onderskeie groepe is verkry deur die fisieke fiksheidsindekse van die proefpersone te bereken (sien bladsy 138 hierbo) en die resultate volgens bogemelde formule te verwerk. (7) Nadat hierdie gegewens verkry is, is die resultate get~buleer en gesistematiseer. (8) Die eindresultate van die S.A.P. T2, S.A.W. Art. T2 en S.A.W. Inf. is gebruik as basis vir die berekening van pres­ tasieskale. Prestasieskale vir al hierdie toetse is uitgewerk. Die rekenkundige gemiddeldcs is geneem as die 50~-merk, drie standaa.rdafwykings na onder as die 0%-merk en drie standaardafwy­ kings na bo as die 100%-merk. Die verskil tussen die 100~-merk en die O%-merk is in 100 gelyke eenhede verdeel en sodoende is die onderskeie persentiel-indelings verkry. Sinvolle eenhede is gekies in plaas van onpraktiese breukdele. 141./ 1. Du Toit: Statistiese oefeninge en tabelle. Kosmo­ Uitgewery Edms Bpk, Stellenbosch, 1966, hersiene uitgawe, p. 56. 2. Du Toit: Op cit., p. 56. 3. Du Toit~ Op cit., p. 56. - 141 - Deur die resu1tate van die toetse te verander na die ooreen­ stemmende persentasies, kan a11e toetse, uitgedruk in dieselfde eenheid, met mekaar vergelyk word. So 'n persentasie-eenheid spreek duideliker as verge1ykenderwys geme1d word dat 'n per­ soon 67% behaa1 het met 'n totaa1 van 19 opstote, 101" in die standverspring, 73" in die skietsprong en 59.6 sekondes in die 440 tree-hard1oop. Deur die gemiddelde persentasie te neem, kan die ben~derde fisieke fiksheidsindeks van 'n persoon bepaal word. Hierdie ska1e geld spesifiek vir lote1inge van die Suid­ Afrikaanse Weermag en vir studente van die Suid-Afrikaanse Polisie-ko11ege. (9) Tabe1le wat die resu1tate van die ondersoek sinvol saamvat, verskyn in en aan die einde van hoofstuk elf. --- oooOooo --- HOOFSTUK 11 - 142 - DIE RESULTATE VAN DIE ONDERSOEK Die resultate van hierdie ondersoek is verkry uit 'n totaal van 2243 toetse wat toegepas is op 115 studente van die S.A.P.-kollege van Pretoria, 1188 toetse toegepas op 60 lote­ linge van die Suid-Afrikaanse Weermag van 10 Veldopsporings­ battery Potchefstroom, 615 toetse toegepas op 55 lotelinge van C-Kompanie Infanterie Potchefstroom, en 1463 toetse toe­ gepas op 133 skoliere van die Potchefstroomse Ho~r Volkskool en die Ho~rskool Gimnasium, Potchefstroom • Di t gee 1 n gesamentlike totaal van 5,509 toetse wat op 363 proefpersone toegepas is. Tabella wat die resultate van die ondersoek bondig en aanskoulik voorstel, verskyn in hierdie hoofstuk. 1. Leeftyd Daar is 'n beduidende verskil tussen die gemiddelde leeftye van die drie groepe wat in die ondersoek betrek is, naamlik skoliere, weermaglotelinge en polisiestudente. Tabel 1. Die gemidde1de leeftyd in jare van skoliere, lotelinge en polisiestudente Groep Leeftyd in jare Verskil in leeftyd soos op 30.9.67 uitgedruk in jare Skoliere 18.10 Lotelinge & Skoliere:l.l4 Lotelinge 19.24 Lotelinge & SAP ~0.89 Polisiestudente 20.13 Skoliere & SAP :2.03 A~ die verskille tot die naaste volle getal benader word, is daar •n beduidende verskil van 1 jaar tussen skoliere en lotelinge, asook tussen lotelinge en polisiestudente, en 2 jaar tussen skoliere en polisiestudente. De Lange l) vind 'n gemiddelde leeftyd van 18.40 jaar 1. De Lange~ 143 ./ •••••••• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 68. - 143 - vir die skoliergroep wat hy getoets het, 'n verskil van 0.30 jaar van die groep skoliere van hierdie ondersoek. Die lote­ linge wat hy getoets het was gemiddeld 19.40 jaar oud, 'n geringe verskil van 0.16 jaar van lotelinge wat in hierdie ondersoek betrek is. In soverre dit leeftyd betref, kan die skoliergroepe en lotelinggroepe van die onderskeie onder­ soeke met mekaar vergelyk word. Volgens Smith se ondersoek l) word die prestasievermo~ van jongmanne van 18 en 19 jaar deur toename in leeftyd posi­ tief be!nvloed en is dit logies om hieruit af te lei dat die prestasievermo~ van die 19-jarige loteling op grond van 'n toename in leeftyd alleen ho~r moet wees as die van die 18-jarige skoolseun. Of dieselfde toename tussen 18- en 19-jariges nog gevind sal word wanneer 18-jarige skoolseuns met 19-jarige werkende jongmanne vergelyk word, is twyfelagtig, want die omgewingsfaktore het ondertussen verander. Op skool neem die leerling nog redelik aktief aan vorms van sport en ant­ spanning deel, maar by skoolverlating word die deelname ver­ moedelik minder intensief en dit kan 'n fiksheidsafname veroorsaak. Die vermoede word bevestig deur 'n ondersoek van Putter 2 ) wat gevind het dat daar 'n afname in die pres­ tasie-indeks van die b1anke man in Suid-Afrika vanaf 19 tot 23 jaar is - direk na skoolverlating tree hierdie afname in. Die huidige ondersoek bevestig sy bevinding: die groep weer­ maglotelinge wat in Julie 1967 na skoolverlating in 1966 vir opleiding na die weermag gekom het, het 'n fisieke fiksheids­ indeks van 33.3% gemiddeld getoon, teenoor die 47.00% van skoliere, wat 'n hoogsbeduidende verskil van 13.70% gee. Ook die studente van die S.A.P.-kollege waarvan 'n ho~ persentasie uit 1965-66 matrikulante bestaan het, het by aanvang van hul opleiding swakker vertoon as matrikulante 1. Smith: 2. Putter~ 144 ./ •••••••• Prestasieskale in aktiwiteite van die lig­ gaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar, p. 127. Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 339. - 144 - wat nog op skoo1 was: hu1 fisieke fiksheidsindeks was 39.5~ teenoor die 4 7:: '::'~,: van sko1iere, 'n beduidende verski1 van 7. 5%. Bogenoemde gegewens versterk die vermoede (1) dat daar ten spyte van 'n toename in 1eeftyd 'n afname in fisieke fiksheid by die skoo1ver1atende b1anke seun intree, en (2) dat die afname uits1uitlik aan omgewingsfaktore toegeskryf kan word wat na skoo1ver1ating die prestasievermo~ van die jongman nade1ig be!nv1oed. Eersgenoemde af1eiding is gegrond op die feite van hierdie ondersoek; 1aasgenoemde af1eiding word gegrond op die be­ vinding van Smith 1 ) dat daar 'n toename in prestasie tussen 18 en 19 jaar by b1anke jongmann.e bestaan. Die wetmatigheid is hier verbreek en die oorsaak moet by omgewingsfaktore gesoek word. Die weermag en die po1isie ontvang hu1 studente dus op 'n vee1 1aer fiksheidspei1 as wat die 1eer1ing by skoo1ver- 1ating gehad het. Dit sou onbi11ik wees om te verwag dat b1oot op grond van 'n toename in 1eeftyd a11een, weermag1ote1inge en po1isie­ studente na vo1tooiing van hu1 basiese op1eiding van ses weke oor 'n groter fisieke prestasievermo~ as sko1iere moet be­ skik; dit sou nie rekening hou met die feit dat daar 'n fiksheidsafname na skoo1ver1ating kon ingetree het nie. Tog behoort die intensitett van die fiksheidsprogramme van die weermag en po1isie soda. nig te wees dat hierdie agterstand binne twee maande uitgewis kan word en dat die 1ote1ing en polisie­ student aan die einde van sy op1eiding beduidend fikser as die sko1ier behoort te wees. 2. Liggaam£1engte Die inv1oed van 1iggaams1engte op fisieke fiksheid is 1. Smith: 145./ •.••.••• Prestasieska1e in aktiwiteite van die 1ig­ gaam1ike opvoedkunde vir jonge1inge van 12 tot 19 jaar, p. 127. - 145 - in hoofstuk 4 bespreek. Tabel 2. Die gemiddelde liggaamslengte in duime van sko1ierq, lotelinge en polisiestudente SAP- SAW- SAW- SAW: SKOLIE- kollege Art. Inf. Art. +Inf. RE N = 92 N = 48 N = 55 N = 103 N = 133 Eerste Toets 69.86 69.40 - - - Tweede Toets 70.23 69.75 69.42 69.57 69.56 Verskil 0.37 0.35 - - - Vanaf aanvangstoetsing tot finale toetsing was daar by die lotelinge en polisiestudente 'n geringe toename in lengte, 0.37" en 0.35" respektiewelik. Die lotelinge was 0.01" langer as skoliere en die polisiestudente was 0.67" langer as die skoliere. Wat liggaamslengte betref, verskil hierdie drie groepe so gering van mekaar dat hulle met mekaar vergelyk kan word. Wat De Lange l) se ondersoek betref, was sy lotelinge respektiewelik 0.30" korter en sy skoliere 0.20" langer as die skoliere en lotelinge van hierdie ondersoek. Die twee groepe verskil weinig wat liggaamslengte betref. Die groep vlootsoldate wat deur Berends 2 ) getoets is, was gemiddeld 70.5" lank, Cousins 3 ) se groep soldate was 70.0" lank. 3. Liggaamsgewig Die invloed van liggaamsgewig op fisieke fiksheid is in hoofstuk 4 bespreek. 1. De Lange: 2. Berends: 3. Cousins~ 146 ./ ••.••••• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 69. Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskikt­ heid en die toepas van hierdie battery op Suid-Afrikaanse seuns van veertien- tot twee-en-twintig jaar, p. 97. A factor analysis of selected wartime fit ­ ness tests. Research Quarterly, 26:3, 1955, 277- 288, op p. 287. - 146 - Tabel 3. Die gemiddelde liggaamsgewig in ponde van skoliere. lotelinge en polisiestudente I SAP- SAW- SAW- SAW- Sko-kollege Art. Inf. Art.+Inf. liere I N=92 N=48 N=55 N=l03 N=l33 le Toets 157.59 143.83 - - - 2e Toets 154.78 145.25 150.04 147.81 150.50 Verskil 2.81 1.42 - - - Vanaf aanvangstoetsing tot finale toetsing was by die polisiestudente 'n geringe afname van 2.81 pond in liggaams­ gewig. By die lotelinge was 'n geringe toename van 1.42 pond.? Die polisiestudente was by aanvangstoetsing 7.09 pond swaarder as skoliere, en by finale toetsing 4.28 pond. Die lotelinge was by aanvangstoetsing 3.33 pond swaarder en by finale toetsing 4.75 pond swaarder as skoliere. Die polisie­ studente was by aanvangstoetsing 13.76 pond swaarder as die artilleriegroep; by finale toetsing was hulle 9.53 pond swaarder. Die polisiestudente was 6.97 pond swaarder as die artillerie- en infantariegroepe. De Lange l) vind dat weermaglotelinge 150.41 lb. en skoliere 150.88 lb •. gaweeg het, respektiewelik 2.60 pond en 0.38 pond swaarder as wat in die ondersoek gemeet is. 'n Groep Amerikaanse lotelinge wat deur Cousins 2 ) getoets is, het 152.4 pond geweeg, 2 pond swaarder as De Lange se 1. De Lange: 2. Cousins: 14 7 ./ •••••••• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel, p. 71. A factor analysis of selected wartime fit ­ ness tests, p. 277. - 147 - groep en 4.59 pond swaarder as die S.A.W. (A+I)-groey in hierdie ondersoek. Die Saldanha-groep wat Berends 1 getoets het, het 151.6 pond geweeg. De Lange 2 ) vind 'n korrelasie van 0.570 tussen liggaams­ lengte en -gewig van lotelinge, en 0.484 in die geval van skoolseuns. Standverspring en 800 voet-wisselloop toon 'n lae korrelasie met liggaamsgewig, terwyl optrekke aan die rekstang 0.852 vir lotelinge en 0.934 vir skoliere gekorre­ leer het met liggaamsgewig. By optrekke aan die rekstang heth hy die invloed van liggaamsgewig in aanmerking geneem en ilftcCloy 3 ) se formul·e vir optrekkrag (1.27 (aantal optrekke) .l33 X liggaamsgewig) gebruik. 4. Optrekke aan die rekstang (a) Onderstaande tabel toon dat daar by die weermag­ lotelinge vanaf eerste tot tweede toetsing 'n onbeduidende toename in optrekkrag was; by die polisiestudente was die toename egter hoogsbeduidend. Tabel 4. Statistiek uit die gemiddelde aantal o;ptrekke van weermaglotelinge en ;polisiestudente by aanvangs­ en finale toetsing N SAW'-ART. 48 48 SAP 92 I 92 1. Berendsg 2. De Lange: 3. De Lange: TOETS TOETS Ver- Standaard- Aard van skil afwyking verskil . 1 2 T.l 'I'. 2 8.48 9 0 21' • 73 3.04 3.30 . Onbeduidend , __ 45% 49% 4% 8.23 10.17 1.94 3.142 3.077 BHB op .1% 44% 55% 11% Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskikt- heid •.•••••••••• , p. 97. Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 71. Op cit. , p. 7 4. - 148 - Uit die persentasieverglyking blyk dat die weermaglotelinge 'n geringe vordering van 4% getoon het, terwyl die polisiestudente 'n vordering van 11%, getoon het. Wat dinamiese armkrag betref, het die polisiestudente be­ tekenisvol verbeter. (b) As bogaande gegewens onderling en met die prestasies van skoliere vergelyk word, blyk die volgende~ Tabel 5. Statistiek uit die gemiddelde aantal optrekke van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvan&stoets­ ing en 'n vergelyking met die gemiddelde aantal optrekke van skoliere SKO- SAW-A Ver- ! S.A. Aard van TOETS LIERE T.l skil Skoal SAW verskil 9.406 8.480 .926 3.674 3.039 Onbeduidend 50% 45'o 5% OPTREKKE SKO- SAP Ver- S.A. Aard var. AAN DIE LIERE T.l skil ISkool ::5A.P verskil REKSTANG 9.406 8.230 1.176 3.674 3.142 HB op 1% 50% 441<> 61; Skoliere het in vergelyking met die weermaglotelinge en poli ­ siestudente by die begin van opleiding, beter vertoon in op­ trekke aan die rekstang: by die weermaglotelinge was die ver­ skil onbeduidend en by die polisiestudente was die verskil hoogsbeduidend. In persentasie uitgedruk, was die skoliere 6% beter as die polisiestudente en 5% beter as die weermaglote­ linge. (c) 'n Vergelyking tussen die optrekkrag van skoliere, lote­ linge en polisiestudente, nadat laasgenoemde twee groepe 'n periode van opleiding ondergaan het, sien soos volg daar uit: 149/ . . . . . . . . . - 149 - Tabel 6. Statistiek ui t die gemiddelde q,an-c::tl optrekke v:1.n weermaglotelinge en polisiestudente by fin~le toet3- ing _ en die gemiddelde aJ.ntal optrekke van skoliere TOETS SKO- SAW Ver- S.A. Aard van LIERE (A+I) skil ISkool SAW Verskil 9.406 8.845 .561 3.674 3.064 Onbeduidend OPTREKKE 50% 4 7'7~ 3~t: SAP SKO- Ver- f.A. Aard van T.2 LIERE skil SAP ""S"kool verskil AAN DIE 10.17 9.41 I . 76 3.077 3.674 Onbeduidend 55% 50%; 5cr' ;o REKSTANG SAP SAW Ver- S.A. Aard van 'I'. 2 ( A+I) skil SAP SAW verskil 10.17 8.85 1.32 3.077 3.064 HB op 1% 55~;; I 47% 87~ I I By finale toetsing was daar 'n onbeduidende verskil tussen skoliere en weermaglotelinge (artillerie + infanterie). Dit stem ooreen met die bevinding van De Lange l) wat 'n onbedui­ dende verskil tussen die optrekkrag van rekrute en skoolseuns t gevind het. Hy vind verder dat leeftyd geen invloed op die op­ trekkrag van of skoliere of lotelinge het nie. Tussen die optrekkrag van die polisiestudente en skoliere was da2r by finale toetsing 'n onbeduidende verskil. Polisie­ studente was hoogsbeduidend beter ns die weermaglotelinge, 'n verskil van 81~. 150./ .•••.• 1. De Lange: Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 74. - 150 - (d) In 1931 het McCloy l) aangetoon dat lit;gaamsgewig 'n l:·Ja­ langrike faktor is wat in ~anmerking geneem moet word by die berekening v~ armkr~g wanneer dit deur middel van optrekke aan die rekstang of opstote op die brug getoets word. Hy beveel onder andere die volgende twee formules a~n vir die berekening van optrek- of opstootkrag van die arms: Totale Krag = 1·.27 (aantal optrekke) .l33 X gewig, of To tale Kr::tg = 1. 7_7 gewig + 3. 42 optrekke - 46. De Lange 2 ) het eersgenoemde formule gebruik. Wanneer die gemiddelde aantal optrekke,soos gevind in hierdie ondersoek, vergelyk word met die bevindinge van De Lange, sien dit soos volg daar uit~ Lotelinge 263.00 Skoliere De Lange se ondersoek Die huidige ondersoek • • • Verskil ••••••••••••••••• 252.00 11.00 263.00 257.00 6.00 Wat optrekkrag betref, was beide groepe van De Lange effens sterker. (e) Smith 3) vind dat 18-jarige seuns gemiddeld tot 8.~8 op­ trekke in staJ.t was, en 19-jariges tot 8.97 optrekke. 'n Ver­ gelyking met hierdie rcsultate toon d~t die 18-jarige skoliere beter vertoon hot as sowel die 18- en 19-jarige seuns van Smith se ondersoek. Smith se 19-jarige seuns was in optrekke effens beter as die we0rmJ.glotelinge in die huidige ondersoek. Die polisiestudente hot bater prest0er as die 18- en 19-jarige seuns v~n Smith se ondersoek. 151./ •••.••• 1. McCloy: A new method of scoring chinning and dipping. Research Quarterly, 2:4, 1931, p. 132. 2. De Lange: Die fisieke fiksheidsveroistes wat die S.A. le~r stel, p. 74. 3. Smith: Prestasieskale in aktiwiteite van die ligg'J.amlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar, p. 55. - 151 - (f) By 'n vergelyking met studente in liggi.amlike opvoeding, blyk die volgende l) ~ studonte in ligg,J.::tmlike opvoeding w·:ts gemiddeld tot 13.9 optrekke in stD.J.t 9 W'3.t 3-<.J.nsienlik boter is ::ts die van skoliere, waerm~glotelinge en polisiestudonte. Stu­ dente wnt ~an sport deelgeneem hot, kon 9.7 optrekke doen 2 ) wat effens beter is QS die prestasie van skoliere, beter as die van weermaglotelinge, en swakker :1s die V'!n poli.siestudente. Die gemiddelde prestasie van nie-sportdoelnemende studente 3) was 8.7 optrekke. Dit is sw~ker as die van skoliere, awakker as die van weermaglotelinge en a~sienlik swakker as die van polisiestudente. 1Nat optrekkrag betref, is studente in liggaJ..mlike opvoe­ ding ~ansienlik sterker as skoliere 9 weermaglotelinge en poli ­ siestudente. Hierdie groat verskil moet toegeskryf word <1an die feit dat studente in liggaamlike opvoeding aktief deelneem aan oefeninge op die rekst~g, ringe en toue wat sterk bevorder­ lik is vir die ontwikkeling van optrekkrag van die arms. Blanke mans van 19 tot 24 j .1ar do en 9. 28 optrekke gemiddeld. Dis effens swalcker as die gemiddelde aantal optrekke van sko­ liere, beter as die van weerm~glotelinge en swakker as die v~ polisiestudente. Bantoe 5) van dieselfde leeftyd het 'n ge­ middelde prestasie van 9.43 optrekke gelewer. Dit is effens beter as die van skoliere, beter ·1s die van weermaglotelinge en swakker as die van polisiestudente. 1. Putter: 2. Putter: 3. Putter: 4. Putter: 5. Putter: 152./ ............. . 'n Vergelyking van die ligga-unlike prestasie­ vermo~ tussen mansstudente in ligga3.mlike op­ voeding9 sportmanne en nie-sportmanne, p. 142. Op cit., p. 142. Op cit., p. 142. Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans, p. 227. Op cit., p. 227. - 152 - 5. Opstote op die brug (a) Die aantal opstote wat op die brug beh3.al word, kan deur 'n m:::tte van vaardigheid in die uitvoering daJ.rvan, bepaal word~ die tempo waarteen opstote gedoen word (so wil dit my voorkom), mag 'n invloed he op die finale prestasie. Toe 'n sekere proefpersoon opstote teen 'n gemiddelde tempo gedoen het, kon hy slags 20 opstote doen; toe die tempo verdubbel is, kon hy 30 opstote doen. Beida die groepe het 'n betekenisvolle vordering in op­ stote getoon. Gedurende periodes vir verpligte liggaunsoefe­ ninge word veelvuldig van opstote op die bodem gebruik gemaak en dit kon daartoe bygedra het dat in hierdie toets vordering gemeet is, beter ~s by optrekke 3.an die rekstang • . By sowel die weermaglotelinge as die polisiestudente is 'n beduidende vordering gemeet: die artilleriegroep het van 11.00 opstote by ~anv:::tngstoetsing verbeter tot 14.24, 'n b~ie hoogsbeduidende toen~e op die .1%-skaal. Die polisie­ studente het van 9.91 opstote verbeter tot 14.70 opstote, ook 'n baie hoogsbeduidende verskil. Tabel 7. Statistiek uit die gemiddelde aantal opstote van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangs­ toetsing en finale toetsing GROEP N TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil T.l T.2 verskil SA W-AR- 48 11.00 14.24 3.24 ~.59 4.54 BHB op .1~" TILLE- RIE 48 391~ 51'1~ 12% 92 9.91 14.70 4.79 14-495 5.092 BHB op .1% SAP 92 35'1~ 52'fv 17% ,Ueermaglotelinge het 'n vordering van 12~ getoon en polisie­ studente 'n vordering v~ 17%. 153 ./ ••••••• (b) Tabel 8. Statistiek ~it gie_g__e~~d_£"~~de aantal opstote van weer­ maglotelinge en polisiestudentc by aanvangstoetsing en die gemiddelde aantal opstote van skolier8 TOETS SAW-A SKO- Ver- S.A. Aard van T.l LIERE skil SA\/- "SK.~;'()L verskil 11.00 10.68 .32 4.594 4.553 Onbeduidend 39~~ 37% 2fo I OPSTOTE .. ':~, - 1 ~- .~. OP DIE SKOOL SAP Ver- S • A. ,_jl.ard van T.l skil ~ SK06~-sAP ·1 verskil BRUG 10.68 9.91 .77 4.553 4.495 Onbeduidend 37% I 35% 21; Weermaglotelinge was by aanvangstoetsing onbeduidend beter as skoliere. Gemeet aan die prcstasieskaal~ was da1.r 'n geringi; verskil van 2%. Polisiestudente was by a~nvangstoetsing onbe­ duidend swakker as skoliere 9 'n verskil van 2~ op die presta­ sieskaal. (c) Na voltooiing van hul basiese opleiding het sowel die w::::rmaglotelinge (artillerie + in:=:-anterie) as die polisiestu­ dente 'n baie hoogsbeduidende positiewe verskil met die skolie­ re getoon. Tabel 9. Statistiek :ui 1_9:._ie _g_e~id~-~J-.Sif; aant_~':L£I?_st~te van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toet::>~ 2:.£g_ en di.e gemiddelde opsto!e van skoliere SAW SKO- Ver- S.A. Aard van TOETS (A+I) LIERE ~-:kil SAW-"SKOOL verskil _13. 71 10.68 3.03 4.404 4.553 BHB op .l1v 48~- 372: 111~ 1:::::= ~:..:.--=~=.::==-.-+ - SAP SKO- Ver- S.A. Aard van T.2 LIERE skil SAP SKOOL verskil OPSTOTE 14.70 10.68 4.02 5.092 4.553 BHB OQ o lJ'o 52%; 37%· 15-~~ OP DIE :!.:=::;. ___ ·- SAP SAW Ver- l - S.A. Aard van T.2 (A+I) .. i2.~Lh__ -SAP SAW verskil BRUG 14.70 13 ~ 7~- .~9 5.092 4.553 Onbeduidend 52~6 48% 4r~ t . 154 ./ ............. . - 154 - Die weerm~glotelinge was by finale toetsing baie hoogsbedui­ dend beter as die skoliere, 'n verskil van 11%. Ook die po­ lisiestudente was baie hoogsbeduidend beter as skoliere, 'n verskil van 15%. Tussen die polisiestudente en die weermag­ groep was da~r 'n onbeduidende verskil van 4% in die guns van die polisiestudente. (d) 'n Vergelyking met die resultate van Smith l) toon die volgende: die 18-jarige seuns van Smith het gemiddeld 10.47 opstote behaal, 'n prestasie wat effens swakker as die van sko­ liere in hierdie ondersoek is; dis aansienlik swakker as die gemiddelde prestasies van weermaglotelinge en polisiestudente. Die 19-jarige9 van Smith het 'n gemiddeld van 12.85 opstote behaal, 'n prestasie wat aansienlik beter is as die van die 18-jarige akoliere in die huidige ondersoek, effens swakker as die prestasie van weermaglotelinge en redelik swakker as die prestasie van polisiestudente. 6. Standverspring (a) By die afneem van die toets het dit geblyk dat sta~d­ verspring 'n gewilde toets is: dis nie uitputtend nie en is positief, want elke proefpersoon is in staat om 'n redelike prestasie te behaal. Die toets leen hom uitstekend vir self­ kompetisie en motivering. Hoewel daar in byna alle ander toetse van die battery beduidende t~t hoogsbeduidende vordering gemeet is, het geen groep in die standverspringtoets noemenswaardige vordering getoon nie. Wanneer die fiksheidsindekse van die twee vorde­ ringsgroepe as basis vir die meting van vordering geneem word, blyk dat by albei groepe betekenisvolle vordering aangetoon is, By albei groepe toon die fiksheidsindekse dat beide groepe be­ treklik onfiks was by aanvangstoetsing. 'n Ooreenstemmende resultaat is by die meeste van die ander toetse gevind; slegs by standverspring is dit nie die geval nie. 155./ ••••.•• 1. Smith: Prestasieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar, p. 55. 155 - Dit wil my voorkom asof standverspring 'n toets is wat minder geskik is om vordering oor 'n betreklike kort termyn te meet. Die rede vir die geringe toename in hierdie onder­ seek kan twe~rlei wees~ of dryfkrag ontwikkel baie stadig, of die groepe wat getoets is het by aanvangstoetsing oor 'n ho~ peil van dryfkrag van die bene beskik. Volgens De Lange l)se prestasieskaal, beh~1.al die weermaglotelinge by qanvangstoet:::: ­ j ng 'n prestasie van 40% en die polisie studente 511~, 'n pres­ t~sie wat volgens hierdie skaal laag tot gemiddeld vertoon. Volgens die T-skalo van Putter 2 ) behaal die weermaglotelinge 38% en die polisiestudente 46%. Die hipotese dat beide groepe oor 'n ho~ mate van dryfkrag by aanvangstoetsing beskik het, geld volgens hierdie skale nie. Die voor die handliggende verklaring is dat dryfkrag van die bene, soos getoets deur die standverspringtoets, baie sta­ dig ontwikkel. Die vraag ontsta.1n of die ontwikkeling va.n dryfkrag, soos gemeet deur die standverspringtoets, nie dalk in sy ontwikke­ ling gestrem word as gevolg van ander komponente wat ook deur standverspring gemeet word nie, byvoorbeeld liggaamsbeheer en/of ko~rdinasie. Putter 3), Berends 4) en De Lange 5) is dit eens dat die standverspringtoets nie alleen dryfkrag van die bene meet nie, mg,ar ook 'n mate van ko~rdinasie van die liggaam. In die skietsprong wat by uitnemendheid 'n toets vir 1. ?. 3. 4. 5. 156./ •..••.. De L~nge~ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 102. Putter~ Die ligga1mlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans 9 p. 363. Putter~ Op cit., p. 165. Berends~ Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskikt­ heid en die toepas van hierdie battery op Suid-Afrikaanse seuns v~n veertien- tot twee-en-twintig jaar. Ongepubliseerde D.Ed.Ph.-proefskrif 9 Stellenbosch, 1960, pp. 133-134. De Lange: Op cit., p. 78. - 156 - die meting van koordinasie van die liggaam is 9 het beide die weermaggroep en die polisiegroep 'n betekenisvolle vordering get00n 9 Wat beteken dcJ,t d lar Wel In toename in kOordinaS ie WaS • As koordinasie die bepalende faktor in~andverspring moet weea, sou mens 'n ooreenstemmende mate van vordering in die standver­ spring verwag het. ~ ie skietsprong is 'n toets wat baie va~rdigheid vereis. By hertoetsing was die proefpersone reeds vertroud met die toets en dit kon veroorsaak d::1t 'n goeie vordering gemeet is. Die standverspringtoets vereis nie so veel va::trdigheid nie en dit kan ook 'n moontlike rede bied vir die geringe vordering. Dit wil voorkom asof dryfkr'lg v1.n die bene die bepalende faktor vir sukses in standverspring is, en dat dryfkrag deur middel van oefening stadig toeneem. (b) Vanaf aanvangstoetsing tot finale toetsing was daar by die weermaglotelinge 'n onbeduidende toename van 1% en 'n geringe afname van 1%, by die polisiestudente. Tabel 10. N SA W-AR- 48 TILLERIE 48 92 SAP 92 Statistiek uit die gemiddelde standverspring­ prestasie van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangs- en finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil 'l' .1 T.::: verskil 90.25 90.65 .40 9.070 8.467 Onbeduidend 43% 44~o 1% 95.48 95.30 .18 6.861 7. 570 Onbeduidend 55i· 54% l1o (c) 'n Vergelyking tussen weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing met skoliere, toon dat weermaglotelinge haogsbeduidende swakker was as skoliere. Skoliere het 10% beter presteer as lotelinge. Polisiestudente was onbeduidend beter as skoliere, 'n verskil van 2%. 157 ./ .......• Tabel 11. TOETS STAND- VER- SPRING - 157 - Statistiek uit die gemiddelde standverspringpres­ tasie van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en die gemiddelde standverspring­ prestasie van skoliere SKO- SAW-A Ver- S.A. Aard van LIERE T.l skil SKOOL SAW verskil 94.65 90.25 4.40 7.863 9.066 HB op l~t 53r~ 43'fi> 10~~ SAP SKO- Ver- S.A. Aard van T.l LIERE skil SAP SKOOL verskil 95.48 94.65 .83 6.861 7.863 Onbeduidend 55% 53% 27o (d) Na voltooiing van 'n tydperk van opleiding, vergelyk lo­ telinge en polisiestudente soos volg met mekaar en met skoliere~ Tabel 12. TOETS STAND- VERSPRING Statistiek uit die gemiddelde standverspringpres­ tasie van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die gemiddelde standverspring­ prestasie van skoliere SKO- SAW Ver- S.A. Aard van LIERE (A + I' skil SKOOL SAW verskil 94.65 91.79 2.86 7.863 7.503 HB 0_12_ 11? 53% 471~ 6J_:c SAP SKO- Ver- S.A. Aard van T.2 LIERE skil SAP SKOOI verskil 95.30 94.65 .65 7. 570 . 7.863 Onbeduidend 54~ 53J{· 1~~ ' SAP SAW Ver- S.A. Aard van T.2 (A+I) skil SAP SAW verskil 95.30 91.79 3.51 7.570 7.503 HB op 1% 54~~ 47~s 7~:0 158 ./ ..•.• ' • - 158 - Die skoliere en die polisiestudente het in die standverspring hoogsbeduid€md beter gevaar as die weermaglotelinge, 'n verski 1 van 6%, en 7'f~ respektiewelik, terwyl die skoliere en polisiestu­ dente onbeduidend van mekaar verskil het. (e) De Lange l) toon 'n gemiddelde prestasie van 95.20" vir skoliere en 94.08a vir lotelinge wat 'n onbeduidende verskil van 1.12" in die guns van skoliere is. Hoewel daar 'n geringe verskil tussen die gemiddeldes van hierdie ondersoek en die van De Lange is, toon dit dieselfde neiging~ die skolier pres­ teer beter. Die resultate van De Lange en die van hierdie onder- seek, verskil gering in soverre dit standverspring betref: Skoliere Lotelinge Verskil De Lange se resultate 95.20 (54~0) 94.08 ( 527~) 1.12/ 2c /' Huidige ondersoek 0 • • • • • • • 94.65 ( 53~o) 91.79 (47%) 2.86/ 6% Verskil . . . . . . . . . 0.55 ( l1o) 2.29 ( 5]'v) Die gemiddelde prestasie in standverspring vir 19- tot 24-jarige blanke mans is 93.8" 2)teenoor die 94.7" van skoliere, 91.8" van weermaglotelinge en 95.3" van polisiestudente. 'n Groep kwekelinge te Saldanha wat deur Berends 3 ) ge­ toets is, het 'n gemiddelde prestasie van 90.8 11 in standver­ spring behaal. 1. 2. 3 • 159./ •.••.•. De Lange~ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r stel7 p. 79. Putter~ Die liggaamlike geskiktheid van bJanke en nie­ blanke mans, p. 320. Berendsg Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskiktheid en die toepas van hierdie battery op Suid-Afri ­ kaanse seuns van veertien- tot twee-en-twintig jaar, p. 97. - 159 - (f) Studente in liggaamlike opvoeding presteer in die stand­ verspring aansienlik beter as skoliere, weermaglotelinge en po- siestudente. Dit blyk uit die resultate van Putter l)waar 'n gemiddelde prestasie van 103.9" vir studente in liggaam­ like opvoeding gemeet is wat aansienlik beter is as die 94.65 11 vir skoliere, 91.79" vir weermaglotelinge en 95.30" vir poli ­ siestudente. Studente wat aan sport deelgeneem het (RG:94.2") 2 ) vaar effens swakker as skoliere, beter as weermaglotelinge en swakker as polisiestudente. Studente wat nie aan sport deel­ geneem het nie (RG~ 92.0") 3) is swakker as skoliere en poli ­ siestudente, maar beter as weermaglotelinge. Hierdie resul­ tate van Putter stem ooreen met die van Postma & Berends 4 ) wat vind dat die gemiddelde standverspringprestasie van stu­ dente in liggaamlike opvoeding gelyk is aan 103", 'n pres­ tasie wat beter is as die van die groepe in die onderhawige ondersoek. 7. Skietsprong (a) Die skietsprong is 'n toets vir die meting van al ­ gemene liggaamsko5rdinasie. 'n Toename in prestasie by die skietsprong word vertolk as 'n toename in, of ontwikkeling van algemene ko5rdinasie. 1. 2. 3. Putter~ Putter~ Putter~ 160./ ...••.. 'n Vergelyking van die liggaamlike pres­ tasievermo~ tussen mansstudente in lig­ gaamlike opvoe_ding, sportmanne en nie­ sportmanne, p. 142. Op cit.~ p. 142. Op cit., p. 142. 4. Postma & Berends~ The construction of a practical phy­ sical fitness test battery for young men, p. 7. Tabel 13. GROEP N SA W-AR- 48 TILLERIE 48 92 SAP 92 - 160 - Statistiek uit die gemiddelde skietsprongpres­ tasie van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangs- en finale toetsing TOETS I TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil T.l T.2 verskil 54.49 59.81 5.32 :.3.44 12.96 B op 51u 41%; 49~:.. 8~" 54.09 62.63 8.54 11.86 11.65 BHB op .l~v 40~ 531~ 13yc 1 n Beduidende toename van 8~~ is by die weermaglotelinge ge­ meet. By die polisiestudente is 1 n baie hoogsbeduidende toe­ name van 131; gemeet. By albei groepe is 1 n betekenisvolle toe­ name in algemene liggaamskoordinasie aangeteken. (b) Tabel 14. TOETS SKIET- SPRONG Statistiek ui t die gemiddelde skietsprongpres.· tasie van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die skietsprongpres­ tasie van skoliere SKO- SAW-A Ver- S.A. Aard van LIERE T. 1 skil SKOOL SAW verskil 61.11 54.49 6.62 12.39 13.45 HB op 1<" l" 501v 4110 9~~ SKO- SAP Ver- S.A. Aard van LIERC T.l skil SKOOL SAP verskil 61.11 54.09 7.02 12.39 11.86 BHB op .17(; 50?~ 40~, 107~ 161./ ...•.•• - 161 - By toetsing aan die begin van opleiding het beide die lotelinge en die polisiestudente betekenisvol swakker gev~ar as skoliere, 'n verskil van 9% en lO}'c. respektiewelik. (c) Tabel 15. Statistiek uit die gemiddelde skietsprohgpres­ tasie van weermaglotelinge en polisiestudente by finale toetsing en die gemiddelde skiet­ sprongprestasie van skoliere TOETS SKO- I SAW Ver- S.A. Aard van LIERE (A+I) skil :SKOOL SAW verskil 61.11 60.71 0.40 12.39 11.62 Onbeduidend 501; 49?'~· lfc SAP SKO- Ver- S.A. Aard van SKIET- T.2 LIERE skil SAP :SKOOL verskil 62.63 61.11 1.52 11.65 12.39 Onbeduidend SPRONG 5310 507v 31" ,'= SAP SAW Ver- S.A. Aard van T.2 (A+I) skil SAP SAW verskil 62.63 60.71 1.92 11.65 11.62 Onbeduidend 537~ 49, 41\: By hertoetsing het beide groepe, weennag en polisie, onbedui­ dend van skoliere verskil, en ook onbeduidend ten opsigte van mekaar: die skoliere was effens beter (1%) as die lotelinge, terwyl die polisiestudente 4% beter was as die lotelinge en 3~ beter as die skoliere. Wat die skietsprong betref, het die lotelinge en die po­ lisiestudente 'n beduidende vordering getoon, hoewel hul eind­ prestasie in die skietsprong onbeduidend van mekaar en van skoliere verskil het. Studente in liggaamlike opvoeding lewer 'n gemiddelde pres­ tasie van 62.9" in die skietsprong l), wat beter is as die van skoliere, weermaglotelinge en polisiestudente. 162 ./ ...... . 1. Postma & Berends~ The construction of a practical phy­ sical fitness test battery for young men, p. 7. - 162 - 8. 2 Minute hoeksitte ("Sit-ups 11 ) (a) Aangesien die buikspiere in byna alle liggaamsoefe­ ninge en -aktiwiteite en vorms van liggaamlike arbeid betrek word, kan verwag word dat goeie vordering in hierdie toets behaal sal word. Dit is dan ook die geval~ albei groepe, weer­ mag en polisie, het 'n baie betekenisvolle toename van 20% en 26~~ respektiewelik in die 2 minute hoeksitte getoon. Tabel 16. GROEP N SA W-AR- 48 TILLERIE 48 92 SAP 92 Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermaglotelinge en po­ lisiestudente by aanvangs- en finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil T.l ! T.2 verskil 49.75 61.72 11.97 12.49 9.49 BHB op . 311o 517c 20% 44.63 59.50 14.87 9.072 8.674 BHB op .l'J' 22~S 481o 26'j~ t (b) As die aanvangsresultate met die van skoliere vergelyk word, blyk dat daar na skoolverlating 'n groot afname in die prestasievermoe van die buikspiere moes ingetree het, want die skoliere verskil baie hoogsbeduidend (in hulle guns) van sowel die lotelinge as die polisiestudente, naamlik 18% en 27~ respektiewelik~ 163 ./ .•..... Tabe1 17. TOETS 2 MINUTE HOEKSITTE - 163 - Statistiek uit die gemidde1de prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermag1ote1inge en po- 1isiestudente by aanvangstoetsing, en die pres­ tasie van sko1iere SKO- SAW-A Ver- S.A. Aard van LIERE T.1 ski1 ISKOOL SAW verski1 60.29 49.75 10.54 10.53 12.49 BHB op .11~ 497~ 31~~ 18~£ SKO- SAP Ver- S.A. Aard van LIERE T.1 ski1 SKOOL s .. P verski1 60.29 44.63 15.66 10.53 9.072 BHB op .17o 491G 22'fc 27% I (c) By hertoetsing was daar egter 'n onbeduidende verski1 tussen sko1iere aan die een kant 9 en 1ote1inge en po1isiestu­ dente aan die ander kant. Lote1inge was betekenisvo1 beter as die po1isiestudente in die prestasie van die 2 minute hoeksitt6. As in aanmerking geneem word dat die po1isiestudente by aan­ vangstoetsing s1egs 22% werd was teenoor die 31% van die weer­ mag1ote1inge, is die vordering en eindprestasie goed. 164./ ••••.•• Tabel 18. TOETS 2 MINUTE HOEKSITTE - 164 - Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 2 minute hoeksitte van weermaglotelinge en po­ lisiestudente by finale toetsing en die pres­ tasie van skoliere SAW SKO- Ver- S.A. Aard van (A+I) LIERE skil SA 'tv !SKOOL verskil 62.880 60.293 2.59 9.950 10.53 Onbeduidend 547~ 491~ 5% I SKO- SAP Ver- S.A. Aard van LIERE T.2 ski'l SKOOL SAP verskil 60.293 59.500 • 793 10.530 8.674 Onbeduidenc 49~c 487c 11;; SAW SAP Ver- S.A. Aard van (A+I) T.2 skil SAW SAP verskil 62.880 59.500 3.38 9.950 8.674 B op 5tv 5470 48% 6'iQ I 9. 100 tree-hardloop (a) Die ervaring leer dat snelheid~ net soos dryfkrag, 'n eienskap is wat stadig ontwikkel. Dit verklaar die onbe­ duidende vordering van 4% in snelheid by die polisiestudente. By die weermaglotelinge andersyds was daar 'n baie betekenis­ volle toename van .8 sekondes~ lykst~ande aan 20%. Hier­ die toename lyk onrealisties. Dis van belang om te weet dat die eerste toets in koue winterweer afgeneern is. Ten spyte van deeglike opwarming voel ek oortuig dat toestande nie gunstig vir topprestasie was nie. By hertoetsing was die weersornstandighede ideaal. Die it dat die lotelinge by aanvangstoetsing slegs 24% kon behaal~ toon dat hulle pres­ tasie op een of ander rnanier benadeel is. 16 5 ./ •..•••• - 165 - Tabel 19. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 1r0 tree-naelloop van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by aanvangs- en by finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van GROEP N 1 2 skil T.l T.2 verskil SA W-AR- 48 13.32 12.45 .87 .9217 .8).47 BHB op .l'j~ TILLERIE 48 24% 44% 20~~ 92 12.27 12.13 .14 .6340 .6301 Onbeduidend SAP 92 49% 53'76 4% (b) By aanvangstoetsing vaar die skoliere baie hoogsbeduidend beter as die lotelinge, 'n verskil van 23%. Soos in paragraaf (a) hierbo aangedui, kan weersomstandighede die oorsaak van die verskil wees. Die verskil tussen polisiestudente en sko­ liere was onbeduidend, 2% in die guns van die polisiestudente. Tabel 20. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 100 tree-naelloop van weermagloteling8 en polisiestu· dente by aanvangstoetsing en die prestasie in die 100 tree-naelloop van skoliere TOETS SKO- SAW-A Ver- S.A. Aard van LIERE T.l skil SKOOL SAW verskil 12.37 13.32 .95 1.201 .9217 BHB op .1% 47% 24~c 23yu I 100 TREE- SAP SKO- Ver- S.A. Aard van T.l LIERE skil SAP SKUUL verskil NAELLOOP 12.27 12.37 .10 .6344 1.201 Onbeduidend 497 4 7;Pc 27v 166 ./ .•••.•• - 166 - (c) Skoliere verskil in die eindtoetsing onbeduidend van so­ wel die lotelinge as die polisiestudente. Polisiestudente was beduidend beter as die weermaglotelinge, 'n verskil van 5%. Weermaglotelinge was 1% beter as skoliere en polisiestudente was 6% beter as skoliere. Tabel 21. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 100 tree-naelloop van weermaglotelinge en polisiestu­ dente by finale toetsing en die prestasie in die 100 tree-naelloop van skoliere I TOETS SAW SKQ- Ver- S.A. Aard van (A+I) LIERE skil SAW SKOOL verskil 12.33 12.37 .04 • 7142 1.201 Onbeduidend 48~~ 47~~ 1% SAP SKO- VER- S.A. Aard van T.2 LIERE SKIL SAP SKOOL verskil 100 TREE- 12.13 12.37 .24 .6301 1.201 Onbeduidend - 53% 47% 67~ NAELLOOF SAP SAW Ver- S.A. Aard van T.2 (A+I) skil SAP SAW verski1 12.13 12.33 .20 .6301 • 714 B op 5% 5 48% 5rv (d) As 'n toets vir snelheid en liggaamsbeheer gebruik De L~nge l) die 60 tree-wisselloop en vind 'n hoogsbeduidende verskil tussen die pre e van skoliere en weermaglotelinge 9 in die guns van die lotelinge. Die huidige resultate kan die bevinding nie bevestig nie. 1. De Lange~ 167./ Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. le~r st , p. 81. - 167 - (e) Ook in die toets presteer studente in 1iggaam1ike opvoe­ ding aansien1ik beter as die sko1iere, weermag1ote1inge of po1isiestudente. Putter 1 ) vind dat studente in 1iggaam1ike opvoeding 'n gemidde1de prestasie van 11.2 sekondes in die 100 tree-nae11oop behaa1. Dit is 1.17 sekondes vinniger as die van sko1iere, 1.13 sekondes vinniger as die van weermag1ote- 1inge en 0.93 sekondes vinniger as die van po1isiestudente. Ook studente wat aktief aan sport meedoen, toon 'n hoer ge­ midde1de prestasie in die 100 tree-nae11oop as sko1iere, weer­ mag1ote1inge en po1isiestudente. Hu1 gemidde1de prestasie was 11.8 sekondes 2 ). Studente wat nie aan sport dee1neem nie, vaar beter as sko1iere en weermag1ote1inge, maar verski1 nie van po1isiestudente nie; hu11e gemidde1de prestasie is 12.1 se­ kondes 3 ). (f) Smith 4 ) vind 'n gemidde1de prestasie van 12.2 sekondes vir 18-jarige seuns en 11.9 sekondes vir 19-jarige seuns oor die 100 tree-nae11oop. Die 18-jarige seuns is 0.2 sekondes vinniger as die 18-jarige sko1iere wat in die huidige onder­ soek getoets is9 Ql sekonde vinniger as die weermag1ote1inge en 0.1 sekonde stadiger as die po1isiestudente. Die 19- ja­ rige seuns van Smith is 0.5 sekondes beter as die sko1iere, 0.4 sekondes beter as die weermag1ote1inge en 0.2 sekondes be­ ter as die po1isiestudente. 1. 2. 3. 4. Putter~ Putter~ Putter~ Smith: 168 ./ .•••••. 'n Verge1yking van die 1iggaam1ike pres­ tasievermoe tussen mansstudente in 1ig­ gaam1ike opvoeding, sportmanne en nie­ sportmanne, p. 142. Op cit., p. 142. Op cit., p. 142. Prestasieska1e in aktiwiteite van die 1iggaam1ike opvoedkunde vir jonge1inge van 12 tot 19 jaar, p. 52. - 168 - 10. 800 voet-wisselloop (a) Uithouvermo~ is myns insiens die belangrikste kompo­ nent van fisieke fiksheid wat van sowel die soldaat as die po­ lisieman verwag word. Dit is voor die hand liggend dat in die opleiding van soldate en polisiemanne besondere aandag aan die ontwikkeling van die komponent gegee sal word. Die sukses van fiksheidsprogramme van beide inrigtings sal grootliks bepaal word deur die mate waarin hulle slaag om die fisieke uithouver­ mo~ van hul studente te bevorder. 'n Sold:1at en polisieman wat oor 'n swak fisieke uithouvermo~ beskik is 'n gevaar vir homself en vir sy land. Omdat fisieke uithouvermo~ dan so 'n pertinente plek in die opleidingsprogramme van die weermag en polisie inneem, is dit realisties om 'n groat vordering op hierdie gebied te ver­ wag. In albei toetse wat bedoel is om fisieke uithouvermo~ te meet (die 440 tree-hardloop en die 800 voet-wisselloop) is dan ook by albei groepe uitstekende vordering gemeet. Dit dui daarop dat daar 'n groat toename in uithouvermo~ was. In die 800 voet-wisselloop het die polisiestudente 'n vordering van 21% getoon. By aanvangstoetsing het 'n groat persentasie van die polisiestudente hierdie tats met die groot­ ste inspanning voltooi en tekens van uitputting getoon. By hertoetsing was die reaksie aansienlik minder. In talle geval­ le is wedywering tot die einde gehandhaaf. Ook by weermaglote­ linge is 'n betekenisvolle toename van 17% getoon, 'n verskil wat nes by die polisiestudente, baie hoogsbeduidend op die .1%­ skaal was. Tabel 22. GROEP N· SA W-AR- 48 TILLERIE 48 SAP 92 92 Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 800 voet-wisselloop van weermaglotelinge en po­ lisiestudente by aanvangs- en finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil T.l T.2 verskil 97.32 91.79 5.53 5.61 4.23 .BHB 0_1)_ .1~ 21~~ 38% 171" 92.13 85.44 6.69 5.824 5.352 BHB 0_.2_ .11!? 37AP SAW verski1 85.44 90.05 4.61 5.352 4.290 BHB op .11o 58% 431c 15ro I 170 ./ •••.••• - 170 - (d) De Lange l) vind 'n hoogsbeduidende verskil in die 800 voet-wisselloop tussen skoliere en weermaglotelinge, in die guns van die skoliere. In die huidige ondersoek was lotelinge effens beter as skoliere. Die resultate met betrekking tot die 800 voet-wisselloop verskil. Volgens De Lange was lotelinge se ge­ middelde prestasie 94.76 sekondes en die van skoliere 92.72 sekondes. In die huidige ondersoek het lotelinge 4.71 se­ kondes of 15% beter presteer as die groep wat deur De Lange ge­ toets is. Skoliere het 'n gemiddelde prestasie vao.~90. 48 sekondes getoon, 2.24 sekondes of 9% beter as die groep deur De Lange getoets. Ook hierdie resultate verskil. ...... __ Leeftyd en prestasievermoe in die 800 voet-wisselloop kor­ releer laag 2 ). Verskille in die prestasies van die lotelinge, polisiestudente en skoliere kan gevolglik nie aan die invloed van leeftyd toegeskryf word nie. (e) Polisiestudente het in die 800 voet-wisselloop beter ge­ v~ar as albei De Lange 3 ) se groepe: 25% beter as sy skolier­ groep en 31~ beter as sy lotelinggroep. Polisiestudente was 31~ beter in die 800 voet-wisselloop as 'n groep blanke mans tussen 19 en 24 jaar wat deur Putter 4 ) getoets is. 1. De Lange~ 2. De Lange~ 3. De Lange: 4. Putter: 171./ . . . . . . . Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 84. Op cit., p. 85 & 86. Op cit., p. 84. Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 198. - 171 - t (f) Putter l) vind dat blanke mans van 19 tot 24 jaar 'n g,.;.­ middelde prestasie van 95.2 sekondes oor die 800 voet-wissel­ loop lewer. Dit is aansienlik swakker as die van skolier-, weermag en polisiegroepe wat in die ondersoek getoets is. Ten opsigte van orgaansuithouvermo~ beskik die skolier, late­ ling en polisiestudent oor 'n groter prestasievermoe as die gemiddelde blanke man van 19 tot 24 jaar. Suid-Afrikaanse blanke mans van 19 tot 35 jaar toon 'n gemiddelde prestasie van 97.2 sekondes in die 800 voet-wisselloop. Ook hulle be­ skik oor 'n aansienlik laer uithouvermo~ as skoliere, lote­ linge en polisiestudente, 'n verskil van 22%, 22% en 38% res­ pektiewelik. (g) Skrywer is dit met Putter 2 ) eens dat die 800 voet-wissel­ loop 'n uitstekende toets is om algemene liggaamlike prestasie­ vermo~ te meet, beter as byvoorbeeld die halfmyl-hardloop of 440 tree-hardloop. U~t waarneming blyk dat die wissellooptoets 'n vollediger toets vir uithouvermo~ as die 440 tree-hardloop is. Proefpersone het 'n mate van weersin teen 'n 440 tree­ naelloop en die negatiewe ingesteldheid kan topprestasie ver­ hinder. (h) Wat prestasie in die 800 voet-wisselloop betref, het die polisiestudente alle ander groepe oortref. Die verskil moet toegeskryf word aan d feit dat die polisiekollege besondere klem op uithouvermo~-ontwikkeling le. Deelname aan strawwe veldlope en uitputtende hindernislope neem 'n prominente plek in hulle fiksheidsprogramme in. Hindernislope word nie in die basiese opleidingsprogramme.van die weermaglotelinge ingesluit nie, maar wel periodieke land- en veldlope. 1. Putter~ 2. Putter~ 172./ •.•.••• Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans, p. 198. Op cit., p. 197. - 172 - 11 •. 440 tree-hard1oop (a) Ook hier, soos by die 800 voet-wisselloop, is daar •n betekenisvol1e toename in prestasie by albei toetsgroepe. Nes by die 100 tree-nael1oop het die weermaggroep 'n groot vordering van 23% getoon. Weer is die prestasie in die eerste toets vermoedelik deur baie koue weersomstandighede in die wiele gery, en dit bied 'n moont1ike rede vir die omvang- ryke vordering van 22~ na 45%. Desnieteenstaande is dit 'n groot verbetering wat toon dat daar 'n groot toename in uit ­ houvermo~ was. Die polisiestudente toon 'n verbetering van 19%. In a1bei gevalle was die toename baie hoogsbeduidend op die .1%-skaal. Tabel 25. GROEP N SA W-AR- 48 TILLERIE 48 92 SAP 92 Statistiek uit die gemidde1de prestasie in die 440 tree-hard1oop van weermag1otelinge en poli ­ siestudente by aanvangstoetsin& en finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 ski1 T.l T.2 verskil 69.78 64.57 5.21 7.756 4.011 BHB op .1% 22% 45% 23% 66.94 62.80 4.14 4.669 3.701 BHB op .1% 34% 53fv 191~ (b) Soos by die 800 voet-wisselloop het sko1iere baie hoogs­ beduidend beter presteer as sowel die 1otelinge as die polisie­ studente by aanvangstoetsing. Dit versterk die vermoede dat die uithouvermo~ van jongmanne na skoolverlating sterk daal, en dat die weermag en po1isieko11ege hul studente op 'n veel laer fiksheidspeil kry as wat hulle was ten tye van skoolver­ lating. By aanvangstoetsing was die weermaglote1inge slegs 22% werd, 26% swakker as skoliere; polisiestudente was 34~ werd, 14% swakker as sko1iere. Van hierdie lae peil van uithouvermo~ moet die weermag en polisie hul studente afrig om 'n peil te bereik wat of beter of minstens vergelykbaar met die van skoliere is. 17 3 ./ •..•..• - 173 - Tabel 26. Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 440 tree-hardloop van weermaglotelinge en polisiestudente by aanvangstoetsing en die prestasie van skoliere SKO- SAW Ver- I S.A. Aard van TOETS LIERE (A T .1) skil SKOOL t SAW verskil 63.91 69.78 4.13 5.805 7.756 BHB op .17" 48% 221o 261 ! 440 TREE- SKO- SAP Ver- S.A. Aard van LIERE T.l skil :::>KOOL SAP verskil HARD LOOP 63.91 66.94 3.03 5.805 4.669 BHB op .1%; 48p.., 34% 14~" (c) By finale toetsing het die weermag- en polisiegroepe die agterstand wat hulle ten opsigte van skoliere gehad het, uit ­ gewis en selfs beter as skoliere presteer. Die polisiestu­ dente was 5% beter as skoliere en lotelinge by finale toetsing. Polisiestudente was beduidend beter aa weermaglotelinge. Tabel 27.·Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die 440 TOETS tree-hardloop van lotelin§e en polisiestudente by finale toetsing en die prestaae van skoliere SAW SKO- Ver- S.A. Aard van (A+I) LIERE skil SAW SKOOL verskil 63.90 63.90 - 3.592 5.805 - 48% 48% - SAP SKO- Ver- S.A. Aard van 440 TREE- T.2 LIE !ill skil SAP SKOOL verskil 62.80 63.90 1.1 3.701 5.805 Onbeduidend 531~· 48% 5% HARD LOOP SAP SAW Ver- S.A. Aard van T.2 (A+I) skil SAP SAW verskil 62.80 63.90 1.1 3.701 3.592 Bop 51~ 53% 48i\.l 5r~ 17 4 ./ •••..•• - 174 - (d) Die sko1iere, 1ote1inge en polisiestudente vaar in die huidige ondersoek beter as die 18- en 19-jarige seuns wat deur Smith l) getoets is. Die 18-jarige seuns van Smith het 'n gemiddelde prestasie van 65.60 sekondes behaa1 en die 19-jariges 'n gemiddelde prestasie van 64.42 sekondes. 12. Die Gallagher- en Brouha-opstaptoets (a) Die Gallagher- en Brouha-opstaptoets ( ook genoem die Brouha-toets) is 'n verkorte vorm van die Harvard-opstaptoets en is bedoel om organiese uithouvermo~ en algemene fiksheid te meet. 'n Toename in algemene uithouvermoe behoort ook (hoewel nie noodwendig nie) gepaard te gaan met 'n toename in organiese uithouvermo~. In sowel die 800 voet-wisselloop as die 440 tree­ naelloop, toetse wat albei uithouvermo~ meet, was da.ar 'n toe­ name in uithouvermoe by die lotelinge en polisiestudente. In verhouding met hierdie toename behoort daar ook 'n toename in organiese uithouvermo~ te wees. By die lote1inge is geen vordering gemeet nieg die Brouha­ indeks by aanvangstoetsing was 69 en by finale toetsing was dit nog steeds 69. By die polisiestudente is 'n vordering van 10.29 op die Brouhaskaal aangeteken, 'n toename vanaf 64.19 na 74.48; op die prestasieskaal is dit 'n vordering van 17~. In die 800 voet-wisse1loop en die 440 tree-naelloop het poli ­ siestudente 'n prestasie van 58% en 53~ respektiewelik behaal; weermaglotelinge het slegs 38% en 45% behaal. Hierdie ho~r peil in fisieke uithouvermo~ by polisiestudente word ook weerspie~l in die ho~r prestasie op die Brouha-indeks, naamlik 74.48 (55%) teenoor die 69 (47%) van weermaglotelinge. Die resultate toon aan dat die pei1 van uithouvermoe by die weermaglote1inge tydens finale toetsing sodanig was dat dit geen invloed op hul organiese uithouvermo~ of-fiksheid gehad het nie. Hoewel daar vordering in uithouvermoe was (soos gemeet deur die wis­ sellooptoets en die 440 tree-hardloop), is die uithouvermo~­ peil nie na wense nie. Hoewel albei groepe se programme by­ gedra het tot die bevordering van fisieke uithouvermo~, was die intensiteit van die prikkel by die weermaglotelinge nie sterk genoeg om organiese uithouvermoe te bevorder nie. Po­ lisiestudente het tydens hul opleiding twee of meer kere per I week 17 5 . . .... -· . - 175 - aan uitputtende veldlope of hindernislope deelgeneem; by die weermag was die verspreiding baie geringer 7 ongeveer een veldloop per week of selfs minder. Deelname aan hinder­ nislope is uitgesluit. Die verskil in topografie het tot ge­ volg dat die wedlope van die polisiekollege baie inspannender was as die van die gelyk Potchefstroom. Hierdie faktor het myns insiens die verskil in algemene- en organiese uithouver­ moe veroorsaak. Dit mag ook wees dat die ongure klimaat by ~anvangstoets­ ing 'n invloed op die hartslag gehad het: 'n verlaging in temperatuur veroorsaak dat die tempo van die hartslag daal en dit kon daartoe gelei het dat 'n hoer Brouha-indeks aange­ toon is as wat andersins.onder warmer weersomstandighede die geval sou gewees het. Dit bied egter geen rede vir die lae Brouha-indeks wat by finale toetsing by sowel die infanterie­ as die artillerie-groepe gemeet is nie. Tabel 28. GROEP N SAW-AR- 48 TILLERIE 48 SAP 92 92 Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die Gallagher- en Brouha-opstaptoets van weermag­ lotelinge en polisiestudente ~Y aanvangs- en finale toetsing TOETS TOETS Ver- S.A. Aard van 1 2 skil T.l I T.~ verskil €9 69 0 - - - 477~ 477~ 0 64.19 74.48 10.29 7.189 9.691 BH 8 op • lPc· 38% 55r~ 17;1c Aangesien skoliere nie die toets ondergaan het nie, kan ver­ gelykende prestasies nie gegee word nie. 176./ ••••.•• - 176 - (b) By finale toetsing was die polisiestudente hoogsbedui­ dend beter as weermaglotelinge~ 'n verskil van 10% op die pres~ tasieskaal en 6.24 op die Brouha-indeks. Tabel 29. TOETS G- & B- Statistiek uit die gemiddelde prestasie in die Gallagher- en Brouha-opstaptoets van weermaglo­ telinge en polisiestudente by finale toetsing SAP SAW Ver-· S.A. Aard van T.2 (A+I) skil SAP SAW verskil 74.48 68.24 6.24 9.691 8.550 BH.B op .11~ OPSTAPTOETS 5 55'' 45~" 10% Die artilleriegroep en die infanteriegroep·is op twee agtereenvolgende dae getoets en gemiddelde fiksheidsindekse van 69.00 vir die artilleriegroep en 67.60 vir die infante­ riegroep is gemeet, indekse wat onbeduidend van mekaar ver­ skil. Die gemiddelde fisieke fiksheidsindeks van die artil ­ leriegroep was 46 .4% teenoor die 49 .()cj, van die infant erie..:. groep, 'n onbeduidende verskil van 2j6%. Die resultate stem ooreen met die van die Brouha-toets. Hieruit kan afgelei word dat die Brouha-indeks by finale toetsing 'n betrouba­ re aanduiding vorm van die werklike indeks van weermaglote­ linge. (c) Volgens die standaarde wat die Brouha-toets stel, blyk die volgende~ l) 1. 50 of minder ........ . 51 - 60 ... 0 • 0 •••••••• 61 - 70 ............. . 71 - 80 0 ••••••••••••• 81 - 90 ............. . 91 en meer •...••...•. baie swak; swak; gemiddeld; goed; uitstekend; superieur. 177 ./ •••.•.• Mathews~ Measurement in physical education, p.200. - 177 - As bogenoemde standaarde verander word na persentasies volgens die aangehegte prestasieskaal, sien dit so daar uit~ 14% of minder •.••.•••. baie swak; 15% - 32% . . . . • . • . • • • • • swak; 33%- 49% ...••.....••. gemiddeld; 50%- 66% ..•.....••..• goed; 67% - 83% . . . . . . . . . . . . . ui tstekend; 84% en meer •.••••..••• superieur. Volgens hierdie skale het die weermaggroep by aanvangs- en fi ­ nale toetsing gemiddel~ vertoon. Die polisiestudente het by aanvangstoetsing gemiddeld vertoon, maar by finale toetsing het hulle verbeter na goed. (d) Strydom l) het die Brouha-toets op studente in liggaam­ like opvoeding toegepas. By twee toetsopnames tydens die eer­ ste en tweede semesters van die universiteitsjaar, is resulta­ te van 74.2 en 77.1 op die Brouha-indeks aangeteken. Die re­ sultate verskil gering van die van polisiestudente, maar ver­ skil aansienlik van die weermaglotelinge se resultate. Stu­ dente in liggaamlike opvoeding presteer ook in die toets beter. Die resultate van 'n groep ongeoefende studente 2), 64.2 en 61.6 volgens die Brouha-skaal, is aansienlik swakker as die resultate van die weermaglotelinge of die polisiestudente. 13. Die fisieke fiksheidsindeks (a) Aangesien daar in die ondersoek 'n groat aantal toetse gebruik is wat of dieselfde of verskillende komponente van fi ­ sieke fiksheid meet, is dit moontlik om kleiner en meer bruik­ bare toetsbatterye uit die groat battery saam te stel. Voorbeeld~ krag, uithouvermo~, snelheid, koordinasie, dryf­ krag en organiese fiksheid word aanvae.r as die belangrikste komponente van fisieke fiksheid. In die huidige ondersoek 1. Strydom~ 2. Strydom~ 17 8 ./ .••••••. Die invloed van oefening op die kardio­ respiratoriese ontwikkeling van mans­ studente, p. 90 tot 91. Op cit., p. 90 en 91. - 178 - is gebruik gemaak van nege toetse wat aspekte van fisieke fiksheid meet. Hulle word gegroepeer in Toetsbattery 1 en meet die volgende komponente: (1) optrekke aan die rekstang en opstote op die brug meet dinamiese armkrag; (2) standverspring meet dryfkrag van die bene; (3) die skietsprong meet algemene ko~rdinasie; (4) die 100 tree-hardloop meet hardloopsnelheid; (5) 2 minute hoeksitte meet die krag en uithouvermoe van die buikspiere; (6) die 440 tree-hardloop en 800 voet-wisselloop meet fi ­ sieke uithouvermoe; (7) die Gallagher- en Brouha-opstaptoets meet organiese fiksheid. Toetsbattery 1 is om verskillende redes ongeskik vir die me­ ting en toetsing van groot groepe: (1) die afneem daarvan vereis te veel tyd; (2) dit vereis duur apparaat; (3) die battery is te groot en lomp; (4) daar is groot oorvleueling in die toetsing van verskillende komponente van fisieke fiksheid; (5) die insluiting van toetse wat swaar en moeilik vervoerbare apparaat vereis, beperk die toepas­ baarheid van die battery verder. Om die rede is besluit om kleiner en bruikbaarder toetsbatte­ rye uit Toetsbattery 1 saam te stel. Toetsbattery 2 word saamgestel met weglating van die Brouha-toets~ die afneem van die toets is tydrowend en ver­ eis boonop duur apparaat. Ook die toetsbattery is nog onder­ worpe aan die meeste van die besware hierbo genoem en vereis verdere vereenvoudiging. Toetsbattery 3 sluit die volgende toetse in: (1) optrekke aan die rekstang; (2) 100 tree-naelloop; (3) 2 minute hoeksitte; (4) 800 voet-wisselloop; (5) skietsprong. In die plek van optrekke aan die rekstang kan opstote op die brug gebruik word en die 440 tree-hardloop kan die 800 voet- 179./ •..•.... - 179 - wisse11oop vervang. Toetsbattery 4 word uit die volgende toetse saamgestel~ (1) optrekke aan die rekstang of opstote op die brug; (2) 100 tree-hardloop; (3) 2 minute hoeksitte; (4) 800 voet-wisselloop of 440 tree-hardloop. Voorkeur word gegee aan die 800 voet-wisselloop aangesien dit 'n vollediger toets vir die meting van uithouvermo~ is. Toets­ battery 4 is geskik vir toepassing op groat groepe proefper­ sone, want dit (1) meet die belangrikste komponente van fisieke fiksheid; (2) bestaan uit eenvoudige toetse; (3) vereis min apparaat; (4) kan vinnig afgehandel word; (5) vereis geen spesifieke vaardighede nie; (6) toets die komponente wat dit voorgee om te meet sekuur• en (7) die battery is saamgestel uit toetse waarvan die gel- digheid9 betroubaarheid en objektiwiteit deur na­ vorsing bewys is. Die geldigheid van hierdie battery is egter nie aan Toetsbatte­ ry 1 getoets nie. (b) By die vergelyking van die verskillende fisieke fiksheids­ indekse is gebruik gemaak van Toetsbatterye 1 en 2: Toetsbat­ tery 1 waar die weermaglotelinge (artillerie en/of infanterie) en die polis studente vergelyk word; van Toetsbattery 2 is gebruik gemaak waar skoliere met of die weermaglotelinge of die polisiestudente vergelyk word. Waar die resultate van die huidige ondersoek met die van ander ondersoekers vergelyk word, is die rou gegewens eers verwerk tot persentasies volgens die prestasieskale van die ondersoek, en dan is 'n vergelyking gemaak. Die fisieke fiksheidsindeks verteenwoordig die persen­ tasiegemiddeld van die betrokke toetsbattery wat gebruik is. Die fisieke fiksheidsindeks van Toetsbattery 1 kan soos volg bereken word~ 180./ ••••.•• - 180 - Tabe1 30. Die sameste11ing van die fisieke fiksheidsindeks vo1gens Toetsbattery 1 van proefpersoon 'N.J. Bur­ nett N AM:.·I VAN TOETS 1. Optrekke aan die rekstang 2. Opstote op die brug •.••• 3. Standverspring ••...•.••• 4. Skietsprong •••.••..••••• 5. 100 tree-hard1oop ..••.•• 6. 2 minute hoeksitte ••••.. 7. 440 tree-hard1oop ••..••• 8. 800 voet-wisse11oop .•••• 9. Brouha-opstaptoets ••..•• 1NERKLIKE PREST AS IE 15 18 98 80 10.9 70 62 84 75 Tot a ·3.1 • • • • • • • f1 ••••••• o o • Aanta1 toetse ••••••••.•. Fisieke Fiksheidsindeks • PERSEN­ TASIE 80 63 60 77 82 66 56 62 57 603 9 67~Z Die prestasie van 18 opstote word op die prestasieskaal afge- 1ees en sy ekwiwa1ent in persentasie uitgedruk, d.w.s. 63%, word aangeteken. Die aanta1 toetse word gete1 en die totaa1 van die persent~sieko1om word saamgeste1, naam1ik 603. Dit word dan gedee1 deur die aanta1 toetse en sodoende word die fisieke fiksheidsindeks saamgestel. In bogenoemde tabel het W.J. Burnett 1 n fisieke fiksheidsindeks van 6~~ gehad, wat rede1ik hoog is. (c) Die S.A.W.-Arti11eriegroep het by aanvangstoetsing en ge­ meet aan Toetsbattery 1' In fisieke fiksheidsindeks van 34. 8ro getoon. Na vo1tooiing van hu1 basiese op1eiding het hu1 in­ deks gestyg na 46. 47~, 1 n styging vanlLC?~ wat as hoogsbeduidend R.1.ngedui word .. 181./ •...... · Tabel 31. TOLTS FISIEKE FIKSHEIDS- INDEKS - 181 - Statistiek uit die fisieke fiksheidsindeks van weermaglotelinge (artilleriegroep) by aanvangs­ en finale toetsing, g0meet aan Toetsbattery 1 SAW-ART Ver- S.A. Aard van T. 1 T. 2 skil T. 1 T. 2 verskil 34.8 46.4 11.6 11.26 10.51 BHB op .17< Die baie hoogsbeduidende toename bewys dat die fisieke fiks­ heidsprogramme wat die lotelinge gevolg het, 'n besliste positiewe bydrae gelewer het ter bevordering van hul fisieke fiksheid. Ek vind geen bevestiging vir die gevolgtrekldng van De Langel) dat die driemaande basiese opleiding van die weermag geen be­ sliste bydrae tot die bevordering van die fisieke fiksheid van die loteling lewer nie. VV':Larmee De Lange vermoedelik nie reke­ ning gehou het nie, is die omvangr~ke afname in fisieke fiksheid nadat die skolier die skool verlaat het. (Sien tabel 31). (d) Die toename in fisieke fiksheid by die polisiestudente was effens groter as by die weermaglotelinge. By aanvangstoetsing en geme.Jt a.an Toetsbattery 1, was clie fisieke fiksheidsindeks van die polisiestudente 39.3~. By finale toetsing het die in­ deks gestyg na 53. 4~i, 'n toename van 14 .1;:, wat baie hoogsbedui­ dend is. By aanvangstoetsing hat die polisir.::studenta en we..;r ­ mJ.glotelinge (artilleriegr6ep) beduidend van mekaar verskil wat fisieke fiksheid betref, in die guns van die polisiestudente. (Sien tabel 32). 1. De Lange: 182./ •.••.• Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel, p. 92. Tabel 32. TOETS FISIEKE FIKSHEIDS- INDEKS - 182 - Statistiek uit die £isieke fiksheidsindeks van _Eolisiestudente by aanvangs- en finale toetsing gemeet aan Toetsbatter~ S.A.P. Ver- S.A. Aard van T.l T"2 skil T.l T.2 verskil 39.3 53.4 14.1 9.199 8. 307 .BHB op .11: Die betekenisvolle toename in prestasie toon d,:lt die fiks­ heidsprogram wat die SAP-kollege toegepas het op troepe 52, 53 en 54 van 1967, 'n baie positiewe bydrae tot die bevordering van fisieke fiksheid gelewer h6t. (d) Gemeet aan Toetsbattery 2 het die weermaglo inge by aanvangstoetsing 'n baie hoogsbeduidende erstand van 13. 7 4P-. '<:t ~ p:j p., 0 omp:; ...... ~ CO::.C;-=1 ww NI::Q .;::!- ll=l 0 8 0 ·- - 70 14.3 104 26 32 74.8 42 0 1 - - 71 - - - - 74.5 - 1 2 - - - 14.2 - 27 33 74.3 43 2 3 - - 72 - 103 28 - 74.1 - 3 4 - ~ - 14.1 - 29 34 73.8 44 4 5 - ..!. - - - - - 73.6 - 5 t-------- --------------------------------------------------- -------- 6 1 - 73 - 102 30 35 73.4 45 6 7 - 2 - 14.0 - 31 36 73.2 46 7 8 - - 74 - - - - 72.9 - 8 9 - - - 13.9 101 32 37 72.7 47 9 10 - - 75 - - 33 - 72.5 - 10 -------- --------------------------------------------------- -------- 11 2 3 - - - - 38 -~~ 2 • 3 48 11 12 - - 76 13.8 100 34 - 72.0 - 12 13 - - - - - 35 39 71.8 49 13 14 - 4 77 13.7 - 36 40 71.6 50 14 15 - ·- - - 99 - - 71.4 - 15 ..,. _______ --------------------------------------------------- -------- 16 3 - - - - 37 41 71.1 51 16 17 - - 78 13.6 - 38 - 70.9 - 17 18 - 5 - - 98 - 42 70.7 52 18 19 - - 79 13.5 - 39 43 70.5 53 19 20 - - - - - 40 - 70.2 - 20 ------- -------------------------------------~------------- -------- 21 - 6 80 13.4 97 - 44 70.0 54 21 22 4 - - - - 41 - 69.8 - 22 23 - - 81 - - 42 45 69.6 55 23 24 - - - 13.3 - 43 - 69.3 - 24 25 - 7 82 - 96 - 46 69.1 56 25 ------- --------------------------------------~------------ --------- 26 - - - 13.2 - 44 47 68.9 57 26 27 5 - 83 - - 45 - 68.6 - 27 28 - 8 ·- - 95 - 48 68.4 58 28 29 - - - 13.1 - 46 - 68.2 - 29 30 - - 84 - - 47 49 68.0 59 30 192./ ••••••.. % 31 32 33 34 35 1 6 9 10 85 86 - 192 - ~ 8 0 0 rl 13.0 94 12.9 93 48 49 50 8 50 67.7. - 67. 5' 51 67.3 - . 67.1 52 66.8 -7 60 61 62 I % 31 32 33 34 35 ~------ ------------~-------------------------------------- -------- 36 37 38 39 40 7 11 87 88 12.8 92 12.7 91 51 52 53 . 54 - 66.6 53 66.4 54 66.2 - 65.9 55 65.7 63 64, 65 36 37 38 39 40 ----------------------------------------------------------- -------- 41 42 43 44 45 8 12 89 12.6 90 12.5 91 90 55 56 57 - 65.5 56 65.3 57 65 .o - 64.8 58 64.6 66 67 68 41 42 43 44 45 _______ ., ______________________ -:----------------------------- -------- 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 ------- 61 62 63 64 65 13 .4 92 9 12.3 93 14 12.2 94 15 .1 10 95 89 88 87 58 59 60 61 62 63 64 - 64.4 59 64.1 - 63.9 60 63.7 61 63.5 - 63.2 62 63.0 - 62.8 63 62.5 64 62.3 69 70 71 72 73 --------------------------------------------------- - 16 96 12.0 86 65 - 62.1 74 - - - - 96 65 61.9 75 - 97 11.9 - - 61.6 ~ - - - 85 67 66 61.4 76 - 17 98 11.8 - 68 - 61.2 - ------------------------------~-------------------- 18 99 11.7 12 100 11.6 84 83 69 70 71 67 61.0 68 60.7 - 60.5 69 60.3 - 60.1 77 78 79 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 -------- 56 57 58 59 60 -------- 61 62 63 64 65 193./ ••••••o••••• - 193 - 112' / 6. ~ 1 /y '4 7 j3 9 ~ ;. / ......... \. lJ -., ti 1'£11'£10 r1l I 1'£1 P-; 8 1'£18 ~HI<::; 1?£11'£11 1'£1 0 ~~ t;~ f I % MA~ ~~ p::j 0 ~~ ~ ~ 8 ~ 1>1'£1 ~en ~!l.· .. cd 8/ 0 WP-; ~~~ w p 0 p::j owo Hp::j ::a:~ 0~ §) ot.i&l P-;p..;p::j 0 p::j OOJXI 0 ~ OHO ~ E4, 0 '<:j-""O P::P-;0 r-1 CO:S:....:l N:l:l '<:j- ....::1 (1!:108 ( !/ •c ; 66 - '- \- - - 72 70 5\3.8 80 67 - 19 191 _ _ 73 _ 5M. ·-"""'··· 68 - . - (; 11.5 82 -.. /- ·· .. 11 5 •. 4 e·1 .. 69 13 - ~2 . - - 7.4 7 2 5 ~,2 8? --~i--- e--=---~~---ro)---=~_:~---si----~?."''--7~--~----~-- 72 - - ~~ - - 7~ - ~~5 r_ 73 - - i 11.3 - 77 _', 74 5Ef.3 8'4 74 - 21 {04 - - 78 75 5-8.0 .·- 75 14 - \- 11.2 80 /- - 57-~.s 85 ' \ ) r------- 76 77 78 79 80 ------- 81 82 83 84 85 t------- 86 87 88 89 90 ._ _____ _ 91 92 93 94 95 ------------~-----------------~---------~------~-- - ~ 1Ji5 - - 79\.\ 76 5/f .6 ~6 - 22 1- - - 80: - ~ 3 - - - :ho6 11.1 79 :;: 77 57-~1 87 - .. ..:. ..:; - - 8J. - 5~. 9 - _:: ____ =---~~---==~~----=----~---~~--~~----~~-- - 2 3 \_ - 7 8 (. - 7 9 :.; 6). 4 1- - - 1f8 10.9 . - \83 - 5~.2 89 - - 1- - - 8'X} 80 56 ~.,0 9D - 24 ~o9 - 77 a~ - 55.,13 16 - \) 10.8 - (- 81 5f.5 91 --=----=---:~-----=------=----~----=--5~-----=-- - - 4:o 10.7 76 ~ 82 5§ :Q 9~ -=~---:~---~·~~---=~_:~---~~----~;; ___ ;~ __ !!~! ____ ;! __ - - 12 - - ~- - 5t4~ - - 26 , 10.5 - 9P 85 5 .o 9·5 - - 1J3 - 74 l~ 86 5 .7 .- - - ~ - - ~ 2 - 5 :p g(i 18 21 1p4 1o.4 - 1 87 5~13 ~1 ------- ______ ..;. ____ j __________________ J-________ E------.J.--- \ \ ·-. \ 96 97 98 99 100 - - ~ - 73 93 - 53.~ i - - ~ 1o.3 - 9A 88 52/8 91e - 28. 1i5 - - ~ - ~.6 ~ 19 2~ 1t6 10.2 72 §) ~6 ~~~ 1[J / t ~ t"' ~ % 66 67 68 . 69 70 -------- 71 72 73 74 75 -------- 76 77 78 79 80 -------- 8.!. 82 83 84 85 -------- 86 87 813 89 90 -------- 91 92 93 94 95 -------- 96 97 98 99 100 19 4 .·/ •••••••••••••• TABEL 41 STATISTIEICE OM DIE VORDERINO VAN WEERMAGLOTELINGE EN POLISIESTUDENTE AAN TE TOON S.A.W~ ARTILLERIE TOETS 1 ~~ 2 S.A.P.- KOLLEGE TOETS 1 EN 2 TOETSBATTERY 1 TOETS l TOETS 2 T-vTAARDES AARD VAN TOETS 2 TOETS 1 T-vJAARDES AARD VAN VERSKILLE VERSKILLE RG. RG. GV = 94 - RG. RG. GV = 182 - OUDERDOM OP 30,9,67 •• - 19.01 - - 20.13 - - - LIGGAAMSLENGTE IN DUIME 69.40 69.75 0.583 ONBEDUIDEND 70.23 69.86 0.046 ON.BEDUIDEND LIGGAAMSGEIHG IN PONDE 143.83 145.25 0.421 ONBEDUIDEND 154.78 157.59 0.996 OB AFNAME 1. OPTREKKE ..•.•...•• 8.48 ~.21 1,123 ONBEDUI DEND 10.17 8.23 4.231 BHB OP .1% 2. OPSTOTE ••••.••.••• 11.0) 14.25 4-909 BHB OP .1% 14.70 9-91 6.765 BHB OP .1% 3. STANDVERSPRING ••.• 90.25 90.6; 0,223 ONBEDUIDEND 95.30 95.48 0.169 ONBEDUIDEND 4· SKIETSPRONG ••••••• 54.49 59.81 1.960 B OP 5% 62.63 54.09 4.928 BHB OP ,1% 5· 2 MINUTE HOEKSITTE 49·75 61.72 5.266 BHB OP .1% 59-50 44.63 I 11.360 i BHB OP ,1% .1% ' 6. 100 TREE-HARDLOOP , 1.}.32 12.45 4.830 BHB OP 12.13 ! 12,27 1.502 ON.BEDUIDEND 1· 800 VOET-WISSELLOOP 97 .. 32 91.19 5·416 BHB OP .1% 85.44 92.13 8.112 BHB OP .1% 8. 440 TREE-HARDLOOP • 69.76 64.57 3.631 BHB OP .1% 62.80 66.94 6.667 BHB OP .1% 9• GALLAGHER- EN 69.00 69.00 - GEEN TOENAME 74-48 64.19 8.147 BHB OP .1% BROUHA- OPSTAPTOETS TABEL 42 STATISTIEKE O:M DIE PERSENTASIEVORDERING VAN vlEERMAGLOTELINGE EN POLISIESTUDENTE AAN TE TOON S.A.W. ARTILLERIE TOETSE 1 EN 2 S.A.P.- KOLLEGE TOETSE TOETSBATTERY 1· TOETS l TOETS 2 TOE NAME AARD VAN TOETS 1 TOETS 2 TOENAME VERSKILLE RG. RG. % - RG. RG. % 1. OP TREKKE • . • • • • •••• 45 49 4 ONBEDUIDEND 44 55 ! 11 2. OPSTOTE •oo••Q•oo• 39 51 12 BHB. 35 52 17 3. STANDVERSPRING •.•• 43 44 l OB. 55 54 -l 4· SKIETSPRONG • • • • • • 41 49 8 BEDUIDEl'l"'l 40 53 13 s. 2 MINUTE HOEKSITTE 31 51 2!D BHB. 24 48 26 6. 100 TREE-HARDLOOP 24 44 ~0 BHB. 49 53 4 f• 800 VOET-WISSELLOOP 21 3S 11 BHB. 37 58 21 8. 440 TREE-HARDLOOP 22 45 23 BHB. 34 53 19 9· GALLAGHER- EN 47 47 38 55 17 BROUHA-OPSTAPTOETS - - 10. FISIEKE FIKSHEIDS- HOOGS- INDEKS OP TOETS 34.8% 46.4% 11·.6% BEDUIDEIID 39.3%1 53·4% 114.1% BATTERY 1 ••••••••• 1 EN 2 AARD VAN VERSKILLE - BHB. BHB. GEEN TOENAME BHB • BHB. ONBEDUIDEND BHB. BHB. BHB. BHB STATISTIEK OM DIE VERSKIL IN PRESTASIE AAN TE TOON TUSSEN Ag SAW-LOTELINGE TABEL 43 ARTILLERIE TOETS 1 EN SKOLIERE; B: SAP-STUDENTE TOETS 1 EN SKOLIERE A. B. SArf-ARTILLERIE TOETS 1 EN SKOLIERE SAP-KOLLEGE TOETS 1 EN SKOLIERE TOETSE AARD VAN AARD VAN SAW-A Tl SKCI;IERE J:-WAARDES VERSKILLE SAP Tl SKCLIERE T-tiAARDES VERSKILLE RG. RG. GV=179 - RG. RG. GV=223 - OUDERDOM OP 30.9.67 •• 19.24 18.10 20.13 18o10 LIGGAAMSLENGTE IN DUHlE 69.40 69.56 69.86 69.56 LIGGAAMSGEWIG IN PONDE 143.83 150.50 157·59 150.50 1. OPTREKKE ••••••.••• 8.48< 9.406 1.708 ONBEDUIDEND 8.230 9·406 2.573 HB OP 1% 2. OPSTOTE •••.••••••• 11.00 10.68 0.4145 ONBEDUIDEND 9.910 10.684 1.263 ONBEDUIDEND 3. STA1~VERSPRING •••• 90.25 94.65 2.981 HB OP 1% 95-480 94.650' 0.834 ONBEDUIDEND 4· SKIETSPRONG ••••••• 54-49 61.11 2.959 HB OP 1% 54.09 61.11 4.286 BHB OP .1% 5· 2 ~ITNUTE HOEKSITTE 49-75 60.29 5.215 BHB OP .1% 44.63 60.29 11.872 BHB OP .1% 6. 100 TREE-HARDLOOP • 13.32 12.37 5.628 BHB OP .1% 12.27 12.37 0.1493 ONBEDUIDEND 7· 800 VOET-WISSELLOOP 97-32 90.48 7.013 BHB OP .1% 92.13 90.48 2.045 BOP 5% 8. 440 TREE-BARDLOOP • lii9.78 63.91 3.360 BHB OP .1% 66.94 63.91 4.326 BHB OP .1% 9· G. & B.-OPSTAPTOETS 69.00 - - - 64.19 - - - _TABEL 44_ STATISTIEK UIT DIE VERGELYKING VAN DIE PRESTASIES VAN A: S.AW-ARTILLERIE TOETS 1 ?1IET SKOLIERE 2 B: SAP-STUDENTE TOET§ 1 MET SKOLIERE 9 C: SAP-STU­ DENTE TOETS 1 MET SAW-ARTILLERIE TOETS 1 2 UI·TGEDRUK IN PERSENTASIES ------~ l A B c SAW-ART Tl & SKOLIERE SAP T1 & SKOLIERE SAI>T-ART T1 & SAP T1 TOETSE SAW SKO- VERSKIL SAP SKO- VERSKIL SAW SAP VERSKIL T1 !LIEBE SAW SKOOL T1 LIERE SAP SKOOL T1 T1 SAl-T SAP ===== p=====~ ---- ====== F==== ======= ==:::::= ====== =<==== ==== ---- ----- RG. RG. RG. RG. RG. RG. 1. OPTREKKE •••••••••.•••. 45 50 - 5 44 50 - 6 45 44 1. - 2. OPSTOTE ••••.;o•~•o•o•• 39 37 2 - 35 37 - 2 39 35 4 - 3. STANDVERSPRI NG ....... 43 53 - !0 ?55 ~3 - 2 43 55 - 12 4· SKIETSPRONG ••••• 0 •• 0 •• 41 50 - 9 40 50 - 10 41 40 1 - 5· 2 MINUTE HOEKSITTE • 0 •• 31 49 - 18 "22 49 - 27 31 22 9 - 6. 100 TREE-HARDLOOP ..... 24 41 - 23 149 47 2 24 -49 - 25 1· 800 VOET-WISSELLOOP .. 21 4~ - 21 37 4~ - 5 21 37 - 16 8. 440 TREE-HARDLOOP ..... 22 48 - 26 34 48 - 14 22 34 - 12 9· G.& B.-OPSTAPTOETS • 0 •• - - - - - - - 47 38 9 - 10. FISIEKE FIKSHEIDSINDEKS Jl..:&% 47-0% - 13. -n0 3).5% 47.0% - 1.5% 34-~ JJ-3% - I 4-5~ .f3te VERSKIL: OGSBEDUIDEND VERSKIL~ ~~~~-•.aEDUIDE1ID VERSKIL: QIBEDUIDEND co 0'.. rl TABEL 45 STATISTIEK UIT DIE VERGELYKING VAN DIE PRESTASIES VAN A~ SAW( ART.+ INF.) EN SKOLIERE; B: SAP TOETS 2 EN SKOLIERE; C: SAW(ART. + INF.) EN SAP TOETS 2. A B c SAW (A+1) EN SKOLIERE SAP TOETS 2 & SKOLIERE SAW (A+1) EN SAP TOETS 2 ......... Cfi ~Pil rf.l ZPil ......... Cfi ~ril H ~ Pil ~~ (\1 1-r':l Pil ~~ H (\1 § ~~ ~ A p:; A ~ TOETSE p:; H 8 Pil ~ H 8 H '-"' H ~ A~ H A~ '--"' ~ s~ ..:I ~ s ea ~ 0 ~~ ~~ ~ ~ ~ rf.l f;3 I Cfi I 8 Cfi 8 RG. RG. GV=23L RG. RG. GV=223 RG. RG. GV=192 OUDERDOM 19.01 18.10 20.13 18.10 19.01 20.13 LIGGAJ,.MSLENGTE 69.57 69.57 70 .. 23 69.57 69-57 70.23 1.919 OB LIGGAMiSGEWIG ;.I-47.81 ~50o50 154.78 150.50 147.81 154-78 2.978 HB OP 1% 1. OPTREKKE •• 8.845 9-406 1.278 OB 10.17 9-41 1.681 O.B 8.85 10.17 2.996 H.B OP 1% 2. OPSTOTE ••• 13 .. 709 po.684 5-156 BHB OP.1% 14.70 10. 68416. 069 BH.B OP.1% 13-71 14.70 1.444 OB 3. STANDVER- ~1.786 ~4.654 2.851 HB OP 1% 95.30 94· 6510.6232 OB 91·79 95-30 3.247 H.B OP 1% SPRING 4· SKIETSPRONG (IJ.710 61.11 .2539 OB 62.63 61.11 ·9383 OB 60.71 62.63 1.148 O.B 5· 2 :MINUTE 62.88 60.29 1.927 OB 59-50 60.293 .6160 OB 62.88 59.50 2.528 .B OP 5% HOEKSITTE 6. 100 TREE- 12.33 12.34 .014 OB 12.13 12-:n 1. 946 OB 12.33 12.13 2.074 .B OP 5% HARD LOOP 7· 800 VOET- 90.05 90.48 .6321 OB 85.44 90.48 6 ·550 BHB OP.1% 90.05 85.44 6.574 BHB OP.1% WISSEWXP 8. 440 TREE- 63.90 63.90 - GEElfVERSK 62.80 63.91 1.750 O.B 63.98 62.80 2.165 B OP 5% HARD LOOP 9· G.& B.-OP- - - - - - - - - 68.24 74.48 4-727 BHB OP.1% STAPTOETS TABEL 46 STATISTIEK UIT DIE VERGELYKING VAN DIE PRESTASIES VAN A~ SAW-ARTILLERIE T 2 & SAW INFANTERIE; B: SAW (A+I) & SKOLIERE; c~ SiJ..P T2 & SKOLIERE 2 D: Sb.W (A+1) & SJ..P T2 I A B c D SAW A.T2 & SAW ThF. SAW(A+I)& SKOLI~ S.AP T2 & SCOIIERE Sb.W(A+I)& SAP T2 8 ~ VERSKIL Pi! VERSKIL ~ VERSKIL VERSKIL ~C\1 P:: C\1 C\1 ~CJ:l H ,-... f:ij Pi! ,..., TOETSE (\1 :;:::H H ~~ H ~H ~~ 18 I I . ~~ t:1 ~'H H H s ~~ Pi! • ~~ 0 CJ:lPil 0 ~ CJ:lPil ~ ~ ~0 ::;= ~~ '-' t:-4 ~;t: 0 0 l>c1 0 '-' 0 --4 ~8 «: CJ:lH til l>c1 8 CJ:l CJ:l E:'l 8 CJ:l CJ:l CJ:l CJ:l CJ:l ~ ... ..___, CJ:l RG. RG. RG. RG. RG. RG. RG. RG. 1. OPTR:EICK:E • ,.. ~ (> ...... o •• o 49 45 4 - 47 50 - 3 55 50 5 - 47 55 - 8 2. OP STOTE • e • '" o o •• *' ••• (I • 51 47 4 - 48 37 11 - 52 37 15 - 48 52 - 4 3. STUIDVERSPRING ..•••.• 44 49 - 5 47 53 - 6 54 53 J. - 47 54 - 17 4. SKIETSPRONG ••••..••.• 49 51 - 2 49 50 - 1 53 50 3 - 49 53 - 4 5· 2 1iiiNUTE HOEKSITTE ••• 51 55 - 4 54 49 5 - 48 49 - 1 54 48 6 - 6. 100 TREE-HARDLOOP •••• 44 51 - 7 48 47 1 - 53 47 6 - 48 53 - 5 1· 800 VOET-WISSELLOOP •• 38 48 - 10 43 42 1 - 58 42 16 - 43 58 - 15 8. 440 TREE-H;~RDLOOP · •••• 45 50 - 5 48 48 - - 53 48 5 - 48 53 - 5 9· G.& B.-OPSTJ:J'TOETS ••• 47 45 2 - - - - - - - - - 45 55 - 10 10. FISIEKE FIKSHEIDSINDEKS 464 49.0 - 2.6 48.0 lf].O 1.0 - 53.3 47.0 6.3 - 47·7 53·4 - 5· j VERS CIL: VEHSKIL VERSKIL~ VllJHS llL: .Hill::i: ONBEDUIDE1ID ONBEDUIDEND HOOGSBEDUIDEND HOOGSBEDUIDEND - 200 - HOOFSTUK 12 SAMEVATTING, GEVOLGTREKKINGS EN ONDERSOEKE VIR VERDERE NAVORSING 1. Samevatting (a) Van tyd tot tyd is dit nodig om die waarde van heer­ sende metodes en ste1se1s te bevraagteken en aan wetenskap1ike ondersoek te onderwerp. 'n Ondersoek na die inhoud en metodes van gevestigde ste1se1s kan 1eemtes of voortref1ikhede aanwys. Teen die agtergrond moet hierdie ondersoek beoordee1 word. Vir dekades a1 gebruik die weermag en po1isie die ste1se1 van basiese op1eiding met as een van hu1 doe1ste11ings die be­ vordering van fisieke fiksheid. Die doe1 van hierdie onder­ soek was enersyds om vas te ste1 in we1ke mate die basiese op- 1eiding van die weermag en po1isie 'n bydrae 1ewer tot die be­ vordering van fisieke fiksheid, en andersyds of die pei1 van fisieke fiksheid wat we1 bereik word, gunstig met die van sko- 1iere in standerd tien verge1yk. Ook was dit nodig om na te gaan of die basiese op1eiding van die weermag en po1isie we1 geregverdig kan word. Daarom is 'n groep weermag1ote1tnge en po1isiestudente by aanvang van hu1 op1eiding getoets en is die­ se1fde toetsprogram na ver1oop van 'n bepda1de tyd weer op die­ se1fde persone herhaa1. 'n Verge1yking van die resu1tate het aangetoon in we1ke mate daar vordering was. (b) 'n Studie van fisieke fiksheid het aan die 1ig ge­ bring dat fisieke fiksheid 'n begrip is wat moei1ik gedefinieer kan word. 'n Deursnee beskouing toon dat 1iggaam1ike arbeids­ vermo~ die sentra1e element van fisieke fiksheid vorm. 'n Aan­ vaarbare omskrywiny van fisieke fiksheid is die van Bovard, Cozens en Hagman 1 wat beweer dat die finale beskouing van fisieke fiksheid ge1e~ is in die vermo~ van die indiwidu om 'n bepaa1de taak sonder vermoeidheid of uitputting te kan verrig, en die eienskappe wat di t moont1ik m~:tak is die van die tota1e persoon1ikheid. 1. Bovard, et • o.l. : 201./ •.•••• Tests and measurement in physical education. - 201 - Nadat die beskouings van navorsers soos Smith l), Putter 2 ), Hall 3), Steinhaus 4), Berends 5), Cureton 6 ) en andere bestu­ deer is, is die volgende omskrywing aanvaar as 'n betroubare aan­ duiding van fisieke fiksheid~ fisieke fiksheid is die vermo~ van die mens om vorms van fisieke arbeid te verrig waarby die groot spiergroepe van die liggaam dinamies betrek word, arbeid wat eise stel aan die liggaam se kwaliteite van krag, uithou­ vermo~, snelheid en vaardigheid; die vermo~ van die liggaam om gemaklik by hierdie aktiwiteite aan te pas en na arbeidsver­ rigting spoedig te herstel, en om dan nog 'n reserwevoorraad liggaamskrag oor te h@ vir verdere vorms van arbeid, ontspanning en noodgevalle. Goeie gesondheid, normale liggaamsbou en nor­ male fisiologiese funksies word as grondliggend aan fisieke fiksheid beskou. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Smith: Putter: Hall: Steinhaus: Berends: Cureton~ 202./ •••••• Wetenskaplike grondslae vir die ontwikke­ ling van die basiese komponente van fisieke fiksheid. Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans. Motor fitness tests for farm boys. Fitness and how we may obtain it. Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskikt­ heid en die toepas van hierdie battery op Suid-Afrikaanse seuns van veertien- tot twee-en-twintig j~ar. What is physical fitness. - 202 - (c) Skrywers soos McCloy l), Larson 2 ), Brasofield 3), Cureton 4 ), Smith 5), Putter 6 ) en Berends 7 ) wys op die be­ l~ngrikste komponente van fisieke fiksheid, naamlik mediese geskiktheid, krag, uithouvermoe 9 snelheid, vaardigheid, dryf­ krag, ko~rdinasie en liggaamsbou. Die beoordeling van mediese geskiktheid moet deur 'n geneesheer behartig word. Die beoor­ deling van liggaamsbou kompliseer 'n toetsbattery onnodig; by die beoordeling van normale groepe speel hierdie komponent nie so 'n groat rol dat dit wel in aanmerking geneem hoef te word nie. Die ander komponente kan geldig en betrouba::J.r gemeet word deur middel van toetsing. (d) Verskillende toetsbatterye wat fisieke fiksheid meet is bestudeer en hieruit is 'n keuse van toetse gedoen wat in 'n battery gegroepeer is vir die meting van fisieke fiksheid. Ver­ dienstelike batterye vir die meting van fisieke fiksheid is saamgestel deur Cozens B), Larson 9 ), Wilbur lO) 9 Miller ll), Weber 12 ), Postma & Berends 13 ), Putter 14 ) De Lange 15 ), Smith 16 ) en andere. Toetsbatterye van die V.S.A.- Lugmag 17 ) die Navy Standard Physical Fitness Test ·18 ), die Army Physi­ cal Efficiency Test 19 ) en die J.C.R.-toets 20 ) kan aanbeveel word. 203 ./ ••.••• 1. McCloy~ Militant physic~l fitness and physical education. 2. Larson; Defining physical fitness. 3. Brassfield: Some physiological aspects of physicQl fitness. 4. Cureton: What is physical fitness. 5. Smith: Wetenskaplike grondslae vir die ontwikkeling van die basiese komponente van fiksheid. 6. Putter~ Die liggaamlike geskiktheid van blanke en nie­ blanke mans. 7. Berends: Die opstel van 'n bruikbare toetsb·J.ttery ....•• 8. Cozens: Strength tests as measures of general athletic ability in college men. 9. Larson~ Op cit. 10. Wilbur: A comparative study of physical fitness indices 11. Miller: 12. Weber: 13. Postma & 14. Putter2 15. De L':mge ~ 16. Smith~ 17' 18, 19' 20. as measured by two programs of physical educa­ tion: the sports method and the apparatus metho~. A critique on the use of height-weight factors in the performance classification of college men. Relationship of physical fitness to success in college and to personality. Berends~ The construction of a practical phy­ sical fitness test battery for young men. Op cit. Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S.A. leer stel. Op cit. Mathews~ Me3-surement in physical education. - 203 - Vir doeleindes van hierdie ondersoek is gebruik gemaak van die volgende toetsbattery om fisieke fiksheid te meet~ (1) optrekke aan die rekstang en ( 2) opstote op die brug vir die meting v.s.n dinamiese krag van die arms en skouergordel; (3) standverspring wat dryfkrag van die bene meet; (4) die 100 tree-hardloop as toets vir hardloopsnelheid7 (5) die skietsprong vir die meting van algemene koordi- nasie van die liggaam; (6) die 440 tree hardloop en die (7) 800 voet-wisselloop vir die meting van algemene fisieke uithouvermo~; (8) die 2 minute-hoeksitte vir die meting van dinamiese krag en uithouvermo~ van die buikspiere; en (9) die Brouha-opstaptoets vir die toetsing van organiese fiksheid. (10) Die gemiddelde prestasi~ van hierdie battery is die fisieke fiksheidsindeks van die persoon of groep. (e) Hierdie battery is gedurende Julie en September 1967 op 115 weermaglotelinge van die Artillerie- en Infanterie regimente wat op Potchefstroom gestasioneer was, toegepas; gedurende Julie en Oktober 1967 is 115 polisiestudente aan die Suid-Afri ­ kaanse Polisie-kollege te Pretoria getoets; en gedurende Sep­ tember-Oktober is 133 skoliere in st:mderd tien verbonde aan die Potchefstroomse Ho~r Volkskool en die Ho~rskool Gimnasium, Potchefstroom getoets. Dieselfde groep weermaglotelinge en polisiestudente is twee keer getoets; skoliere is slegs een keer getoets. Slegs proefpersone wat albei toetse volledig voltooi het, is in aanmerking geneem vir die beoordeling van vordering in fisieke fiksheid. (f) Die rou gegewens is getabuleer en gesistematiseer, en daarna is die rekenkundige gemiddeldes, standaardafwykings en die beduidendheid van verskille bepaal. Die resultate 204 ./ •••••• - 204 - is verkry uit 5,509 toetse w~t op 363 proefpersone toegepas is. Prestasies in die fin::Lle toetse van weermaglotelinge en poli ­ siestudente is gebruik om 'n prestasiesk~al vir beide hierdie groepe s~'l.am te stel. Die resul tate van die onderskeie groepe is na persentasie-eenhede op die prestasieskaal herlei en hier­ volgens is die onderskeie groepe met mek,·tar vergelyk en kon gevolgtrekkings uit die resultate w~t so verkry is, gedoen word. Ook is hierdie result:1te vergel)k met die V3.Il ander ondersoeke soos die van Smith l), Putter 2 , Postma & Berends 3), Berends 4 ) De Lange 5 ) en Cozens 6 ) Tabelle w~t die result3.te v-m die ondersoek beknop weergee, is s~amgestel en by die resultate van die ondersoek gevoeg. Op grond van resultate verkry uit hierdie ondersoek, kan die volgende gevolgtrekkings gedoen word. 2. Gevolgtrekkings (l) Die basiese opleiding van die Suid-Afrikaanse Weermag en die opleiding van die Suid-Afrikaanse Polisie­ kollege met betrekking tot fisieke fiksheid, lewer 'n sterk positiewe bydrae tot die bevordering van fisieke fiksheid. 205 ./ •••..• 1. Smith~ Prestasieskale in aktiwiteite van die liggaamlike opvoedkunde vir jongelinge van 12 tot 19 jaar. 2. Putterg Die ligga'lmlike geskiktheid van blanke en nie-blanke mans. 'n Vergelyking van die liggaamlike pres­ tasievermo~ tussen mansstudente in liggaam­ like opvoeding, sportmanne en nie-sportmanne. }. Postma & Berends~ The construction of a practical physical fitness test battery for young men. 4. Berendsg Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery 5. De Lange~ 6. Cozensg • • • • 0 • • • • • • • Die fisieke fiksheidsvereistes wat die S .A. leE!r stel. Strength tests as measures of general athletic ability in college men. - 205 - (2) Die fisieke fiksheidspeil van die jongmanne wat na skoolverlating na die Suid-Afrikaanse Weermag of Suid-Afrikaanse Polisiekollege ga.J.n vir oplei­ ding, is so laag dat hulle eers 'n basiese oplei­ ding van minstens nege weke moet deurloop om aan die eise van die weermag en polisiekollege te vol­ doen en om gunstig met skoliere in standerd tien te kan vergelyk. (3) Die weermaglotelinga en polisiestudente was by toetrede tot die onderskeie inrigtings in 'n bete- kenisvol swakker fisieke toestand as wat die sko- liere in standerd tien was. (4) Da::tr bestaan sterk a.anduidinga dat die fisieke fiksheidspeil van jongmanne na skoolverlating sodanig daal dat, wanneer hulle vir weermagopleiding of poli ­ sieopleiding aanmeld, 'n basiese fiksheidskondisio­ nering absoluut nodig is. (5) Die fisieke fiksheidsindeks van weermaglotelinge na voltooiing van hul basiese opleiding en die van skoolseuns in standerd tien verskil onbeduidend. Aan die einde van standerd tien voldoen dte skool­ seun aan die fisieke fiksheidstandaard wat die weermag vereis. (6) Die fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente na voltooiing van 'n elfweekse opleiding is hoogsbedui­ dend beter as die van skoolseuns in standerd tien. Aan die einde van standerd tien voldoen die skool­ seun nie aan die fisieke fiksheidstandaard wat die Suid-Afrikaanse Polisiekollege stel nie. 'n Addi­ sionele program vir die bevordering van fisieke fiksheid is nodig. 206./ ••.••• - 206 - (7) Die sieke sheidsindeks v~n polisiestudente en die van ( 8) weermaglotelinge het by a-mv::Lng van hul onderskeie oplei­ dingsprogr3..rrune beduidend van mek8.ar, in die guns va,n die polisiestudente, verskil. Na voltooiing van die bo.siese opleiding v':ln die weermaggroep ( artillerie + inf:::mterie) w':ls e fisieke fiksheidsindeks van polisiestudente hoogs­ beduidend beter as e van weermaglotelinge. Polisiestu- dente wJ.s dus tydens finale toets hoogs duidend fikser as weermaglotelinge. rdie betekenisvolle verskil in die van die polisiestudente mag aan een of meer van die volgende faktore toegeskryf word~ a. die polisiestudente ndem gemid ld ses uur per week a3.n verpligte vorms van ligga'::lJilsoefeninge deel, ter­ wyl die vveerm'lg tydens hul b'lSiese opleiding net twee uur per week ':.tan verpligte vorms VJ.n ligga:J.ms­ oe inge wy; b. die periode wat verstryk t tussen aanvangstoetsing en finale toetsing w~s by die polisiestudente a Neke en by die we~rmaglotelinge nege weke, 'n ver­ skil van twee weke in guns vc:m diG polisiestu­ dente; c. waar die polisiekollege 88 periodes van 40 tot 45 minute ~::tan ligsaamlike opvoeding bestee het, het die weerm':lg slegs 30 periodes v,1.n 45 minute ::tan liggaa.m­ like opvoeding gewy; d. by aanvangstoetsing was die po siestudente reeds beduidend fikser as die v1eermaglotel Bogenoemde fei te in ag genome, is di t re isties d,Jt die polisiestudente fikser moet wees as die W\:;ermaglotelinge. Die feit dat die weermag met veel minder periodes tot hul beskikking byna ewe goeie resultato gelewer het, toon die verdienstelikheid v:.:1n die weerma.g se fiksheid rogramme tydens basiese oplei Na voltooi van hul basiese opleid beduidende verskil tussen die fisi , was da::ir 'n on­ fiksheidsindeks van wcerm·1.glotelinge wat spesi iseer in artillerie-opleiding en die van die infanteriegroep. 207 ./ .. •· ....... . - 207 - · (9) Daar bestaan by sowel die weermag as die polisie­ kollege 'n behoefte 3-an 'n objektiewe 1 betroubare 1 geldige en eenvoudige maatstaf wat voldoen aan plt~.as­ like vereistes en waaraan die fisieke fiksheidspeil van weermaglotelinge en polisiestudente gemeet kan word. In hierdie behoefte voorsien die huidige ondersoek. Die saamgestelde toetsbatterye en by­ gaande prestasieskale geld vir sowel die Suid-Afri ­ kaanse Weermag as die Suid-Afrikaanse Polisie­ kollege, en dit kan oak met vrug deur skole gebruik word. Die voorgestelde toetsbatterye is eenvou- dig, kart, bruikbaar en kan met weinig apparaat en tyd op groat groepe toegepas word. In die weermag en polisie 1~ die klem op weer­ baarheid. Weerbaarheid is slegs doeltreffend as dit steeds paraat en gereed is: die loteling of polisie­ man moet elke oomblik weerba:'ir wees, en nie more of oor drie maande nie. Hierdie wet geld ook vir fisieke weerbaarheid. Wapenvernuf en bewapening kan ten tye van nood snel geskied. Die bybring van fisieke fiksheid is 'n langsamer proses en d1.ar moet gedurig aandag 8.an gegee word. Wanneer 'n toestand van nood sou ontstaan, moet die polisie­ korps en die weermag by uitnemendheid fisiek gereed .wees vir handeling. Die standaard van fisieke fiksheid mag nooit laer as die van die vyand wees nie; daarom is dit nodig dat danr objektiewe maatstawwe gestel word waaraan weermaglotelinge, soldate, polisiestudente en polisiemanne 9 ger&&ld getoets kan word. Net soos die skolier na skoolverlating 'n afname in fisieke fiksheid toon, kan dit ook die geval wees wanneer die opgeleide polisieman die kollege verla~t, of 208./ - 208 - wanneer die soldaat of na sy burgerlike pligte te­ rugkeer of van basiese fisieke opleiding geheel of gedeeltelik verskoon word. Slegs deur aktiewe sport­ beoefening k~n hierdie fisieke weerbaarheid van sowel die polisiekorps as die volle weermagte gehandhaaf word. Gesonde fisieke kondisionering en geestelike weerba1.rheid is belangriker as wapen­ krag en wapenvernuf. Ten einde die graad van fisieke fiksheid gerebld betroubaar te meet, is dit nodig om te toets en is 'n standaard nodig· waaraan die prestasies van toetspersone gemeet kan word. In hierdie behoefte word hier voorsien. 3. Onderwerpe vir verdere navorsing (a) Dit wil my voorkom asof daar by somrriige van die ower­ hade van die Suid-Afrikaanse VVeermag en die Suid-Afrikamse Po­ lisie 'n mate van twyfel heers oor die wa:::-trde van wetenskaplike navorsingsprojekte w::tt van bui te af op die gebied van die wee:--·­ mag of polisie uitgevoer word. So 'n vooroordeel kan skadelik wees vir die weermag en polisie self, en ook skadelik vir die ontwikkeling van die wetenskap. rlavorsing is die sleutel tot vooruitgang en verbetering van bestaande metodes. Die polisie­ mag en die weermag vorm die hartslag van 'n volk se verdediging­ struktuur. As hierdie twee oop velde vir navorsing gesluit moet word, kan di t net tot verswakking v:::m die land se weer­ ba:::irheid lei. Omdat die velde so oop 1~ en omdat die toetsmateriaal maklik misbruik kan word, moet ongeko~rdineerde ontginning van die velde voorkom word. Di t is da~:~.rom no dig d ;..t 1 n gro­ ter mate van ko~rdinering ten opsigte van navorsingsgeriewe tussen universiteite enersyds en die weermag en polisie ander­ syds teweeggebring word. Dit sal voorkom dat die aanloklike 209 ./ •••••• - 209 - navorsingsvelde van die weermag en polisie deur onverantwoorde­ like projekte misbruik word; andersyds kan waardevolle na­ vorsingswerk aangemoedig word. (b) In die uiteensetting van hierdie ondersoek het enkele vraagstukke wat opvolgende studie en ondersoek regverdig, opge­ duik. (1) Die dringendste ondersoek wat aangepak behoort te word, is om vas te stel welke metode of program van liggaamlike opvoeding gevolg moet word om die beste resultate te verkry in die bevordering van fisieke fiksheid van die lotcling of polisiestudente. Aan groepe kan verskillende programme van liggaamlike opvoeding gegee word. Deur hierdie groepe aan die begin van kondisionering en weer na verloop van 'n bep~alde tyd te toets, kan die beste program uitge­ wys word. (2) Dit is nodig dat die fiksheidsvordering van sowel die lotelinge as die polisiestudente oor die volle duur van hul opleiding periodiek getoets sal word om die werklike eindresultaat van opleiding vas te stel. (3) 'n Ondersoek na die fasiliteite vir fisieke oplei­ ding van sowel die weermetg as die polisiekollege kan tot landsvoordeel strek. (4) Instrukteurs in liggaamlike opvoeding in sowel die weermag as die polisiekollege beskik oor 'n minimum navorsings- en akademiese kennis. Hierdie saak ver­ dien onmiddellike ondersoek. (5) Vir die polisiemag sal dit van belang wees om te weet wat die fiksheidspeil van sy polisiemanne is; dus behoort dit periodiek getoets te word oor 'n tyd­ perk van vyf tot tien jaar of selfs langer nadat die polisieman sy opleiding in die kollege voltooi het. (6) 'n Deursnitopname van die fisieke fiksheid van die weermag en polisie tussen die ouderdomme 18 en 45 ja,3.r sal 'n beeld bied van die werklike fisieke weerba3.rheid van hierdie groepe. 210 ./ •••••• - 210···- BIBLIOGRAFIE 1. BALL, J.R., RICH, G.Q. EN WALLIS, E.L.; "Effects of iso­ metric training on vertical jumping." 2. BANNISTER, E.W.; 3. BARROW, H.M.; 4. BELL, T.B.; Research Quarterly, 35:3, 1964, 231-235. "A comparison of fitness training methods in a school program." Research Quarterly, 36~4, 1965, 387-392. "Test of motor ability for college men." Research Quarterly, 25:3, 1954, 253-260. "The validity of certain tests of endu­ rance." Research Quarterly, 19~3, 1948, 229-242. 5. BENDER, J .A. EN KAPLAN, H.M.; "Determination of success 6. BERENDS, J .J.; 7. BERENDS, J .J.; or failure in dynamic (isotonic) movements by isometric methods." Research Quarterly, 37:1,1966,3-8. "Liggaamlike geskiktheid." Vigor, 14:2, 1961, 40-41, 44. Die opstel van 'n bruikbare toetsbattery vir die bepaling van liggaamlike geskikt­ heid en die toepas van hierdie battery op Suid-Afrikaanse seuns van veertien­ tot twee-en-twintig jaar. Ongepubli ­ seerde D.Ed.Ph.-proefskrif, Stellen­ bosch, 1960. 8. BERENDS, J.J. EN POSTMA, J.W.; "Organiese geskiktheid." Vigor, 14:2, 1961, 38-39, 44. 9. BERGER, R.; "Effect of varied weight training pro- grams on strength." Research Quarterly, 33:2, 1962, 168-181. 10. BERGER, R.A. EN HENDERSON, J .M.; "Relationship of power to static and dynamic strength." Research Quarterly, 37~1, 1966, 9-13. 11. BLESH, T.E. EN SCHOLZ, A.E.; "Ten-year survey of physi- cal fitness tests at Yale University." Research Quarterly, 28~4,1957,321-326. 211./ •••••• - 211 - 12. BOOKWALTER, K.W.; "A critical analysis of achievements in the physical fitness program for men at Indiana University." Research Quarterly, 14~2, 1943, 184-193. 13. BOOKWALTER, K.W.; "Test manual for Indiana University motor fitness indices for high school ~nd college age men." Research Quarterly, 14:4, 1943, 356-365. 14. BOTHA, J .F., CLARKE, D. EN JOKL, E.; "Medical research in physical education." S.A. Tydskrif vir Geneeskunde, deel 19, 1945, 381 - 383. 15. BOTHA, J.L.; Die uitwerking van spesifieke en omvatten­ de kragontwikkelingsprogramme op die gewig­ stoot- en skyfwerpprestasies van jong mans. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria, Februarie 1942. 16. BOVARD, J.F., COZENS, F.W. EN HAGMAN, E.P.; Tests and measurement in physical education. Philadelphia, W.B. Saunders Company, 19~-9. 17. BRASSFIELD, C.R.; "Some physiological aspects of physical fitness." Research Quarterly, 14:1, 1943, 106-111. 18. BROCK, J.D., COX, W.A. EN PENNOCK, E.W.; "Motor fitness." 19. BROUHA, L.; Research Quarterly, 12:2, 1941, 407-415. "The step test: a simple method of mea­ suring physical fitness for muscular work in young men." Research Quarterly, 14:1, 1943, 31-36. 20. BROUHA, L., FRADD, N .W. EN SAVAGE, B.M.; "Studies in 21. BROWN, H.S.; physical efficiency of college students." Research Quarterly, 15:3, 1944, 211-224. "A comparative study of motor fitness tests." Research Quarterly, 25:1, 1954, 8 - 19. 22. CAMPBELL, R.L.; "Effects of supplemental weight training on the physical fitness of athletic squads." Research Quarterly, 33:3, 1962, 343-348. 212./ •.•... - 212 - 23. CAPEN, E.K.; "A comparative study of three methods of sit-up training." Research Quarterly, 22:1, 1951, 109-113. 24. CHAMBERLAIN, C.G. EN SMILEY, D.F.; "Functional health and the physical fitness index." 25. CHUI, E .F. ; 26. CHUI, E.; Research Quarterly, 2~1, 1931, 193-198. "Effects of isometric and dynamic weight­ training exercises upon strength and speed of movement." Research Quarterly, 35~3, 1964 7 246-257. ''The effect of systematic weight trai- ning on athletic power." Research Quarterly, 21:3, 1950, 188-194. 27. CLARKE, H.H. EN CARTER, G.H.; "Oregon simplifications of the strength·and physical fitness indices." Research Quarterly, 30:1, 1959, 3-10. 28. COLGATE, J.A.; "Arm strength relative to arm speed." Research Quarterly, 37~1, 1966, 14-22. 29. COOK, E.B. EN WHERRY, R.J.; "A statis·cical evaluation of physical fitness tests." 30. COUSINS, G .F.; Research Quarterly 1 21~1, 1950, 94-111. "A factor analysis of selected wartime fitness tests." Research Quarterly, 26~3, 1955, 277-288. 31. COZ:CNS, F.W.; "Strength tests as measures of general athletic ability in college men." Research Quarterly, 11:1, 1940, 45-52. 32. CUBBERLEY, H.J.; "Fit to live." 33. CURETON, T .K. ; 34. CURETON, T .K. ; Journal of Health and Physical Education, 17~2, 1946, 67, 102-104. "Flexibility as an aspect of physical fit- ness." Research Quarterly, 12~2, 1941, 381-390. "1Nhat is physical fitness." Journal of Health and Physical Education, 16:3, 1945, 111-112, 148-150. 213./ - 213 - 3 5. CURETON, T .K. EN LARSON, L.A. ; 11Strength as an appros.0h to physical fitness." Research Quarterly, 12~2~ 1941, 391-406. 36. DE JONGH, T.W., CLUVER, E.H. EN JOKL, E.; "Die begin­ eel van liggaamlike prestasie::.-'Josters." Volkskragte, 1:1, 1942, 10 - 38. 37. DE LANGE, D.P.; 'n Ondersoek na die fisieke fiksheids­ vereistes wat deur die Suid-Afrikaanse Le~r gestel word en die mate wa:irin Transvaalse seuns wat die middelbare skool verlaat, hieraan voldoen. Ongepubli ­ seerde M.A.-verhandeling, Potchefstroom, 1967. (Hierdie werk is ook aangeha~l volgens die ti tel op die omslag: "Die fisieke fiksheidsvereistes w3t die S.A. le~r stel.") 38. DENNISON, J.D., HOWELL, M.L. EN MORFORD, W .R.; "Effect of isometric and isotonic exercise pro­ grams upon muscular end,lrance." , 39. DESIPRES, M.; 40. DEWITT, R.T.; 41. DEWITT, R.T.; Research Quarter~y, 32:3, 1961, 348-352. Die invloed van oefeninge met gewigte op die algemene motor~ese bekwaamheid van ho~rskoolseuns en die ui twerking d:3.ar­ van op sekere atletiekitems. Ongepubli ­ seerde M.Ed.Ph.-verhandeling, Stellen­ bosch, 1961. "A comparative study of three types of chinning tests. 11 Research Qu.arterly, 15;3, 1944, 249-251. 11 A study of the sit-up type of test as a means of measuring strength and endu­ rance of the abdominal muscles." Research Quarterly, 15~1, 1944, 60-63. 42. DU TOIT, J .M.; Statistiese metodes. Kosmo-Uitgewery Edms Bpk, Stellenbosch, 1966, hersiene uitgawe. 214./ •...•. - 214 - 43. DU TOIT, J.M.; Statistiese oefeninge en tabella. 44. EDWARDS, A.L.; 45. EDWARDS, R. W.; Kosmo-Uitgewery Edms Bpk, Stellenbosch, 1966, hersiene uitgawe. Statistical analysis. New York Publishers, Rinehart & Company, inc., 1959, second printing, revised edition. "Physical fitness through weight-lifting." Journal of Health and Physical Education, 11, 1940, 606- 607. 46. FISIOLOOG; "Oefenprogram oor lang termyn noodsaaklik." Sond~stem, 2 Julie 1967. 47. GALLAGHER, ROSWELL, J. EN BROUHA, L.; "A simple method of testing the physical fitness of boys." Research Quarterly, 14:1, 1943, 23-30. 48. GEIGES, E.; "Physical fitness for wartime demands." 49. 50. HALL, D.M.; HALL, D.M.; Journal of Health and Physical Education, 14:1, 1943, 11 & 53. "Endurance tests for 4-H club members." Research Quarterly, 22:1, 1951, 37-49. "Motor fitness tests for farm boys." Research Quarterly, 13:4, 1942, 432-443. 51. HART, M.E. EN SHAY, C.T.; "Relationship between physical fitness and academic success. 11 Research Quarterly, 35:3, 1964, 443-445. 52. HAVLICEK, F.J.; "Speed sit-ups." Research Quarterly, 15:1, 1944, 75-77. 53. HEADQUARTERS, Afu"VVY AIR FORCES WASHINGTON, D.C.; "The army air forces physical fitness research program." Research Quarterly, 15:1, 1944, 12-15. 54. HELLEBRANDT, F.A.; "The contribution of physical education to fitness." Journal of Health and Physical Education, 13:2, 1942, 67-70, 118-120. 55. HENRY, F .M. EN FAR:rv'IER, D.S.; "Condition ratings and endurance measures." Research Quarterly, 20:2, 1949, 126-1]3. 215 ./ ••••.. - 215 - 56. HOWELL, M.L., KIMOTO, R. EN MORFORD, W.R.; "Effect of isometric and isotonic exercise programs upon muscular endurance." 57. JOKL, E.; Research Quarterly, 33:4, 1962, 536-540. "Sport and human development." Vigor, 16:4, 1963, 10-13, 71. 58. JOKL, E. EN DE JONGH, T.W.; "Liggaamsvermo~ as sekondere geslagskenmerk. 11 Volkskragte, 1:2, 1943, 17-29. 59. JO'I'i'ES, H .A.; "Report L FITNESS OF SOUTH AFRICAN DEFENCE F0RCE RECRUITS, SOUTH AFRICAN POLICE STUDENTS AND STANDARD TEN PUPILS Sill[MARY AND CONCLUSIONS 1. The problem and purpose of this research It is necessary, from time to time, to question the established methods and systems and to test them scientifi ­ cally. An examination of the contents and methods of fixed systems can indicate any deficiencies or merits present. This dissertation must be seen against this background. The Defence Force and Police have for years been · using the system of basic trainin& one of their main aims being the encouragement of physical fitness. The purpose of this thesis, in the first instance, is to determine whether and to which extent the basic training of the Defence Force and Police College contributes to the promotion of physical fitness; secondly, whether the level of fitness re~ched compares favourably with th~tt of Standard Ten pupils. There­ fore a group of ballotees (recruits) and Police College stu­ dents were tested at the beginning of their training cour­ ses. The same test-programme was repeated on the same peo­ ple after a certain period had elapsed. A comparison of the results indicates to which extent progress was made. 2. What is Physical Fitness (a) A study of' physical fitness proves that "phy- sical fitness" is a term which cannot be defined easily. An average view on this matter discloses that bodily out- put (working-cap:l.city) is the central constituent of phy­ sical fitness. The final view of physical fitness is present in the ability of the individual to perform or execute a cer­ tain task without fatigue or weariness; the traits which determine this are those present in the total personality. 224./ .•••••• - 224 - The following description of physical fitness is accep­ ted 3.S a reliable indication of what physical fitness is; physical fitness is the ability of the human being to perform certain types of physical labour which dynamically involve the large muscle-groups1 l~bour which brings to the proof the strength~ endurance, speed, power and agility of the bo­ dyi the ability of the body to adjust easily to these acti ­ vities and to recover speedily ,md to still h 1.ve a reserve­ stock of bodily energy to take part in other forms of labour, relaxation or for emergency cases. Good he::tlth, a normal stature and normal physiological functions are fundamental requirements for physical fitness. (b) The following aspects are the most important components of physic1.l fitness: medical fitness, strength, endurance, agility, power, co-ordinc1tion and body-build. The judgement of medical fitness must be done by a medicc1l doctor. The classification of body-build unnecessarily complicates the test-battery. When the normal grcmps are judged, this component does not play such an important role and c~n therefore be ignored. Other components can be measured by testing. 3. The measurement of physical fitness Different test batteries that measure physicc1l fitness were studied md out of these a choice of tests have been made thqt 3.re grouped in a battery for the measurement of ~hysic~l fitness. For the purpose of this study the follow­ ing test battery for the measurement of physic~l fitness have been used; ( 1) Chinning .1nd (2) Dipping for the measurement of the dynamic strength of the arms and shoulder-girdle9 (3) St3.nding broad jump that measures the power of the legs9 225./ - 225 - (4) The 100-yard dash as a test for running speed; (5) Bar snap for distance for the measurement of the general co-ordin~tion of the body. (6) The 440-yard run and (7) 800-feet shuttle run for the measurement of general physical endurance; (8) The two-minute sit-ups for the measurement of dynamic strength and endurance of the abdominal muscles, ':ind (9) The Gall·3.gher and Brouha Step Test for the test ­ ing of physic,,i.l fitness and organic fitness. ( 10) The average achievement of this b:tttery is the Index of Ehysic~l Fitness of the person or group. 4. The method of research (a) This battery was applied during July and Sep- tember, 1967 on 115 Defence Force recruits of the Artille- ry and Infantry regiments who were stationed at Potchefstroom. During July ,J.nd October, 1967 115 students of the Police College in Pretoria were tested. And during September and October,l967 133 Standard Ten pupils of the npotchefstroomse Haer Volkskool" and the 11 Hoerskool Gimnasium, Potchefstroom" were tested. The same groups of recruits and students were twice tested1 pupils were tested only once. Only those who completed both tests fully were considered for the considera­ tion of progress in physical fitness. (b) The raw scores were tabulated and systematized and after that the mean scores, standard deviations and the signific~nce of differences were determined. The results were taken from 5509 tests that were applied to 363 young men. Achievements of the final results of recruits and Police stu­ dents were used to compile an achievement-scale of both these groups. Results of the groups were converted to percentage units on the achievement-sclle and according to this, the groups were compared. Conclusions were made from these results. Results were also compared with those of other studies. According to the results of ··_is dissert 1-tion, the following conclusions can be made. 2 26 ./ ••••••• - 226 - 5. Conclusions (1) The basic training course of the South African Defence Force and that of the South African Police College, in respect of physic"ll fitness contributes a po·werful, posi­ tive stimulus to promote physical fitness. (2) The standard of physical fitness of the young men who go to the South African Defence Force or Police Col­ lege for training after they have left school, is so p_oor that they first have to undergo a basic training of 'lt least nine weeks to comply with the dem,"lnds of the South African Defence Force and Police College, in order to be able to be compared favourably with Standard Ten pupils. (3) The recruit~ and students of the Police Col- lege were (when allowed to these institutions) significant­ ly in a poorer physic condition than the pupils in Stan­ dard Ten. (4) There were strong indications that the standard of physical fitness of the young men, after they have left school, declines to such an extent, that when they go for Defence Force or Police College training 7 a basic condition­ ing in physical fitness is absolutely necessary. (5) The Physical Fitness Index of Defence Force recruits after they have completed their basic training and that of boys in Standard Ten differs insignificantly. At the end of his school career, the Standard Ten pupil com­ plies with tl1e demands of the standard of physical fitness required by the Defence Force. (6) The Physical Fitness Index of Police students after they have completed ~ training course of eleven weeks, is significantly better than that of Standard Ten school boys. A.t the end of his school career, the Standard Ten boy does not comply with the demands of the standard of physical fitness required by the South African Police College. An additional programme for the promotion of physical fitness is necessary. 227 ./ ...•••• - 227 (7) The Physical Fitness Index of Po ce students and of Defence Force recruits differs significantly at the begin­ ning of their different train courses. The difference was in iavour of the Folic~ students. ~fter completion of the basic training of the De­ fence Force recruits ( 11.rti ry ~nd Infantry) the index of physic~l fitness of lice students was significantly better than that of fence rce crecruits. By final testing, Police students proved to be significantly more fit than Defence Force recruits. ( 8) :1-fter the completion of their basic trJ.in 9 the Artillery and the Infantcry regiments of the fence Force differ insignificantly. (9) There is a need for an objective 9 reliable, valid and simp norm which complies with local requirements and according to which the standard of physical fitness of Army recruits and Police students can be measured. Achievement­ scales which provide in this nGed are included in this study. --- eeOoo ---